Բոլորակ » Զառա Ասկարյան https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Գնում ենք մանկապարտեզ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/#comments Wed, 29 Jun 2016 16:54:37 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=750 Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների՝ մանկապարտեզ հաճախելու կարևորության, դժվարությունների և դրանք հաղթահարելու ուղիների մասին զրուցել ենք հոգեբան, «Գոյ» հոգեբանական կենտրոնի տնօրեն Հասմիկ Հակոբյանի հետ:

- Ի՞նչ մտավախություններ ունեն հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողները երեխաներին մանկապարտեզ տանելիս։

Ծնողները հաճախ մտածում են, որ երեխան դեռ փոքր է և չի կարող առանց իրենց օգնության որևէ բան անել: Երեխան մեծանալով գերհոգատար միջավայրում (հայերի մոտ հաճախ ենք հանդիպում գերխնամքի երևույթին)՝ կարող է հետագայում դժվարություններ ունենալ հասարակության մեջ: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում այս խնդիրն ավելի է սրվում։ Քանի որ ծնողները ոչ միայն անհանգստացած են երեխայի ինքնուրույնության հարցով, այլ նաև հաճախ ունեն մտավախություն, թե ինչպես կընդունեն իր երեխային հասակակիցները, ապա այս մտահոգությունները մանկապարտեզից խուսափելու պատճառ են դառնում։ Մանկապարտեզ հաճախած և չհաճախած երեխաների տարբերությունն առավել ակնհայտ զգացվում է առաջին դասարանում. մանկապարտեզ հաճախած երեխաները շատ ավելի հեշտ են ինտեգրվում դպրոցում:

– Ծնողներն ինչպե՞ս կարող են նպաստել երեխաների ներառման գործընթացին։

Մանկապարտեզի ներառման գործընթացը ենթադրում է համալիր համագործակցություն բոլոր այն անձանց միջև, ովքեր կապող օղակ են երեխայի հետ: Մանկապարտեզի դաստիարակը, հոգեբանը պետք է աջակցեն ներառման գործընթացին, սակայն այստեղ փոքր չէ նաև ծնողի դերը։ Ծնողն իր հերթին կարող է դիմել մի շարք հնարքների, ինչը հաճելի կդարձնի երեխայի հաճախումը մանկապարտեզ: Օրինակ՝ տանը կարելի է կազմակերպել դերային խաղեր, հասկանալու համար, թե երեխան իրեն ինչպես է զգում մանկապարտեզում: Կարող են խաղալ «մանկապարտեզ» խաղը, որտեղ ծնողը կլինի երեխայի դերում, իսկ երեխան՝ դաստիարակի, կամ՝ հարաբերությունները պարզող խաղեր, «իմ լավագույն ընկերը» և այլն: Խաղի ընթացքում ուշադիր լինելու դեպքում կարելի է տեսնել երեխայի մտավախությունները կամ հարաբերությունները շրջապատի մեջ: Նմանօրինակ դերային խաղեր կարելի է կազմակերպել նաև մինչև մանկապարտեզ հաճախելը՝ երեխայի նախատրամադրվածությունը հասկանալու համար: Կարելի է նաև հեքիաթների միջոցով աշխատել դրական տրամադրվածության հետ։ Եթե երեխան ունի որևէ սիրած հեքիաթի հերոս, ապա հեքիաթում կարելի է կառուցել մանկապարտեզի իրավիճակ, որտեղ դրական կերպարը բարի է և պատրաստ է օգնելու, կամ` այդ կերպարը ընկերասեր է և ինքնուրույն, ապա այդ կերպարի դրական գծերը զուգահեռ տանել երեխայի կերպարի, նրա ընկերների կամ այն անձի հետ, ում հիշեցնում է իրեն:

Ներառման գործընթացում ցանկալի է ներգրավել նաև երեխայի համար հեղինակավոր անձի: Օրինակ՝ եթե տղա երեխայի համար տղամարդու իդեալ է հայրը (այդ տարիքում հիմնականում ընդօրինակում են տան անդամներին), ապա կարելի է ցույց տալ հերոս հայրիկի անցած ուղին, ինչու չէ, նաև ցույց տալ մանկապարտեզի լուսանկարները, հատկապես եթե այդ կադրերում զվարճալի պահեր կան, պատմել դրանց մասին, այսինքն` դրական հուզական կապ ստեղծել «մանկապարտեզ» բառի հետ:

– Եթե մանկապարտեզում կան այնպիսի երեխաներ, որոնց ծնողները որոշ պիտակներ են կպցնում հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին և խոչընդոտում են իրենց երեխաների և նրանց շփումը, ինչպե՞ս վարվել այս դեպքում։

Այս կարգի խնդիրները ծագում են, երբ ծնողը ցանկանում է «պաշտպանել» իր երեխային, բայց նախևառաջ նա պետք է գիտակցի, որ ոչ ոք ապահովագրված չէ, և այն խնդիրները, որոնք ունեն իր շրջապատի մյուս ծնողները, չի բացառվում, որ գուցե մի օր իրենք էլ կառերեսվեն դրանց հետ: Երկրորդ՝ զարգացած, հումանիստ և կարեկից անձնավորությունը ավելի շատ կփնտրի ելքեր, որպեսզի հարթի հաղորդակցման խոչընդոտները և իր օրինակով դաստիարակի երեխային: Պետք է նշել, որ եթե մանկապարտեզում այս հարաբերությունները ճիշտ կառուցվեն, ապա երեխան հետագայում ավելի հեշտ կինտեգրվի սոցիումի մեջ և կկառուցի իր հարաբերությունները շրջապատի հետ։ Հոգեբանների, դաստիարակների աշխատանքը այստեղ առաջնային է և կարևոր ծնողների դիրքորոշման համար։

– Ընտանիքում կարող են վեճեր լինել, եթե ծնողները ցանկանում են երեխային մանկապարտեզ տանել, սակայն տատիկ-պապիկները համաձայն չեն։ Ինչպե՞ս վարվել այս դեպքում։

Այս դեպքում պետք է խոսել և հասկանալ նրանց բացասական դիրքորոշման պատճառները: Փորձել խոսել ակնառու փաստերով. կոնկրետ երեխաների օրինակներ բերել, ովքեր գնացել են մանկապարտեզ և ովքեր՝ ոչ , խոսել նրանց տարբերության մասին։ Ի վերջո, տատիկ-պապիկները կարող են իրենք երեխային մանկապարտեզ տանել և համոզվել թոռնիկի անվտանգ և ապահով միջավայրի առկայության մեջ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/feed/ 0 Խոսքի զարգացման խնդիրները https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d6%84%d5%ab-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8%d5%9d/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d6%84%d5%ab-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8%d5%9d/#comments Tue, 17 May 2016 14:50:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=707 Խոսքի զարգացման խնդիրներին, դրանց լուծմանն ուղղված անհրաժեշտ քայլերին է անդրադառնում լոգոպեդ, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հատուկ կրթության ֆակուլտետի դեկան, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Արմենուհի Ավագյանը:

Դիսլալիա (թլվատություն)

Խոսքի տարածված խնդիրներից է դիսլալիան (թլվատություն): Այն հնչարտաբերման խնդիր է՝ լսողության ու արտաբերական ապարատի պահպանված նյարդավորման պայմաններում: Դիսլալիայի ժամանակ դիտվում են հնչյունների փոխարինումներ, շփոթումներ, հազվադեպ հանդիպում է նաև հնչյունների բացթողում: Գոյություն ունի թլվատության 2 տեսակ՝ օրգանական և ֆունկցիոնալ:

Օրգանական թլվատության պատճառ կարող են լինել կարճ սանձիկը, մեծ և դժվարաշարժ լեզուն, գմբեթաձև կոշտ քիմքը և այլն:

Ֆունկցիոնալ թլվատության ժամանակ արտաբերական օրգաններում օրգանական առանձնահատկություններ չկան. երեխայի սխալ հնչարտասանությունը կարող է լինել շրջապատի սխալ խոսքի հետևանք:

Մինչև 5 տարեկանը երեխայի մոտ առկա հնչարտասանության թերությունները ֆիզիոլոգիական են, այսինքն` մինչև 5 տարեկանը ծնողները կարող են չանհանգստանալ, սակայն եթե դիսլալիան շարունակվում է 5 տարեկանից հետո, այդ դեպքում արդեն հարկ է դիմել մասնագետի:

Թլվատության առաջացման պատճառներից մեկն այն է, որ երեխայի հետ խոսում են երեխայի լեզվով՝ կրկնելով նրա սխալները, որի հետևանքով սխալ արտասանությունն ամրապնդվում է:

Հնչյունները սխալ արտասանող երեխաներին ծնողները կարող են օգնել` տվյալ հնչյունը արտահայտիչ արտասանելով ու նրա արտասանության ժամանակ լեզվի, շրթունքների դիրքը բացատրելով: Եթե, օրինակ` երեխան սխալ է արտասանում է «ս» հնչյունը, կարելի է նրա ուշադրությունը հրավիրելով իրար մոտեցող ատամների, ժպտացող շուրթերի ու օդի սառը հոսքի վրա: «Շ» հնչյունի սխալ արտասանության դեպքում երեխայի ուշադրությունը կարելի է հրավիրել կլորացող շուրթերի ու օդի տաք հոսքի վրա: Թլվատության դեպքում ծնողներին խորհուրդ է տրվում շարունակ չուղղել երեխաների սխալ արտասանած հնչյունները, քանի որ դա երեխաների մոտ բացասական հակազդում է առաջացնում: Երեխան երբեմն նույնիսկ խուսափում է այդ հնչյունն առհասարակ արտասանելուց:

Ռինոլալիա (ռնգախոսություն)

Ռնգախոսությունը ձայնի տեմբրի և հնչարտասանության խնդիրն է, որը պայմանավորված է արտաբերական ապարատի անատոմաֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններով: Խոսքային շնչառության խաթարման հետևանքով ձայնը ձեռք է բերում ռնգային՝ քթային երանգ: Բաց օրգանական ռնգախոսությունը փափուկ և/կամ կոշտ քիմքերի բնածին ճեղքի հետևանք է:

Այս դեպքում խորհուրդ է տրվում շրթունքի և քիմքի վիրահատություն կատարել՝ ճեղքը վերացնելու նպատակով: Մինչև վիրահատությունը ծնողը պետք է բժշկի օգնությամբ ապահովի երեխայի սնվելու գործընթացը, իսկ լոգոպեդը երեխայի արտաբերական օրգանները նախապատրաստի ճիշտ հնչարտաբերմանը:

Փակ օրգանական ռնգախոսության դեպքում հիմնականում քթի խոռոչում լինում են գոյացություններ, որոնք խոչընդոտում են օդի արտահոսքը քթով, ինչի հետևանքով խաթարվում է ռնգային «մ» և «ն» հնչյունների արտասանությունը:

Մինչև լոգոպեդական աշխատանքները սկսելը վիրահատական ճանապարհով պետք է հեռացնել այդ գոյացությունները:

Ծնողները այս դեպքում կարող են փորձել ակտիվացնել փափուկ քիմքի շարժունակությունը: Դրան նպաստում է կում-կում ջուր խմելը, հորանջելը: Սակայն ռնգախոսության դեպքում որևէ վարժություն սկսելուց առաջ անհրաժեշտ է դիմել բժշկի՝ հասկանալու համար ռնգախոսության պատճառը, ինչից հետո պետք է օգտվել լոգոպեդի խորհրդատվությունից, քանի որ յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կարող են խորհուրդ տրվել վարժությունների որոշակի համակարգ ու միջամտություն:

Կակազություն

Կակազությունը խոսքի տեմպի և ռիթմի խնդիրն է, որն ուղեկցվում է արտաբերական, շնչառական և ձայնային ջղաձգումներով: Երգելիս կամ բանաստեղծություն արտասանելիս մարդը չի կակազում, քանի որ խոսքը ձեռք է բերում որոշակի տեմպ և ռիթմ: Սակայն դա չի վերացնում խնդիրը: Այս դեպքում խորհուրդ չի տրվում որևէ վարժություն անել, ինքնաբուժմամբ զբաղվել: Կակազության առաջացման պատճառ կարող են լինել ինչպես վախերը, սթրեսները, այնպես էլ երկարատև հոգեկան ապրումները, մասնավորապես, եթե երեխան հաճախ ականատես է լինում ընտանեկան վեճերի, ընտանիքում տիրում է անառողջ մթնոլորտ, երեխան չի ուզում մանկապարտեզ հաճախել, երեխայի դաստիարակությամբ զբաղվում են ընտանիքի տարբեր անդամները` դրսևորելով տարբեր, երբեմն իրարամերժ մոտեցումներ ու պահանջներ, երեխան հարկ եղած ուշադրության չի արժանանում կամ նրան գերխնամում են, չափազանց ծանրաբեռնում տարիքին ոչ համապատասխան խոսքային նյութով և այլն:

Կակազող երեխաները հիմնականում շատ ընկալունակ են, զգայուն, խելացի: Նրանց ընկալունակությունն ավելի է ոգևորում ծնողներին` հաճախ դառնալով բազմաթիվ բանաստեղծություններ, պոեմներ, տարբեր լեզուներ սովորեցնելու առիթ: Ծնողները պետք է խուսափեն երեխային գերծանրաբեռնելուց, սահմանափակեն համակարգչից օգտվելու ու հեռուստացույց նայելու ժամաքանակը: Կարևոր է, որ դա ոչ թե արգելվի, այլ նրան որևէ ավելի հետաքրքիր զբաղմունք առաջարկվի, օրինակ՝ միասին որևէ խաղ խաղալ, զբոսնելու գնալ և այլն: Իսկ երբ երեխային արգելում են համակարգչի կամ հեռուստացույցի առաջ ժամանակ անցկացնել` փոխարենը ոչինչ չառաջարկելով, դա դրական արդյունքի չի հանգեցնում` երեխային դրդելով անհանգստության ու լարվածության:

Դիզարտրիա

Դիզարտրիան խոսքի արտաբերական կողմի խնդիր է` պայմանավորված արտաբերական ապարատի նյարդավորման խնդիրներով: 65% դեպքում դիզարտրիան հանդիպում է մանկական ուղեղային կաթված (ՄՈՒԿ) ունեցող երեխաների մոտ: Դիզարտրիայի ժամանակ կարող է դիտվել արտաբերական մկանների գերլարվածություն, մկանային տոնուսի թուլություն, երբեմն էլ մկանային փոփոխվող լարվածություն: Դիզարտրիայի դեպքում դիտվում է գերթքածորություն, լեզուն շարժելու դժվարություն, երեխայի կամքից անկախ դրսևորվող շարժումներ, լրացուցիչ շարժումներ, և այս ամենը, իհարկե, դժվարացնում է նրանց խոսելու գործընթացը: Այս երեխաների խոսքը դժվարությամբ է ընկալվում: Ծանր դեպքերում դրսևորվում է անարտրիա, ինչի ժամանակ խոսելը դառնում է անհնար:

Եթե ծնողն ուզում է օգնել երեխային և կատարել որոշակի վարժություններ, նախ պետք է հաշվի առնի, թե ինչպիսին է նրա մկանային լարվածությունը: Եթե առկա է մկանային բարձր լարվածություն, ապա պետք է կատարվի լեզուն թուլացնող մերսում: Այն կարելի է կատարել մատով` թույլ շոյող շարժումներով՝ ներսից դեպի դուրս, ինչպես նաև մի կողմից մյուսը: Այս մերսումները նպաստում են մկանների թուլացմանը: Եթե մկանային լարվածությունը թույլ է, ապա պետք է մերսել թույլ սեղմումներով, հպումներով:

Դիզարտրիայի դեպքում, նպատակ հետապնդելով երեխային սովորեցնել կատարելու արտաբերական շարժումներ, կարելի է նրա քթի ծայրին կաթեցնել մի կաթիլ մուրաբա կամ խտացրած կաթ, ու երեխային խնդրել, որ փորձի լեզուն դուրս հանել, բարձրացնել ու դիպչել այդ կաթիլին: Իհարկե, հնարավոր է` երեխային միանգամից չհաջողվի դա անել:

Նաև կարելի է կատարել որոշակի շնչառական վարժություններ, օրինակ՝ խորանարդիկներով դարպաս պատրաստել, բամբակից՝ գնդակ, և երեխայի հետ «ֆուտբոլ» խաղալ` առաջարկելով գնդակը փչելով մտցնել դարպասը: Կարելի է նաև մանր կտրատված թղթեր դնել սեղանին և խնդրել երեխային փչել, որպեսզի թղթերը սեղանից թռչեն և այլն:

Դիզարտրիայի ժամանակ կարելի է նաև կատարել ձայնային վարժություններ: Օրինակ` ծնողները կարող են արտասանել ձայնավորներ և խնդրել երեխային կրկնել: Օրինակ՝ աաաաա, օօօօօօօօօօ, ապա ձայնավորների քանակը շատացնել, օրինակ՝ աաաաօօօօօօօ, որքան կհերիքի երեխայի արտաշունչը: Պետք չէ ստիպել, որ նա չափից ավելի շատ ուժ գործադրի: Այս վարժությունը սովորեցնում է երեխայի կարողանալ իր խոսքը բաշխել մեկ արտաշունչի վրա:

Իհարկե, նախևառաջ պետք է խորհրդակցել լոգոպեդի հետ ու համատեղ որոշել երեխայի հետ աշխատանքի ռազմավարությունը:

Ալալիա (անխոսություն)

Ալալիան (անխոսություն) երեխաների խոսքի թերզարգացումն է կամ բացակայությունը` պահպանված լսողության և մտավոր ունակությունների պայմաններում: Լինում է` շարժողական, զգայական, խառը: Անխոսությունը գլխուղեղի կեղևի գոտիների ախտահարման հետևանք է: Շարժողական ալալիայի ժամանակ նկատվում է գլխուղեղի խոսքաշարժողական կենտրոնի (Բրոկայի) ախտահարում և դրսևորվում է արտաբերական նպատակային շարժումներ կատարելու դժվարություններով: Շարժողական դժվարությունները նկատելի են նաև այս երեխաների մատների շարժումներում: Խոսքը նույնպես վերաբերում է նպատակային շարժումներին: Նրանք, օրինակ, կարողանում են ավազով հմտորեն ու արագ գործողություններ կատարել, բայց դժվարանում են մատների կոնկրետ շարժումներով ավազը վերցնել ու տեղափոխել:

Զգայական ալալիայի ժամանակ ախտահարվում է գլխուղեղի խոսքալսողական կենտրոնը (Վերնիկեի): Զգայական ալալիայի դեպքում երեխան չունի խոսքաշարժողական դժվարություններ, սակայն նա խոսքն ընկալում է որպես աղմուկ, հետևաբար չի խոսում: Հայտնի է, որ խոսքի ձևավորման հիմքում ընդօրինակումն է, ուստի չընկալված խոսքը հնարավոր չէ ընդօրինակել:

Այս երեխաները հաճախ դիտվում են որպես աուտիզմ, երբեմն էլ մտավոր ու լսողության խնդիր ունեցողներ:

Խառը տեսակի անխոսության դեպքում նկատվում է խոսքաշարժողական և խոսքալսողական դժվարությունների համադրում, հետևաբար երեխան դժվարանում է ինչպես նպատակային արտաբերական շարժումներ կատարել, այնպես էլ ընկալել իրեն ուղղված խոսքը:

Խոսքային շարժումները զարգացնելու նպատակով ծնողը կարող է երեխայի հետ համապատասխան խաղեր խաղալ, որտեղ լեզուն հանդես է գալիս որպես մարդուկ ու որոշակի շարժումներ է կատարում:

Զգայական ալալիայի դեպքում փորձում են բարելավել երեխայի կողմից խոսքն ընկալելու կարողությունը: Սխալ է այս երեխաների հետ շատ բարդ ֆրազներով, բարձրաձայն խոսելը, որն ավելի է դժվարացնում խոսքի ընկալումը:

Խոսքի ընկալումը բարելավելու նպատակով պետք է բառերն արտասանելիս ցույց տալ համապատասխան առարկան կամ նրա նկարը, գործողությունները կատարելուն զուգահեռ անվանել դրանք: Օրինակ` «Ես լվանում եմ ատամներս»: Ի դեպ, երեխայի կատարած գործողությունները ճիշտ կլինի առաջին դեմքով արտասանել, որպեսզի նրա մեջ ի սկզբանե ճիշտ ձևավորվեն սեփական խոսքի քերականական կառույցները:

Բարդ դեպքերում հարկ է լինում սկսել ոչ խոսքային ձայների ընկալումը զարգացնելուց:

Իհարկե, պետք է իմանալ, որ ցանկացած խնդրի դեպքում տանը կատարվող վարժությունները, խաղերը, չեն կարող վերջնական լուծում լինել: Անհրաժեշտ է լինել լոգոպեդի հսկողության տակ, հաճախել պարապմունքների ու մշտապես հետևել նրա խորհուրդներին ու ցուցումներին:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d6%84%d5%ab-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8%d5%9d/feed/ 0 Նկարչաթերապիայի ազդեցության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b9%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b9%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#comments Thu, 12 May 2016 18:06:51 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=704 Նկարչաթերապիայի և նրա դրական ազդեցության մասին զրուցել ենք Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի լոգոպեդիայի և վերականգնողական թերապիայի ամբիոնի դասախոս, երեխաների զարգացման միջազգային կենտրոնի արտթերապիստ Ալվինա Հայրապետյանի հետ:

Ի՞նչ է նկարչաթերապիան:

1938 թվականին, երբ Ադրիան Հիլի կողմից հիմք դրվեց «արտթերապիա» եզրույթին, ապա արտթերապիա ասելով՝ հասկանում էին հենց նկարչական ձևամիջոցների կիրառումը որպես թերապևտիկ ներգործության միջոց:

Այսօր էլ շատ ենք հանդիպում, երբ արտթերապիան և նկարչաթերապիան դիտվում են որպես հոմանիշներ:

Ընդհանրապես, արտթերապիան թերապևտիկ ուղղություն է, որը հիմնված է ստեղծագործական կամ գեղարվեստական գործունեությանն վրա:

Նկարչաթերապիան ինքնաբուխ խորքային թերապիա է, որը հնարավորություն է տալիս անձին ինքնադրսևորվելու, ինքնակարգավորվելու, ինքնաբացահայտվելու ոչ վերբալ (խոսքային) կերպով: Այսինքն` խորհրդանիշների լեզուն օգնող միջոց է ներքին հուզական կուտակումները, լարվածությունը ոչ վերբալ ճանապարհով դուրս բերելու համար:

Սա շատ կարևոր է այն տեսանկյունից, որ շատ դեպքերում մարդիկ չեն կարողանում բառերով արտահայտել իրենց խնդիրները, ինչպես նաև այն երեխաների համար, ովքեր զուրկ են վերբալ խաղորդակցման հնարավորությունից, նրանք ստեղծագործական ճանապարհով կարողանում են հայտնել իրենց խնդիրների մասին:

Որո՞նք են նկարչաթերապիայի գործառույթները:

Նկարչաթերապիան ունի երեք շատ կարևոր գործառույթներ՝ կատարսիսային՝ ինքնամաքրման ճանապարհով, որը նաև հիմք է ինքնաճանաչման համար, կարգավորող գործառույթ՝ նպաստում է նյարդահոգեկան լարվածության նվազեցմանը, մոդելավորում է դրական հոգեհուզական վիճակ, և երրորդ` հաղորդակցական գործառույթ, որը հիմնված է այն բանի վրա, որ արվեստը երկխոսություն է սեփական անձի և շրջապատող աշխարհի միջև: Նկարը խոսում է թե՛ անձի ներքինի, թե՛շրջապատող աշխարհի՝ նրա ունեցած պատկերացման մասին: Իսկ որպես գործառույթ մեծապես խթանում է նաև միջանձնային վարքի ձևավորմանը:

Ի՞նչ նյութերով են աշխատում նկարչաթերապիայի ժամանակ:

Նկարչաթերապիայի մեջ կա հստակ բաժանում չոր և ջրային տեխնիկաների:

Չոր տեխնիկաներից են` մատիտը, ֆլոմաստերը, կավիճը, որոնք համարվում են ինտելեկտուալ խթանիչ: Մատիտով նկարելը հուզական սահմանափակում է երեխային: Իսկ ջրային տեխնիկաներից են՝ գուաշը, ակրիլը, ջրաներկը և այլն: Ջրային տեխնիկաները հանդիսանում են հուզական խթանիչ, նպաստում են հուզական բացվածությանը, կոնտակտ հաստատելուն, իսկ խնդիր ունեցող երեխաների համար սա առաջնային է:

Նշենք նաև, որ գոյություն ունի ակտիվ և պասիվ արտթերապիա. պասիվ արտթերապիան կապված է արվեստի գեղագիտական ընկալման հետ, որը հնարավորություն է տալիս ներքին ապրումներին, հույզերին կերպափոխվելու: Պասիվ արտթերապիա կարող է հանդիսանալ թատրոն, թանգարան, պատկերասրահ այցելելը:

Ի՞նչ խնդիրների դեպքում է կիրառելի նկարչաթերապիան:

Նկարչաթերապիայի կիրառման շրջանը լայն է ՝ ինչպես բժշկության, հոգեբուժության, հոգեթերապիայի տարբեր ոլորտներում, այնպես էլ հատուկ մանկավարժության և հատուկ հոգեբանության մեջ՝ վերականգնողական, շտկողական, կանխարգելիչ նպատակներով:

Նկաչաթերապիան կարելի է կիրառել ցանկացած խնդրի դեպքում, հակացուցումներ չկան:

Միակ «հակացուցումն» այն է, որ ծնողները նկարելու որոշակի թեմա չհանձնարարեն, քանի որ սա արհեստական պատնեշ է ստեղծում երեխայի ազատ ստեղծագործելու ընթացքում, մինչդեռ երեխային պետք է ազատ թողնել:

Այս ուղղությունը շատ արդյունավետ է աուտիզմ ունեցող երեխաների հետ աշխատելիս: Աուտիզմ ունեցող երեխաների հետ նկարչաթերապիայով աշխատելիս այն բաժանում ենք երկու մասի՝ թերապևտիկ և շտկող-զարգացնող: Թերապևտիկ մասի ժամանակ երեխան ինքնադրևորվում է, ինքնաբացահայտվում, այդ ընթացքում կարողանում ենք հասկանալ երեխայի հոգեվիճակը, նրա ներուժը: Շտկող-զարգացնող մասի դեպքում կոնկրետ տեխնիկաներ են կիրառվում երեխայի մոտ որոշակի ֆունկցիա զարգացնելու համար, օրինակ՝ աչք-աչք կոնտակտի զարգացումը, ինչն աուտիզմի ժամանակ առաջնահերթ խնդիրներից մեկն է:

Ընդհանրապես, ցանկացած երեխայի նկարած նկար նաև ախտորոշիչ նյութ է, քանի որ ըստ նկարի հնարավոր է հասկանալ երեխայի ֆիզիկական, հոգեկան այնպիսի թաքնված խնդիրների մասին, որոնք արտաքին վարքում չեն դրսևորվում:

Կա՞ն որոշակի տեխնիկաներ, որոք կիրառելի են ցանկացած խնդրի դեպքում, որոնք ծնողները կկարողանան կիրառել տան պայմաններում:

Արտթերապիայում ցանկացած մեթոդ, տեխնիկա բխում են տվյալ երեխայի անհատականությունից, ուստի դժվար է որևէ համընդհանուր տեխնիկա խորհուրդ տալ, սակայն միանշանակ է, որ նկարչությունը ցանկացած խնդրի դեպքում դրական ազդեցություն ունի: Ծնողները պետք է թույլ տան, որ երեխաներն ազատ նկարեն: Շատ դեպքերում ծնողները, մտահոգվելով տան կոնկիկ տեսքով, մաքրությամբ, արգելում են երեխաներին տարբեր նյութերով նկարել, այնինչ դա խիստ արդյունավետ է: Ինչպես նաև հարկավոր չէ երեխային թեմաներ հանձնարարել, նրան պետք է ազատ թողնել, արհեստական ճանապարհով պատնեշներ չստեղծել նրանց ազատ ստեղծագործական գործունեության մեջ:

Անձի և նրա նկարած նկարի միջև ի՞նչ կապ կա:

Արտթերապևտիկ էքսպրեսիվ միջոցների շնորհիվ մարդը գիտակցում է իր ներաշխարհում փոթորկվող հույզերն ու ձգտումները, ապրումներն ու վիճակները, որոնք հնարավոր չէ վերբալիզացնել:

Փոփոխությունը նկարում փոփոխություն է նաև ներքինում, եթե անձը (կապ չունի` ինչ տարիքի) որոշ ժամանակ անց փոփոխություն է կատարում իր՝ նախկինում նկարած նկարում, դա նշանակում է, որ նրա ներսում նույնպես կատարվել է փոփոխություն, որն արտահայտվում է նկարի մեջ: Այս մեխանիզմը գործում է նաև արտթերապիայի այլ ճյուղերում:

Ծնողը կարո՞ղ է հարց տալ երեխային՝ նրա նկարած նկարի վերաբերյալ:

Հարցերն առանձնակի զգուշություն են պահանջում, դրանք պետք է լինեն չեզոք, առանց որոշակի դիրքորոշում պարտադրելու: Օրինակ՝ «Նկարել ես այս պատկերը, որովհետև տխո՞ւր ես»: Սա արդեն որոշակի դիրքորոշում, ուղղորդում է պարունակում իր մեջ, ինչը խրախուսելի չէ:

Նկարելու գործընթացի զարգացման տարիքային փուլեր կա՞ն:

Այո´, կան, եթե մինչև 3 տարեկանը երեխան խզբզում է, դա բնականոն է, իսկ եթե դրանից հետո շարունակվում է խզբզոցը, ապա ծնողը պետք է անհանգստանա, քանի որ 3 տարեկանում, երբ ձևավորվում է «ես»-ը, երեխան պետք նկարի մարդ, ապա` ընտանիքի անդամներին:

Արվեստը միշտ թերապիա է: Կոնտակտ հաստատելու համար նաև շատ է կիրառվում տիկնիկաթերապիան: Այստեղ խոսքը խանութից գնած տիկնիկի մասին չէ, այլ տիկնիկ ստեղծելու գործընթացի, քանի որ այն սկզբից մինչև վերջ խթանում է երեխայի «ես»-ի ճանաչմանը, և կապ չունի, թե ի´նչ նյութից կպատրաստվի տիկնիկը: Կարևոր է նրա ստեղծման գործընթացը, և թե ինչպես է երեխան խաղացնում այդ տիկնիկը: Այս ուղղությունը կիրառելի է` անկախ երեխայի սեռից:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b9%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Ջրաթերապիայի դրական կողմերը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d5%b8%d5%b2%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%a8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d5%b8%d5%b2%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%a8/#comments Fri, 18 Mar 2016 16:22:23 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=692 Մեր զրուցակիցն է ջրային կինեզոթերապիայի մասնագետ Միսակ Դարբինյանը։

Ի՞նչ է ջրաթերապիան։

Ջրաթերապիան տարբեր ջերմաստիճաններում ջրում բուժումներ անելու գործընթացն է, այն թերապիայի տեսակներից է, որն օգնում է սովորել հեշտությամբ կատարել այն շարժումները, որոնք առօրյա կյանքում դժվարություններ են առաջացնում։

Ջրային թերապիա ասելով՝ հասկանում ենք նաև ուսուցման գործընթաց և հաշմանդամություն ունեցող երեխաների կարողությունների զարգացում ջրային միջավայրի պայմաններում, թերապիան նպատակ ունի վերականգնելու, ավելի բարձրացնելու կյանքի մակարդակը՝ նոր որակներ հաղորդելով դրան:

Ջրաթերապիայի օգտակարության մասին մարդկությանը հայտնի է եղել շատ վաղուց՝ դեռ Հին Եգիպտոսում խոսել են այդ մասին, հույն փիլիսոփա, բժիշկ Հիպոկրատը նշել է, որ ջրաբուժությունն օգնում է բազմաթիվ հիվանդությունների բուժմանը, երբ բոլոր մյուս միջոցները այլևս անզոր են:

Տաք ջուրը բարելավում է արյան շրջանառությունը, նյութափոխանակությունը, ամրապնդվում է իմունային համակարգը, որն էլ իր հերթին շատ օգտակար է հենաշարժական համակարգի խնդիրներ ունեցող երեխաների համար:

Այն շարժումները, որոնք երեխան չէր կարողանում անել, ջրի մեջ նրան հաջողվում են։ Օրինակ՝ երեխան չի կարողանում ձեռքը ծալել, իսկ ջրի մեջ դա շատ հեշտ է ստացվում։ Եղել են դեպքեր, երբ երեխան չի կարողացել կանգնել, իսկ ջրում՝ պարապմունքների արդյունքում, հաջողվել է։ Այս ամենը բերում է նաև ինքնավստահության ավելացման։

Այսպիսով, կարող ենք նշել, որ ջրային թերապիան արդյունավետ է բոլոր հիվանդությունների դեպքում, ինչպես նաև՝ որպես կանխարգելիչ միջոց կարող են կիրառել բոլոր երեխաների համար։

Եթե երեխան վախենում է ջրից, ինչպե՞ս է դա հաղթահարվում։

Ջրից վախը շատերի մոտ է հանդիպում։ Սովորաբար առաջին 3-4 պարապմունքների ընթացքում աշխատում ենք վախը հաղթահարելու վրա։ Աշխատելով հիմնականում մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաների հետ՝ կարող եմ ասել, որ նրանք հիմնականում 3–4 պարապմունքներից հետո հաղթահարում են վախը։ Լինում են դեպքեր, երբ այդ ընթացքն ավելի երկար է տևում, բայց դրանք քիչ են։

Կա՞ն ջրաթերապիային վերաբերող որոշակի վարժություններ, որոնք ծնողները կարող են կիրառել տանը։

Տանը կարելի է կիրառել տաք ջրով լոգանքներ։ Տաք լոգանքները կարող են նպաստավոր լինել ոսկրամկանային համակարգի հետագա գործունեության համար:

Ո՞ր դեպքերում է արգելվում ջրաթերապիան։

Ջրաթերապիան արգելված է նյարդային ցնցումներ ունեցող երեխաներին, նաև բարձր ջերմության, մաշկային հիվանդությունների` սնկային, բաց վերքեր և այլն, դեպքում:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d5%b8%d5%b2%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%a8/feed/ 0 Լուսանկարները` որպես թերապիայի միջոց https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%b8%d6%81/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%b8%d6%81/#comments Tue, 23 Feb 2016 08:29:25 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=687 Ֆոտոթերապիայի մասին զրուցում ենք հոգեբան Սուսաննա Ավետիսյանի հետ:

Ի՞նչ է ֆոտոթերապիան:

Ֆոտոթերապիան արտ թերապիայի ճյուղերից մեկն է , որի ժամանակ կիրառվում է լուսանկարի բուժող, շտկող հատկությունը: Այն կիրառվում թե՛ որպես առանձին մեթոդ, թե՛ հոգեթերապևտիկ խորհրդատվության ընթացքում՝ դեպրեսիայի, ֆոբիաների, հոգեսոմատիկ հիվանդությունների, ինչպես նաև ընտանեկան խորհրդատվություն ժամանակ:

Այս ուղղությունը հնարավո՞ր է կիրառել հաշմանդամություն ունեցող երեխաների հետ աշխատելիս:

Այո´, անշուշտ: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների համար ֆոտոթերապիան ժամանցի ձև է, որ հաճույք է պատճառում: Նրանց հետ նաև շատ հետաքրքիր է աշխատել այս մեթոդով, քանի որ նրանք ունեն շատ վառ երևակայություն, կաշկանդված չեն, չեն փորձում վերլուծել հոգեբանի ուղղած հարցերը, ինչպես դա անում են մեծահասակները, այլ յուրովի են մեկնաբանում լուսանկարները:

Այստեղ շատ կարևոր լուսանկարների ընտրությունը, դրանք պետք է լինեն վառ, պայծառ, տպավորիչ, դրական հույզեր հաղորդող, որպեսզի նայելիս` երեխային փոխանցվեն այդ դրական հույզերը:

Մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների հետ աշխատելիս ընտրում են այնպիսի նկարներ, որոնք նաև ուսուցողական բնույթ ունեն. օրինակ՝ ցույց են տալիս որևէ քաղաքի գեղեցիկ պատկեր, այսկերպ երեխան ոչ միայն տեսնում է այդ գեղեցիկ պատկերը, այլ նաև ծանոթանում է այդ քաղաքի հետ:

Պե՞տք է հանձնարարել, որ երեխան ինքն էլ լուսանկարի:

Շատ կարևոր է առաջարկել, որ երեխան ինքը լուսանկարի, քանի որ սա օգնում է մասնագետին երեխայի հոգեվիճակը հասկանալու: Եթե երեխան լուսանկարում է մռայլ տեսարաններ, ապա սա վկայում է նրա վատ տրամադրության մասին: Կարելի է նաև խնդրել նրան մեկնաբանել իր լուսանկարը, առաջարկել, որ նա սկսի պայծառ տեսարաններ լուսանկարել:

Օրինակ՝ լեզվական խնդիրների պատճառով շփման դժվարություններ ունեցող երեխային կարելի է հանձնարարել, որ նա լուսանկարի իր ընկերներին, առաջարկի նրանց միասին լուսանկարվել: Այս հանձնարարությունը կատարելով` երեխան զգում է, որ իր ընկերների համար իր խնդիրն այնքան ծանր չէ, որքան իրեն է թվում:

Ծնողները նույնպե՞ս կարող են կիրառել ֆոտոթերապիան:

Այո, ծնողներին նույնպես խորհուրդ է տրվում դիմել ֆոտոթերապայի օգնությանը: Երբ նրանք միասին քաղաքից դուրս արշավ են գնում կամ պարզապես զբոսնում են այգում, ծնողը կարող է առաջարկել երեխային լուսանկարել իր հավանած տեսարանը, մարդուն կամ կենդանուն, ինչպես նաև կարող են միասին լուսանկարել: Սա ոչ միայն զարգացնող աշխատանք կլինի երեխայի համար, այլ նաև ջերմ մթնոլորտ կստեղծի երեխայի և ծնողի միջև, ինչը նույնպես շատ կարևոր է:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%b8%d6%81/feed/ 0 Ում համար է հիպոթերապիան օգտակար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80/#comments Tue, 19 Jan 2016 14:05:10 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=680 Հասմիկ ՀովհաննիսյանՀիպոթերապիայի և նրա դրական ազդեցության մասին ենք զրուցում հիպոթերապիստ Հասմիկ Հովհաննիսյանի հետ:

Ի՞նչ է հիպոթերապիան:

Բառացի թարգմանությամբ հիպոթերապիա բառը նշանակում է բուժում ձիու միջոցով, հունարեն «հիպոս»` ձի բառից: Թերապիայի այս տեսակը ունի շատ հին պատմություն, հիպոթերապիայի մասին են խոսել բժշկության հայր Հիպոկրատը, Դենի Դիդրոն, շատ ուրիշ փիլիսոփաներ, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այն մոռացության է մատնվել, և միայն անցյալ դարի 80-90-ական թվականներից նորից սկսել են ուսումնասիրել այն՝ որպես բժշկության ժամանակակից ճյուղ:

Ի՞նչ խնդիրների դեպքում կարելի է կիրառել հիպոթերապիան:

Խիստ լայն է հիպոթերապիայի դրական ազդեցության գոտում գտնվող հիվանդությունների շրջանակը, այն հատկապես արդյունավետ է մանկական ուղեղային կաթվածի, ինչպես նաև Դաունի համախտանիշի, աուտիզմի, շիզոֆրենիայի ժամանակ, ողնաշարի խնդիրների, հուզական, նյարդային, մտավոր խնդիրների դեպքում, հետկաթվածային վերականգնման ժամանակ: Իսկ եթե սրանց հավելենք նաև գիշերային անմիզապահությունը, չբերությունը, շագանակագեղձի խնդիրները, ապա միևնույն է` մեր ցուցակը դեռ շատ թերի կլինի:

Հատկապես խիստ զգույշ պետք է լինել այն դեպքում, երբ երեխան ունի բյուրեղային` փխրուն ոսկորների համախտանիշ, քանի որ մեծ է երեխայի վնասվելու վտանգը: Հիպոթերապիան հակացուցված է երիկամային մեծ քարերի դեպքում:

Ի՞նչ ազզդեցություն ունի հիպոթերապիան երեխաների վրա:

Ֆիզիկական ազդեցությունները հետևյալն են՝ ձին քայլելիս անում է մեջքի նույն տատանումները, ինչ մարդը, սա շատ կարևոր է հենաշարժական համակարգի խնդիրներ ունեցող երեխաների և մեծահասակների համար: Հենաշարժական խնդիր ունեցող անձը նստում է ձիու վրա այնպես, որ նրա և ձիու ծանրության կենտրոնները համընկնեն: Այսկերպ, եթե երեխայի մոտ վնասված է ուղեղի այն հատվածը, որը պատասխանատու է շարժման համար, ապա այն սկսում է ստանալ ճիշտ շարժման ազդակներ, քանի որ ձիու ճիշտ քայլելու հետևանքով երեխայի մկանները նույնպես սկսում են ճիշտ շարժվել:

Ֆիզիկական մյուս ազդեցությունն այն է, որ ձիու մարմնի ջերմաստիճանը 1-1,5 աստիճանով բարձր է մարդու մարմնի ջերմաստիճանից, և, նստելով ձիու վրա, մարդու մկանները ստանում են հզոր ջերմային մերսում: Կա ևս մեկ ֆիզիկական ազդեցություն՝ մեկ րոպեի ընթացքում ձին տարբեր ուղղություններով կատարում է 110 տատանում, և նրա վրա նստած մարդու մկանները կրկնում են այդ տատանումները: Հեծյալը ստիպված համախմբում է բոլոր մկանները՝ հավասարակշռությունը պահելու համար: Հավասարակշռության վերականգնումը, կարելի է ասել, ամենահեշտ լուծվող խնդիրներից է հիպոթերապիայի մեջ:

Ֆիզիկական ազդեցությունը ամփոփելով՝ կարող ենք ասել, որ հիպոթերապիան մեկտեղում է ֆիզիոթերապիան և մերսումը:

Իսկ հուզական ազդեցությունն այն է, որ հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ միշտ չէ, որ ընդունվում են հասարակության կողմից: Ծնողները նույնպես երեխային վերաբերվում են որպես թույլ էակի: Գտնվելով հոգեբանի, լոգոպեդի կամ մեկ այլ մասնագետի մոտ՝ երեխան լսում է նրանց հրահանգները, ինչը հիմնականում ճնշում է նրան, իսկ այստեղ երեխան, նստելով ձիու վրա, վիզուալ բոլորից բարձր է լինում: Նա տեսնում է, որ, լինելով ավելի կարճահասակ և փոքր, ոչ միայն վիզուալ բոլորից բարձր է, այլ նաև ինքն է կառավարում այդ մեծ կենդանուն: Այս փաստն ինքնըստինքյան բարձրացնում է երեխայի ինքնագնահատականը:

Հուզական ոլորտի վրա նաև դրական ազդեցություն է ունենում ձիուն կերակրելը, նրան խնամելը, նրա հետ խաղալը, նրան շոյելը: Երեխան հիպոթերապիան ընկալում է որպես խաղ և հաճույք է ստանում դրանից:

Եթե երեխան վախենում է ձիուց, ապա ինչպե՞ս են աշխատում նրա հետ:

Եթե երեխան վախենում է ձիուց, ապա աստիճանաբար են նրան վարժեցնում՝ հենց սկզբից նա ձի չի նստում, այլ նայում է, թե ինչպես են մյուսներն անում, ապա սկսում է խնամել ձիուն, կերակրել նրան, այդպես աստիճանաբար վախը հաղթահարվում է:

Իհարկե , երբ երեխան կառավարում է կենդանուն, մասնագետը՝ հիպոթերապիստը, անպայման ուղեկցում է նրան և երբեք ոչ մի երեխայի մենակ չի թողնում, այսպիսով, ապահովվում է երեխայի անվտանգությունը: Եթե երեխան չի կարողանում պահել մեջքը և գլուխը, հիպոթերապիստը երեխայի հետ միասին նստում է ձիու վրա:

Յուրաքանչյուր ձի կարող է ծառայել հիպոթերապիայի համար, սակայն նախքան այդ նպատակին ծառայելը ձիուն պետք է հատուկ վարժեցնել: Օրինակ` եթե երեխան նստի ձիու վրա և ոտքով խփի նրան, ապա սովորական ձիու համար դա շարժվելու հրահանգ կլինի, իսկ հիպոթերապիայի համար վարժեցված ձին չի շարժվի այդ հարվածից, նա կսպասի հիպոթերապիստի հրահանգին:

Բացի այդ, հիպոթերապիայի համար նախատեսված ձին քայլում է այն արագությամբ ինչ արագությամբ կքայլեր իր վրա նստած երեխան: Օրինակ`եթե ձիու վրա նստած է 2 տարեկան երեխա, ապա ձին քայլում է այն արագությամբ, ինչ արագությամբ կքայլեր այդ տարիքի երեխան, իսկ եթե 7 տարեկան երեխա է նստած, ապա ձին քայլում է այդ տարիքի համապատասխան արագությամբ:

Նշենք նաև, որ հիպոթերապիայով կարելի է զբաղվել 9 ամսականից, քանի որ այդ ժամանակ է, որ խնդիր չունեցող երեխան արդեն կարողանում է ինքնուրույն պահել իր մեջքը և գլուխը:

Որտե՞ղ կարող են երեխաները Հայաստանում մասնակցել հիպոթերապիայի պարապմունքների:

Պարապմունքները կազմակերպվում են «Կենտավր» հասարակական կազմակերպության կողմից և անցկացվում Արագածոտնի մարզի Ուշի գյուղում:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Պարային թերապիան օգնում է ճանաչելու մարմինը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/#comments Tue, 29 Dec 2015 09:23:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=672 Հասմիկ Թանգյանը

Հասմիկ Թանգյանը

Պարային թերապիայի և դրա օգտակարության մասին զրուցում ենք արվեստաբան, պարուսույց, պարային թերապիստ Հասմիկ Թանգյանի հետ:

- Ի՞նչ է պարային-շարժողական թերապիան։

Պարային-շարժողական թերապիան էքսպրեսիվ արտ թերապիայի մի տեսակ է, որն աշխատում է մարմնի հետ շարժման կամ պարի գործընթացում և օգնում մարդուն նկատելու, հասկանալու, վերապրելու և արտահայտելու հույզերը և ներքին հակասությունները: Այս թերապիան հատկապես արդյունավետ է այն մարդկանց, երեխաների համար, ովքեր ունեն խոսքի, շփման խնդիրներ, քանի որ թերապիայի մասնակիցների միջև ստեղծվում է ոչ խոսքային հաղորդակցություն։

Պարային թերապիայի մեջ չկան սխալ և ճիշտ շարժումներ. ցանկացած շարժում բնական է, կարևոր և պարունակում է տեղեկատվություն մեր մասին։

Երբեմն օգտագործվում է երաժշտությունը` որպես օգնող տարր արտահայտելու համար ներքինը:

- Ի՞նչ խնդիրների դեպքում է կիրառվում պարային թերապիան։

- Պարային թերապիան կիրառելի է տարբեր խնդիրների դեպքում: Ինքս աշխատում եմ աուտիզմ, ուշադրության պակասի կամ հիպերակտիվության համախտանիշ, մանկական ուղեղային կաթված, մտավոր խնդիրներ և լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների և մեծահասակների հետ: Եղել է դեպք, երբ հոգեկան վնասվածքի պատճառով երեխան դադարել էր խոսելուց, և պարային թերապիան օգնել է նրան նորից սկսել արտահայտվելու։

- Ինչպե՞ս է ազդում պարային թերապիան նշված խնդիրներն ունեցող երեխաների վրա։

- Մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաները պարային թերապիայի ընթացքում սկսում են ճանաչել իրենց մարմինը, նրա հնարավորությունները։ Սկսում են հասկանալ քայլելու ժամանակ ծանրության կենտրոնի ճիշտ տեղափոխման նրբությունները։ Երբ մարդը չի վստահում իր մարմնին, ապա կամաց- կամաց կորչում է նաև վստահությունը իր ուժերի, կյանքի, շրջապատող մարդկանց նկատմամբ, ուստի վերահաստատելով կապը մարմնի, մտքի և հույզերի միջև, վերականգնվում է վստահությունը մարմնի և նրա հնարավորությունների, ապա և կյանքի նկատմամբ:

Աուտիզմ ունեցող երեխաները հաճախ խոսքի միջոցով չեն կարողանում արտահայտել իրենց հույզերն ու զգացողությունները, և դրանք կուտակվում են մարմնի հիշողության մեջ, և մարմինը համապատասխան արձագանք է տալիս։

Արտահայտվելուց հետո այդ էմոցիաները հասկացվում են, մեկնաբանվում, ընդունվում, երեխան զգում է դա։ Իհարկե, աուտիզմ ունեցող երեխայի հետ աշխատելիս նախևառաջ շատ կարևոր է ձեռք բերել նրա վստահությունը: Երեխան պետք է ապահով զգա ստեղծված միջավայրում, վստահի և լինի լսված, միայն այդ դեպքում նա կսկսի լսել քեզ և խոսել քեզ հետ:

Պետք է նշել, որ բոլոր մարդկանց և երեխաների դեպքում գոյություն չունի համընդհանուր մոտեցում. ցանկացած երեխա անհատական մոտեցում է պահանջում։

- Կարո՞ղ եք նշել որևէ ունիվերսալ վարժություն, որը կօգնի տարբեր խնդիրներ ունեցող ունեցող երեխաներին։

Կա մի վարժություն, որը յուրաքանչյուրի համար կարող է հաճելի և օգտակար լինել: Օրինակ` ծնողի և երեխայի դեպքում՝ ծնողը փորձում է երեխայի շարժումների հայելային արտատպումն անել երաժշտության ներքո և ցույց տալ երեխային, որ նա տեսնում է նրա ցանկացած շարժում, այսինքն` լսում է նրան կամ փոքրիկի շարժումներին ի պատասխան մի փոքր ուշացումով տալիս է որևէ շարժումային արձագանք: Ստացվելու դեպքում աշխատում եք դերերը փոխել: Այս վարժությունը կսովորեցնի երեխային և ծնողին սպասել, լսել, ուսումնասիրել իրար և մտնել ոչ խոսքային հաղորդակցության մեջ:

Իհարկե, հնարավոր է, որ այս վարժությունները դուր չգան երեխային, և նա դիմադրություն ցուցաբերի այս տիպի շփմանը ևս, փորձեք խաղի վերածել և ոչ թե լուրջ «զրույցի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/feed/ 0 Ավազով խաղի դրական ազդեցությունը երեխաների համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%be-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d6%80%d5%a5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%be-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d6%80%d5%a5/#comments Wed, 09 Dec 2015 09:59:36 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=657 Հոգեբան Կարինե ՀարությունյանԱվազաթերապիայի և ավազի զարգացնող հատկությունների մասին զրուցում ենք հոգեբան Կարինե Հարությունյանի հետ։

- Ի՞նչ է ավազաթերապիան։

- Հոգեթերապիայում գոյություն ունի առանձին մի ճյուղ՝ ավազաթերապիա, որը ծագել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին և պահպանում է իր արդիականությունը մինչ օրս: Ավազի հետ խաղը երեխային հնարավորություն է տալիս ազատվելու հոգեբանական տրավմաներից` խնդիրները տեղափոխելով ավազի հարթություն: Այս մեթոդի ակունքների մոտ են կանգնած Մարգարետ Լովենֆելդը և Դորա Կալֆը, հենց այս երկու անձանց շնորհիվ է ավազաթերապիան կիրառվել և կայացել որպես հոգեբանական թերապևտիկ առանձին ուղղություն: Ավազաթերապիան կիրառվում է և՛ մեծահասակների, և՛ երեխաների հետ:

Գոյություն ունի 2 տեսակի ավազաթերապիա՝ դասական (Sand play), որը ենթադրում է կոնկրետ ազավաթերապևտիկ միջավայր, համապատասխան խաղալիքներով կահավորված սենյակ, պայմաններ և աշխատանքի կազմակերպման ուրույն առանձնահատկություններ, և ոչ դասական (sand play), երբ ավազաթերապևտիկ խաղը կազմակերպվում է այլ մեթոդների հետ համակցված։

Ավազը, որը բնական նյութ է, իրականացնում է մի շարք կարևոր գործառույթներ, ինչպիսիք են` զարգացնող, հանգստացնող, ռելաքսացիոն, բացասական էներգիա կլանող, ինչպես նաև ստեղծագործական պոտենցիալը ակտիվացնող։ Այն նպաստում է նաև մանր մոտորիկայի զարգացմանը, գլխուղեղի կեղևի աշխատանքի ակտիվացմանը: Հաշվի առնելով ավազի մի շարք դրական գործառույթներ՝ այն կարելի է կիրառել բոլոր երեխաների հետ՝ թե´ զարգացման խնդիր ունեցող և թե´ խնդիր չունեցող:

Ավազը թերապևտիկ միջամտության ձև է դառնում համապատասխան հոգեբանական աշխատանքի կազմակերպման արդյունքում, հոգեբանական խնդիրների դեպքում՝ վախ, բարդույթներ, հարաբերությունների պարզաբանում և այլն:

- Ե՞րբ է ցանկալի կիրառել ավազաթերապիան:

- Մեծ է այն խնդիրների տիրույթը, որոնց դեպքում ծնողները դիմում են այս թերապիայի օգնությանը: Ինչ վերաբերում է զարգացման տիրույթի խնդիրներին, ապա
վերջին տարիներին նկատվում է մտավոր խնդիրներով, աուտիզմով, հոգեկան զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների դիմումների թվի կտրուկ աճ: Այնուամենայնիվ, անկախ խնդրի առանձնահատկությունից, կարևոր է իմանալ, որ որքան վաղ է հայտնաբերվում խնդիրը, և համապատասխան մասնագիտական օգնություն է ցույց տրվում, այնքան ավելի արդյունավետ է ընթանում աշխատանքը:
Այսպիսով, պետք է ուշադիր լինել երեխայի զարգացմանը՝ հաշվի առնելով բոլոր առանձնահատկությունները, և անգամ փոքր խնդրի դեպքում անպայման դիմել մասնագետի խորհրդատվությանը:

Եթե խոսքը հոգեբանական խնդիրների մասին է, ապա հիմնականում դիմում են վախերի, կոնֆլիկտների, ֆիզիկական հիվանդության հետևանքով առաջացած հոգեբանական խնդիրների, երկրորդ երեխայի ծննդյան, դպրոց հաճախելու և վարքային մի շարք խնդիրների դեպքում:

Միայն որոշ հոգեբուժական տիրույթի խնդիրների դեպքում, օրինակ՝ սուր փսիխոտիկ վիճակ, հակացուցված է ավազով աշխատանքը, քանի որ այն կարող է հակառակ ազդեցություն ունենալ երեխայի հոգեկանի վրա:

- Կա՞ն արդյոք ավազով վարժություններ, որոնք կարելի է կատարել տան պայմաններում:

- Գոյություն ունեն զարգացման նպատակով իրականացվող մի շարք վարժություններ, որոնք կարելի է կիրառել բոլոր երեխաների հետ, մասնավորապես, նախադպրոցական տարիքում: Այս վարժությունները հիմնականում նպաստում են մանր մոտորիկայի, ուշադրության, հիշողության, երևակայության և խոսքի զարգացմանը:

Օրինակ` մանր մոտորիկայի զարգացման նպատակով տան պայմաններում կարելի է իրականացնել մի շարք վարժություններ ավազի և հատիկավոր լոբազգիների, մանր խաղալիքների շնորհիվ: Հատիկավոր լոբազգիները կամ մանր խաղալիքները, լցնելով ավազի տարայի մեջ, երեխան պետք է սկզբում թաքցնի խաղալիքները, ապա մեկ առ մեկ փնտրի, գտնի դրանք խառնուրդի միջից:

Երևակայության զարգացման նպատակով կարելի է կատարել հետևյալ խաղը. ավազը լցնում են սկուտեղի կամ որևէ հարթ մակերևույթի վրա, փոքր-ինչ խոնավացնում, և երեխային առաջարկվում սեփական երևակայությամբ ստանալ տարբեր եռաչափ պատկերներ: Հետագայում այդ պատկերները կարելի է լրացնել կամ զարդարել տարբեր բնական և արհեստական նյութերով, խաղալիքներով: Այս ամենը միաժամանակ նպաստում է ստեղծագործական երևակայության զարգացմանը, քանի որ նման խաղերի կազմակերպումը երեխայի մեջ ձևավորում են երևակայելու և անկաշկանդ ստեղծագործելու կարողություն:

Այս և մի շարք այլ խաղ-վարժությունների կազմակերպումը կարող է դարձնել երեխայի առօրյան հետաքրքիր, հաճելի և միաժամանակ շատ օգտակար: Ցանկալի է երեխային տրամադրել լավ մշակված և ախտահանված ավազ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%be-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d6%80%d5%a5/feed/ 0 Տեսողության խնդիր ունեցող երեխաները և զարգացնող խաղերը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/#comments Mon, 16 Nov 2015 16:02:42 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=643 Ռոբերտ Ազարյան

Ռոբերտ Ազարյանը

Տեսողության խնդիր ունեցող երեխաների հետ անցկացվող զարգացնող խաղերի մասին զրուցում ենք Խ.Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հատուկ կրթության ֆակուլտետի հատուկ մանկավարժության և հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, տիֆլոմանկավարժ Ռոբերտ Ազարյանի հետ:

- Քանի՞ խմբի են բաժանվում տեսողության խնդիր ունեցող մարդիկ:

- Տեսողության խնդիր ունեցող անձինք բաժանվում են երեք խմբի՝ չտեսնող, մնացորդային տեսողություն ունեցող և թույլ տեսնող: Չտեսնող մարդկանց մոտ տեսողությունը 0 է, մնացորդային տեսողություն ունեցող մադիկ կարող են տարբերակել լույսը և խավարը, դեմքից 30 սմ հեռավորության վրա կարող են հաշվել մատները, 30 սմ-ից այն կողմ չեն տեսնում, իսկ թույլ տեսնող մարդկանց մոտ տեսողության սրությունը տատանվում է 0,05–0,3-ի սահմաններում: Գոյություն ունի նաև դպրոցական կարճատեսություն` երբ երեխան նորմալ տեսողությամբ ընդունվում է դպրոց, սակայն տարիների ընթացքում ձեռք է բերում կարճատեսություն, քանի որ լուսավորությունը բավարար չէ, գրելու-կարդալու ժամանակ հեռավորությունը չի պահպանել, շատ է նստում համակարգչի առաջ և այլն, պատճառները շատ-շատ են:

- Մնացորդային տեսողություն ունեցող երեխաների մոտ ինչպե՞ս կարելի է զարգացնել տեսողական ընկալումը:

- Այս երեխաների մոտ տեսողական ընկալումը կարելի է զարգացնել՝ հենվելով այդ պահպանված մնացորդային տեսողության վրա: Նրանց հետ աշխատանքի ընթացքում հենվում են նաև լսողական ընկալման վրա, ինչպես նաև պետք է զարգացնել երեխայի շոշափելիքի զգայարանը: Շոշափելիքի զգայարանի զարգացման համար կան հատուկ վարժություններ, օրինակ՝ վերցնում են տարբեր մակերևույթ ունեցող գնդակներ՝ հարթ, ուռուցիկ, ֆուտբոլի, բասկետբոլի, և, շոշափելով, երեխան սկսում է տարբերակել, թե որն ինչպիսի մակերևույթ ունի:

Կամ` գնդակով մեկ այլ խաղ. հարվածել տարբեր առարկաներին, աստիճանաբար հեռավորությունը մեծացնել, չտեսնող երեխաների համար պետք է լինի ձայնային գնդակ:

Խճանկարի խաղը նույնպես զարգացնում է շոշափելիքի զգայարանը, վերցնում են տարբեր տիպի խճանկարներ՝ մանր, խոշոր, և երեխան, դրանցով խաղալով, սկսում է տարբերակել: Կարող են երեխային տալ տարբեր մակերևույթ ունեցող թղթեր և խնդրել գտնել հարթ թուղթը:

Այժմ մասնագետներն աշխատում են այն ուղղությամբ, որ տեսողության խնդիր ունեցող մարդիկ նաև ոտքով շոշափելով զգան գետնի մակերևույթը, զգան` ձյուն է, սառույց, թաց, ավազ թե ցեխ: Սկզբնական փուլում դարձյալ տալիս են տարբեր մակերևույթ ունեցող գնդակներ և խնդրում, որ երեխան բոբիկ ոտքով շոշափելով սկսի զգալ տարբերությունը:

- Չտեսնող մարդկանց հետ ինչպիսի՞ զարգացնող վարժություններ և խաղեր կարելի է անցկացնել:

- Չտեսնող մարդկանց համար նախատեսված են հատուկ համակարգիչներ, որոնք բարձրաձայն ասում են ամեն ինչ, եթե, օրինակ` մարդը տպելիս սխալ է արել, ապա համակարգիչն ասում է այդ մասին, ինչպես նաև նրանց համար կան խոսող գրքեր:

Կարող են կազմակերպել նաև այսպիսի խաղեր. պարանից թելով կախում են ձայնային գնդակներ, ապա խնդրում, որ չտեսնող երեխան հարվածի դրան, ապա, երբ գնդակը հետ գա, բռնի: Այս խաղի օգնությամբ երեխան սկսում է սովորել ժամանակը ճիշտ հաշվարկել: Կարելի է չտեսնող երեխային ասել, թե ինչ կա սենյակում և որտեղ է դրված, ապա սենյակից նրա դուրս գալուց հետո փոխել իրերի դասավորությունը: Սենյակ վերադառնալուց հետո երեխան պետք է շոշափելով գտնի փոփոխությունը: Այս խաղը զարգացնում է տարածության մեջ երեխայի կողմնորոշումը:

Կամ մեկ ուրիշ խաղ՝ նախատեսված չտեսնող երեխաների համար, կոչվում է գոլ-բոլ, այն նման է ձեռքի գնդակին` հանդբոլին, խաղում են չտեսնողները, թույլ տեսնողների աչքերը կապում են: Պետք է գնդակը իրար փոխանցել և հարվածել դարպասին: Յուրաքանչյուրը, բռնելով գնդակը, ասում է իր անունը, ասենք` «Ես Տիգրանն եմ, գնդակն ինձ մոտ է, ես փոխանցում եմ Արմենին», և փոխանցում խաղընկերոջը: Խաղընկերը, բռնելով գնդակը, անում է նույն բանը և այսպես շարունակ:

- Արդյոք շա՞տ են տարբերվում չտեսնող, մնացորդային տեսողություն ունեցող և թույլ տեսնող երեխաների հետ անցկացվող խաղերը, վարժությունները:

- Ընդհանուր առմամբ տեսողության խնդիր ունեցող երեխաների հետ անցկացվող խաղերը, վարժությունները շատ չեն տարբերվում, տարբեր են խաղի պայմանները: Օրինակ` որքան լավ է տեսողությունը, այնքան գնդակն ավելի մեծ հեռավորությունից է գլորում:

Նախընտրելի է, որ երեխաների ծնողները նույնպես ներկա լինեն պարապմունքներին, որպեսզի տանը կարողանան երեխաների հետ կատարել այդ նույն վարժությունները, խաղերը:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/feed/ 0