Բոլորակ » Հասմիկ Ազատյան https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Հուզական զարգացումը և մանկիկի ու մեծահասակի փոխհարաբերությունները https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%a8-%d6%87-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%ab-%d5%b8%d6%82-%d5%b4%d5%a5%d5%ae%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%a8-%d6%87-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%ab-%d5%b8%d6%82-%d5%b4%d5%a5%d5%ae%d5%a1/#comments Tue, 19 May 2015 13:54:54 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=453 Հարկ է նշել, որ մանկիկի ընկալման զարգացումը մեծապես պայմանավորված է շրջապատող աշխարհի տպավորություններով, և երեխային խնամող մեծահասակը պետք է ապահովի, բավարարի մանկիկի նոր տպավորությունների պահանջմունքը: Երեխային շրջապատող միջավայրը չպետք է լինի միօրինակ, միապաղաղ, քանի որ միատոն, անհետաքրքիր միջավայրում մեծացող երեխայի ընկալումն ու իմացական զարգացումն ավելի դանդաղ են ընթանում, քան այն մանկիկինը, որը մեծանում է հետաքրքիր, վառ, բազմազան միջավայրում և պայմաններում: Մանկիկության փուլում մենք խոսում ենք հիշողության տարրական դրսևորումների և, առաջին հերթին, ճանաչման մասին: Օրինակ` եթե մանկիկն ուշադրությամբ զննում է որևէ խաղալիք կամ տիկնիկ, ապա հաջորդ անգամ այդ խաղալիքը ցույց տալիս նա այն ճանաչում է: 3-4 ամսական երեխան կարողանում է տարբերակել ծանոթ և անծանոթ դեմքերը, սակայն այդ ճանաչումը դեռևս կայուն չէ: Օրինակ` մանկիկը ճանաչում է իր հորը կամ մորը, եթե նա իր սովորական հագուստով է, և կարող է նրան չճանաչել, եթե մայրը փոխի հագուստը կամ գլխարկ դնի: Իսկ ընդհանրապես երեխան արդեն 1 տարեկանում կարողանում է ճանաչել իր մորը լուսանկարով: 8 ամսականից հետո գրեթե 1 տարեկանում ի հայտ է գալիս հիշողության մեկ այլ դրսևորում` վերարտադրումը` հիշողության մեջ կերպարի վերականգնումը, երբ օբյեկտը կամ առարկան անմիջականորեն բացակայում է:

Մանկիկն ավելի շուտ է հասկանում մեծահասակների խոսքը, քան ինքը սկսում է խոսել: Մանկիկի խոսքային ռեակցիաները դրսևորվում են մոտ 2-3 ամսականից: Գղգղանքն ընթանում է տևական շնչառական մարզմանը զուգընթաց: Այն նպաստում է խոսքային շնչառության զարգացմանը: Իսկ արդեն 7 ամսականից, շնորհիվ մեծահասակների հետ շփման, մանկիկը սկսում է թոթովել, այսինքն` այդ գղգղանքի հնչյունները բազմապատկվում են` վերածվելով կրկնվող վանկերի շարանի (մա-մա-մա-մա): Թոթովանքն ընթանում է խոսքի լսողության հսկողության ներքո: Երեխան վանկն արտաբերում է, հետո ինքն իրեն ականջ դնում ու նորից կրկնում, ու այդպես` շարունակ: Ստացվում է կրկնվող վանկերի շարան: Հետագա ամիսների ընթացքում, նորից շնորհիվ մեծահասակների, երեխայի թոթովանքի մեջ մտնող վանկերը դառնում են նրա արտաբերած առաջին բառերի բաղկացուցիչ մասը, և արդյունքում երեխան խոսում է:

Մանկիկի ու մեծահասակի փոխհարաբերությունների շրջանում հուզական զարգացումն ընթանում է շնորհիվ երեխայի` մեծահասակների հետ ունեցած շփման: Կյանքի առաջին ամիսներին երեխայի մեջ դրսևորվում են մի շարք հուզական վիճակներ. լաց` կենսաբանական անբավարարվածության դեպքում, անհանգստություն, տագնապ` ֆիզիկական անհարմարության դեպքում, զարմանք` ինչ-որ նոր բան տեսնելիս, գոհունակություն` պահանջմունքների բավարարման դեպքում:

3-5 ամսականում երեխայի հուզական տրամադրվածությունն ու վերաբերմունքը մեծահասակների նկատմամբ ընտրողական բնույթ  ունի, այսինքն` ծանոթ դեմքեր տեսնելիս նա ուրախանում է, հրճվում, անծանոթ դեմքեր տեսնելիս` տագնապ ու վախ ապրում: Չնայած եթե անծանոթ մեծահասակը խոսում է երեխայի հետ, ժպտում նրան, ապա վերջինիս հուզական ուշադրությունը դառնում է ավելի դրական ու բարյացակամ:

Կարևոր է նշել, որ մոտ 7 ամսականում երեխայի մեջ ձևավորվում է հուզական ճաշակ անծանոթ մարդկանց նկատմամբ, այսինքն` համակրանքի և հակակրանքի զգացում: Սրա հետ մեկտեղ, հենց նույն ժամանակահատվածում երեխաների մեջ մեծանում են վախն ու տագնապը անծանոթ մարդկանց հանդիպելիս: Երեխաները հատկապես վախենում են անծանոթ մեծահասակների հետ մենակ մնալուց. կամ սողալով հետ են գնում, կամ գլուխը թաքցնում են ոտքերի մեջ, կամ պարզապես լաց լինում:

7-11 ամսականում, իսկ հետագայում` կյանքի 15-18 ամիսներին, երեխայի մեջ ի հայտ է գալիս մորից բաժանվելու, անջատվելու վախը: Երեխան լաց է լինում, երբ մայրը երկար ժամանակով հեռանում է, տագնապ է ապրում, երբ նրան չի տեսնում տեսադաշտում. երեխան աշխուժություն և ուրախություն է դրսևորում մորը տեսնելիս:

Պետք է նշել, որ կարևոր է զգալ երեխայի տրամադրությունը. եթե մենք հասկանում եք, թե ինչ է նա զգում, ապա կարող ենք նախօրոք կանխատեսել նրա ցանկությունները, որպեսզի նրա լարվածությունը թուլանա:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%a8-%d6%87-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%ab-%d5%b8%d6%82-%d5%b4%d5%a5%d5%ae%d5%a1/feed/ 0 Բուն մանկիկության շրջանի ընդհանուր բնութագիրը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a8%d5%b6%d5%a4%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a8%d5%b6%d5%a4%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2/#comments Tue, 07 Apr 2015 17:40:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=267 Մարդու ծնունդը բնության ամենազարմանահրաշ երևույթներից  է: Երեխան մի ճիչով ազդարարում է իրլույս աշխարհ գալու փաստը և, չնայած բժիշկներն ու կենսաբաններն այն կապում են  թոքերում կուտակված օդի ուժեղ արտամղման հետ, որոշ հոգեվերլուծողներ այն մեկնաբանում են որպես երեխայի բացասական վերաբերմունք իր համար նոր, անծանոթ միջավայրի նկատմամբ:

Կյանքի առաջին ամսում երեխայի դեմքին ժպիտ է առաջանում ի պատասխան մեծահասակի քնքուշ խոսքերի, ժպիտի, կամ էլ որևէ առարկայի վրա տեսողական կենտրոնացման: Մոտ 1,5-2ամս.-ում երեխան արդեն մեծահասակին տեսնելիս ուրախ ձայներ է արձակում, ժպտում է, ծիծաղում և ձեռքերն ու ոտքերն աշխուժորեն շարժում: Այս երևույթը հոգեբանության մեջկոչվում է «աշխուժացման բարդույթ»:

Դա երեխայի դրական ռեակցիան է այն մեծահասակի նկատմամբ, որը նրան խնամում է, այսինքն, երեխան կարծես շնորհակալություն է հայտնում մորը` իր նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքի համար: Սակայն այս երևույթի հետագա ուսումնասիրության արդյունքում համոզվեցին, որ աշխուժացման բարդույթը ոչ միայն էմոցիոնալ, հուզական ռեակցիա է, այլև երեխայի առաջին սոցիալական պահանջ-մունքը: Երեխան մեծահասակին իր հետ շփվելու, իրհետ հաղորդակցվելու հրավեր է ուղարկում և այլևս մենակ մնալ չի ցանկանում: Աշխուժացման բարդույթի ի հայտ գալով երեխան թևակոխում է մի նոր, զարգացման առումով առավել բարդ տարիքային շրջան: Այն ընդգրկում է կյանքի մոտ 1,5- 2 ամսականից մինչև 1 տարեկան ժամանակահատվածը:

Խոսելով ընկալման զարգացման մասին կարող ենք ասել, որ այս շրջանում գնալով ավելի կատարելա-գործվում է տեսողական կենտրոնացումը, այն դառնում է ավելի տևական (7-8 վրկ.), մեծանում է տեսողական հեռավորությունը: Երեխան կարողանում է հետևել շարժվող առարկաներին, նա  ոչ միայն պարզապես նայում է, այլև տեսնում, որոշակի ակտիվություն է դրսևորում տեսածի նկատմամբ:

Մանկիկության շրջանում երեխան կարողանում է ընկալել առարկայի ձևը և եզրագծերը:  Եթե երեխային ցույց են տալիս նկար սպիտակ ֆոնով և սև եզրագծերով, ապա նրա հայացքը ոչ թե թափառում է նկարի ողջ ֆոնի վրայով, այլ կանգ է առնում սպիտակ և սև եզրագծերի սահմանում: Կամ, եթե երեխային ցույց են տալիս 2 նկար` մեկը միատոն, իսկ մյուսը սև ուղղահայաց գծերով, ապա երեխան առավել երկար կենտրոնանում է երկրորդ նկարի վրա: Ընդհանրապես մանկիկին ավելի շատ հետաքրքրում են կոր, զիգզագ, աղեղային գծերը, քան` ուղիղ գծերը:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a8%d5%b6%d5%a4%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2/feed/ 0