Բոլորակ » Կարեն Քոլոյան https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Ինչ է հոդախախտը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%b0%d5%b8%d5%a4%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%a8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%b0%d5%b8%d5%a4%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%a8/#comments Tue, 22 Sep 2015 14:19:07 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=605 Ինչ է հոդախախտը

Եթե նախկինում այն կոչվում էր բնածին հոդախախտ, ապա հիմա ամբողջ աշխարհում ընդունված է այն անվանել զարգացող հոդախախտ: Հոդախախտ ասելով` մենք նկատի ունենք կոնքազդրային հոդի հետ կապված խնդիրները: Կան երեխաներ, ովքեր ծնվում են առանց հոդախախտի, բայց թույլ զարգացած կոնքազդրային հոդով, և եթե երեխային ճիշտ չխնամեն, այդ ոչ ճիշտ զարգացած հոդը կարող է վերածվել հոդախախտի:

Որն է առաջացման պատճառը և ինչպես է այն դրսևորվում

Հոդախախտի առաջացման հստակ պատճառը մինչ օրս բժշկագիտության համար մնում է անհայտ: Այն դրսևորվում է կոնքազդրային հոդերի ոչ սիմետրիկությամբ: Կան մի քանի խումբ մարդիկ, որոնց մոտ հոդախախտ ունենալու ռիսկը շատ մեծ է: Այդ խմբերին են դասվում`

  • աղջիկ երեխաները,
  • երեխաներ, որոնց մոտ առկա է կապանային գերճկունություն, գերակտիվ են,
  • երեխաներ, ովքեր ծնվում են ոչ թե գլխով, այլ հետույքով,
  • երեխաներ, որոնց մոտ առկա են այլ խնդիրներ,
  • կա նաև գենետիկ գործոն. եթե մայրը հոդախախտ ունի, ապա երեխայի մոտ նույն խնդիրն ունենալու հավանականությունը մեծ է:

Որոնք են հոդախախտի բուժման տարբերակները

Հոդախախտի բուժման կամ կանխարգելման համար շատ կարևոր է այն վաղ հայտնաբերել և զբաղվել դրա բուժմամբ: Նախկինում այս հարցում շատ մեծ դեր էին կատարում մանկաբույժները, ովքեր զննում էին բոլոր նորածիններին և հայտնաբերում կոնքազդրային հոդի խախտումները: Սակայն միայն ստուգելով երբեմն անհնար է լինում հայտնաբերել հոդի խախտումը: Դրա համար էլ որոշ երկրներում զարգացավ կոնքազդրային հոդի սոնոգրաֆիկ հետազոտումը, որը որպես սկրինիգ ընդունվեց բոլոր ծննդատներում: Այս սկրինինգի արդյունքում առանձնացվում է երեք խումբ`

  1. երեխաներ, որոնց մոտ չկա կոնքազդրային հոդի խախտում,
  2. երեխաներ, որոնց մոտ առկա է ոչ լիարժեք զարգացած հոդ. նրանք պարտադիր կերպով իրենց կյանքի ընթացքում անցնում են սոնոգրաֆիկ հետազոտություն, մինչև հոդը սկսի լիարժեք զարգանալ,
  3. երեխաներ, որոնց մոտ ախտորոշվում է հոդախախտ, և անմիջապես սկսվում է բուժումը:

Աշխարհի շատ երկրներ, օրինակ` Շվեյցարիան, Ավստրիան, պարտադիր կերպով կիրառում են այդ սկրինինգը, սակայն, օրինակ, ԱՄՆ-ն հրաժարվեց այն ընդունելուց, քանի որ մեկ երեխային նման սկրինինգի ենթակելու համար անհրաժեշտ է մոտ 500 դոլար, բացի այդ, այնտեղ մանկաբույժները շատ փորձառու են և զգույշ: Մի աննշան խնդրի դեպքում նրանք երեխային ուղարկում են օրթոպեդի մոտ, մեզ մոտ մանկաբույժները հիմնականում թոքերն են լսում:

Վաղ շրջանում հոդախախտի վերացումն ավելի հեշտ և էժան է: Հոդախախտերից խուսափելու, դրանց առկայության դեպքում վաղ հայտնաբերման և լիարժեք բուժման համար անհրաժեշտ է զերծ մնալ երեխաներին բարուրելուց: Իսկ ոչ ճիշտ, ոչ սիմետրիկ քայլվածքի դեպքում ծնողները պետք է դիմեն մանկական օրթոպեդին:

«Արաբկիր» բժշկական կենտրոն է տարեկան այցելում 20-30 երեխա, որոնց մոտ հոդախախտը նկատել են շատ ուշ` արդեն քայլելու ընթացքում: Այդ տարիքում բուժումն ավելի թանկ է, վերջնական արդյունքն էլ կարող է ոչ լիարժեք լինել:

Թեև հոդախախտերի բուժման և կանխարգելման համար հայաստանցի բժիշկները դիմել են ՀՀ առողջապահության նախարարություն, որպեսզի այդ սկրինինգը պարտադիր դառնա նաև բոլոր ծննդատներում, նախարարությունն այն մերժել է` պատճառաբանելով, որ լուրջ ֆինանսական ծախսեր է պահանջում: Հայաստանում միայն մի քանի ծննդատներ կան, օրինակ` «Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնի, Մարգարյանի, որտեղ նորածինները պարտադիր կերպով անցնում են կոնքազդրային հոդի սոնոգրաֆիկ հետազոտություն, որը դառնում է հոդախախտի վաղ հայտնաբերման և լիարժեք բուժման հիմնաքար:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%b0%d5%b8%d5%a4%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%a8/feed/ 0 Հետվիրահատական շրջան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/#comments Mon, 08 Jun 2015 15:43:36 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=471 Եթե երեխայի վիճակի մասին երկու ծնողներն էլ հավասարաչափ տեղեկացված չեն, դա խնդիր չէ, կարևորն այն է, որ բժշկի հետ կապի մեջ լինի նա, ով ընտանիքում առաջնորդն է և զբաղվելու է երեխայով:

Հայաստանում ընդունված է` երբ երեխային վիրահատում են, այդ օրը նրա ողջ մեծ ընտանիքը՝ տատիկները, պապիկները, մորաքույրերը, հորեղբայրները և մյուսները, գալիս են հիվանդանոց, հերթով մոտենում են բժշկին, որպեսզի նա բացատրի, թե ինչ է արել, ինչ վիրահատություն է կատարել, իսկ բժիշկն ադքան ժամանակ չունի: Այդ պատճառով մեկը կամ երկուսը, ցանկալի է` որ ծնողները լինեն այն մարդիկ, ում բժիշկը վիրահատությունից առաջ ու հետո կբացատրի, թե ինչ է արել, ինչպես է անցել վիրահատությունը և այլն:

Հետվիրահատական շրջանում ծնողն ու հիվանդը ոչինչ չունեն անելու, փոխարենը շատ բան ունի անելու բուժանձնակազմը: Այս շրջանում առաջնահերթ պետք է նվազեցնել ցավը, քանի որ ցավն է, որ երեխային լարում է բոլորի դեմ` ծնողների, բժշկի, ու նա երկրորդ անգամ չի ցանկանա բժշկի գնալ: Կարևոր է, որ երեխան հիվանդանոցից ժպիտը դեմքին դուրս գա, հավատալով, որ լավ տեղ է եկել, իրեն լավ բան են արել ու լավ արդյունքով տուն է գնում: Դրա համար պետք է կապ հաստատել, կոնտակտ գտնել երեխայի հետ: Այժմ դա ավելի դժվար է, որովհետև բժշկությունն այնքան է զարգացել, որ հիմա հիվանդը 1-2 օր է մնում հիվանդանոցում, և պետք է հասցնել 1-2 օրվա ընթացքում ընկերանալ երեխայի հետ, որպեսզի նա ժպիտը դեմքին գնա տուն: Դա շատ բարդ է հատկապես փոքր երեխաների դեպքում:

Շատ հաճախ ծնողները սպասում են, որ, ահա, երեխան կվիրահատվի և վերջ: Բայց կան դեպքեր, երբ երեխան պետք է բազմաթիվ անգամ վիրահատվի, քանի որ երեխայի աճի հետ նոր խնդիրներ են ի հայտ գալիս: Կան դեպքեր, երբ բժիշկը վիրահատում է երեխային, բայց նրան չի բուժում, այլ մի փոքր բարելավում է նրա ֆունկցիոնալ վիճակը, կյանքի որակը: Վիրահատությունից հետո երեխաները պետք է հնարավորինս շուտ վերադառնան իրենց ակտիվ կյանքին, դպրոց հաճախեն, բակ դուրս գան խաղալու և տարբեր բաներով զբաղվեն:

Կարևոր է, որ վիրահատությունից հետո ծնողը հետևի բժշկի խորհուրդներին: Բայց պատահում է, երբ վիրահատությունից հետո երեխային մեկ ամիս անց բուժզննման են հրավիրում, ծնողները գնում են ու… գալիս 2 տարի հետո միայն: Այդ դեպքում ժամանակ ենք կորցնում և ցանկալի արդյունքի չենք հասնում: Հետադարձ կապը և խորհուրդներին հետևելը ամենակարևորն է, որ վիրահատության արդյունքը լավ լինի:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/feed/ 0 Երեխայի վիրահատությանը պատրաստվելիս https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d6%80%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d5%bd/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d6%80%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d5%bd/#comments Tue, 07 Apr 2015 17:52:57 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=230 Կան դեպքեր, երբ երեխայի վիճակը ամբողջությամբ բուժելու կամ բարելավելու համար անպայման վիրահատական միջամտության կարիք կա: Կարևոր է, որ ծնողներն իրենց բալիկի հիվանդության, վիճակի, դժվարությունների մասին ինֆորմացիա ունենան: Հիմա բոլորը համակարգիչ ունեն, համացանցը հասանելի է բոլորին, և ծնողները կարող են կարդալ, հասկանալ, թե ի´նչ խնդիր ունի իրենց բալիկը, ի´նչ կարելի է անել երեխայի համար:

Երբ ծնողը գալիս է բժշկի մոտ և պատկերացում չունի, թե ի´նչ խնդիր ունի երեխան, շատ դժվար է և՛ բժշկի, և՛ ծնողի համար, քանի որ ծնողի սպասելիքներն ու բժշկի հնարավորությունները հաճախ տարբեր են: Կարևոր է, որ ծնողն ու բժիշկն իրար հետ աշխատեն որպես մի թիմ, ոչ թե որպես անծանոթ մարդիկ, ովքեր հանդիպել են, որ ինչ-որ գործողություն անեն, վերջացնեն:

Ծնողը պետք է իմանա, հասկանա, թե բժիշկն ի´նչ է անելու վիրահատության ժամանակ: Ես շատ հաճախ նկարում, գծում եմ ծնողների համար, գրքերից եմ ցույց տալիս, թե ի´նչ պետք է արվի: Եվ քանի որ աշխարհում շատ բժիշկներ կան, և ամեն ոք իր մոտեցումն ունի հարցի նկատմամբ, ծնողները պետք է տարբեր բժիշկների մոտ գնան, տարբեր կարծիքներ լսեն, փորձեն հասկանալ, թե ով է ավելի խելամիտ լուծում առաջարկում, և ապա նոր կողմնորոշվեն, թե որ բժշկին են նախընտրում: Ծնողն ինքը պետք է ամբողջ ինֆորմացիային տիրապետելով որոշում կայացնի, որովհետև երեխայի ապագա կյանքի հիմնական պատասխանատուն ծնողն է, ոչ թե բժիշկը: Տարիներ հետո բժիշկը գուցե չլինի, սակայն ծնողը միշտ երեխայի կողքին է և պետք է երեխային բացատրի, թե ինչո´ւ է այդ ճանապարհն ընտրել նրա համար:

Եթե երեխաները որոշակի տարիքի են հասել և հասկանում են, թե ինչ է կատարվելու իրենց հետ, բժիշկն ու ծնողն միասին կամ առանձին պետք է երեխային բացատրեն, թե ինչ է կատարվելու իր հետ: Չի կարելի գիտակից երեխային խաբել: Երբ նրան առանց տեղեկացնելու բերում են հիվանդանոց, երեխային շոկի են ենթարկում: Նա չպետք է ապրի դա, որովհետև հոգեկան շոկը նրա վրա վատ ազդեցություն կթողնի: Երեխան պետք է պատրաստ լինի հոգեպես և ֆիզիկապես, պետք է պատրաստ լինի ցավ կրելու, հասկանա՝ ինչի´ է գնում: Եթե նա լավ է պատրաստված, հետվիրահատական շրջանն ավելի հեշտ կտանի:

Եթե վիրահատվողը չափահաս մարդ է, որոշումը պետք է նրան թողնել: Գուցե ծնողի և բժիշկների համար նա երեխա է, սակայն արդեն չափահաս է ու ինքը պետք է որոշի, թե ինչպես է ուզում ապրել իր կյանքը: Օրինակ` երբ երեխան սկոլիոզ ունի` մեծ կորություն մեջքին, ծնողն ասում է, որ չպետք է վիրահատել, թանկ է, բարդ է, վտանգավոր է: Սակայն դա ծնողի կյանքը չէ, երեխայինն է: Նա պետք է ինքը որոշի ու ասի, թե ինչպես է ուզում ապրել: Հնարավոր է` նա պատրաստ է տանելու բարդությունները, գնալու իր նախընտրած ճանապարհով: Դրա համար շատ կարևոր է, որ ծնողը, պացիենտն ու բժիշկն աշխատեն որպես նույն կերպ մտածող ու նույն ցանկություններն ունեցող թիմ:

Ծնողը կամ երեխան պետք է ինֆորմացիա ունենա, որ, օրինակ` մանկական ուղեղային կաթվածով երեխան ունի իր առավելագույնը, ու ինչ բժիշկ էլ լինի`չի կարող ավելին անել, քանի որ նրա վիճակը ավելին թույլ չի տալիս: Այնուհետև բժիշկն ինքը պետք է բացատրի, թե ի´նչ են անելու վիրահատության ընթացքում և ի´նչ արդյունքներ են սպասում: Ծնողը պետք է իրական պատկերացնի, թե ինչ է սպասում իր երեխային:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d6%80%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d5%bd/feed/ 0