Բոլորակ » Այլ https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Ամուսնական զույգերը և հաշմանդամություն ունեցող երեխան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a3%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%87-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a3%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%87-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/#comments Thu, 08 Oct 2015 16:54:20 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=624 Ամուսնական կյանքը հարաբերությունների սկզբում որքան էլ քաղցր, հեքիաթային թվա, իրականում ուղեկցվում է մի շարք խնդիրներով, բարդություններով: Հատկապես երեխայի ծննդից հետո ամուսինների հարաբերությունները զգալի փոփոխություն են կրում՝ մեծանում են ընտանիքի հանդեպ պարտավորությունները, պատասխանատվությունը: Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնունդը հավելյալ կետեր է ավելացնում այս ամենին, քանի որ ի տարբերություն մյուս երեխաների՝ այս փոքրիկներն ավելի մեծ ուշադրության և խնամքի կարիք ունեն:

Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծննդից հետո ամուսինների մոտ հաճախ փոխըմբռնման պակաս է նկատվում, շատ դեպքերում տղամարդը կնոջն է մեղադրում կատարվածի մեջ, երեխայի ամբողջ խնամքը թողնում նրա ուսերին ու կրավորական դեր ստանձնում ընտանիքում կամ էլ՝ հեռանում:

Ինչո՞ւ է երեխայի ծնունդը բաժանման առիթ դառնում, և ինչպե՞ս չհայտնվել միայնակ մոր կարգավիճակում։

Հարցի մասին իր կարծիքն ու դիտարկումներն է ներկայացնում հոգեբանական ծառայություններ մատուցող «Ապագա» կենտրոնի բժիշկ-հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Արմեն Բեջանյանը:

«Միշտ չէ, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծննդից ամիսներ կամ տարիներ հետո են ամուսիններն ամուսնալուծության, միմյանցից օտարանալու փաստի առաջ կանգնում: Շատ դեպքերում երեխայի լույս աշխարհ գալուն հաջորդում է ծնողների բաժանությունը:

Ուսումնասիրություններն այս դեպքերի համար նշում են հետևյալ գործոնը. նման փաստի առաջ կանգնած զույգերն առաջին ճգնաժամային փուլը չեն հաղթահարել: Յուրաքանչյուր ընտանիք իր ճգնաժամային փուլերն ունի, օրինակ`

  • նախաամուսնական շրջանը,
  • ամուսնական շրջանը,
  • համատեղ կյանքի առաջին տարին (մինչև երեխայի ծնունդը):

Այն խնդիրները, որոնք մինչև երեխայի ծնունդը լուծումներ չեն ստանում, տեղափոխվում են մյուս փուլ, այնտեղ գլուխ բարձրացնում ու ճգնաժամային երկու փուլերը միասին արդեն ավելի բուռն են արտահայտվում:

Մարդիկ հաճախ չգիտեն էլ այս փուլերի մասին, ու կենցաղային թեկուզ ամենաաննշան խնդիրը կարող է խթան դառնալ, որ ճգնաժամային փուլն իրենն ասի:

Այս թեման բազմաթիվ շերտեր ունի, խնդիրները շատ են, ու անկախ այն բանից` երեխան հաշմանդամություն ունի՞, թե՞ ոչ, նրա ծնունդն ընտանիքում հաճախ բեկումնային է լինում: Դժվար չէ նկատել, որ բաժանությունների մի ստվար մասը կնոջ հղիության ընթացքում կամ երեխայի ծննդից հետո է գրանցվում:

Տղամարդիկ էլ կանանց պես կարիքներ ունեն, սպասելիքներ ու դերեր: Երբ ամուսինն աշխատանքային օրվա ավարտին տուն է գալիս ու չխնամված կնոջն է տեսնում, ում ուշադրության կենտրոնում միայն երեխան է, այս դեպքում երեխայի հաշմանդամությունը, բնականաբար, մեկ-երկու նման դեպքից հետո, վերջինիս օտարացնում է, քանի որ սպասելիքները չեն արդարանում: Տղամարդն էլ քնքշանքի, ուշադրության, աջակցության, փաղաքշանքի, ընկերական զրույցի կարիք ունի, նա կարիք ունի զգալու կնոջ ջերմությունը, սերն ու հոգատարությունը:

Փոքրիկի ծննդից հետո կինն իր ուշադրությունը բևեռում է նրա վրա, ու տղամարդն ինքնըստինքյան երկրորդ պլան է մղվում: Բավական է, որ հայտնվի մեկ ուրիշը, ով ավելի ուշադիր կլինի նրա նկատմամբ, ավելի հմայիչ կլինի իր չխնամված կնոջից, և, բնականաբար, տղամարդու կարիքները նրան կտանեն այդ կնոջ մոտ:

Նման փաստի առաջ չկանգնելու համար անհրաժեշտ է.

  • մինչև ամուսնությունը լավ ճանաչել միմյանց,
  • լավ ընկերներ լինել,
  • չլռել խնդիրների մասին,
  • համատեղ լուծումներ գտնել դրանց համար,
  • գիտակցել ընտանիքի ամրության պահպանման կարևորությունը,
  • ընդունել, որ որևէ մեկը մեղավոր չէ երեխայի հաշմանդամության համար,
  • միասին փնտրել ու գտնել երեխայի խնամքի լավագույն տարբերակները,
  • սովորել ապրել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի հետ,
  • ճանաչել ու ընդունել նրա անհատականությունը,
  • գիտակցել, որ մեկն եք այն բազմաթիվ ծնողներից, ովքեր խնամում են իրենց առանձնահատուկ փոքրիկներին:

Ամուսինների համատեղ կյանքի ճգնաժամային հաջորդ փուլերն են՝

  • երեխայի 7 տարեկանը,
  • համատեղ կյանքի 25-րդ տարին:

Մարդիկ չգիտեն, բայց այս փուլերը գոյություն ունեն, ու եթե նրանք իրազեկված լինեն, շատ բան հնարավոր կլինի կանխել:

Երեխայի հաշմանդամությունն իրականում փոքր դեր ունի այս հարցում: Այն պարզապես նոր խթան կարող է լինել հին ու չլուծված խնդիրների գլուխ բարձրացման գործում: Այնպես որ, երեխայի հաշմանդամությամբ պայմանավորել ամուսինների բաժանությունը՝ դիլետանտական մոտեցում կլինի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a3%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%87-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/feed/ 0 Դպրոցը հետաձգելու կամ երեխային նույն դասարանում թողնելու մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/#comments Thu, 17 Sep 2015 15:55:24 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=598 Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների դեպքում հաճախ ենք բախվում այն խնդրին, երբ ծնողները մտավախություններ են ունենում երեխային ճիշտ ժամանակին դպրոց տանելու հետ: Օրինակ` եթե նա դեռ լավ չի քայլում, և ծնողը գիտի, որ մեկ տարի անց երեխան ավելի ինքնուրույն է լինելու, գերադասում է սպասել:

Ծնողները սովորաբար իրենց ուշադրությունը սևեռում են երեխայի առողջական խնդիրներին, և, որպես կանոն, դրանից տուժում է ոչ թե երեխայի կրթությունը, այլ զարգացումը: Այնինչ որքան շուտ երեխան իր տարիքային խմբում հայտնվի, այնքան շուտ կզարգանա, ինքնուրույնություն ձեռք կբերի: Եթե նույնիսկ ուսուցիչները ոչինչ չանեն, երեխան կզարգանա իր ընկերների հետ շփումից: Ապացուցված է, որ գիտելիքների ծավալի 40%-ը երեխան ստանում է ընկերներից:

Շատ ծնողներ պնդում են, որ երեխան մնա նույն դասարանում, կրկնի դասընթացը, տառերն ավելի լավ սովորի և այլն: Հարկ է նշել, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք չունեցող երեխաների ծնողներն էլ երբեմն նույն կարծիքն են ունենում և մտածում են, որ նույն դասարանում պետք է թողնել, որպեսզի, օրինակ` տառերն ավելի լավ սովորի: Սա ծնողի հոգեբանություն է, և կապ չունի` երեխան հաշմանդամություն ունի՞, թե՞ ոչ:

Ինչ խոսք, սա լավագույն որոշումը չի կարող լինել, որովհետև երեխան պետք է իր տարիքային խմբի, իր ընկերների հետ մեծանա: Տարրական դպրոցի չափորոշիչը 1-4-րդ դասարանների համար մեկն է, և երեխան կարող է դա 4 տարիների ընթացքում հաղթահարել: Որևէ սարսափելի բան չկա նրանում, որ տառերի կեսը երկրորդ դասարանում սովորի: Փոխարենը երեխան կմեծանա իր խմբի, իր հասակակիցների ու ընկերների հետ, անընդհատ նոր խումբ մտնելով հոգեբանական խնդիրների հաղթահարման անհրաժեշտություն չի լինի, ու կկարողանա կենտրոնանալ իր դասերին:

Դասարանական յուրաքանչյուր խումբ լուրջ փորձություն է ցանկացած երեխայի համար, առավել ևս` հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում: Խումբ, դասարան, միջավայր փոխելը դժվարություն է, որը նա պետք է որպես մարդ հաղթահարի, հետո անցնի իր դասերին: Երեխայի համար ամենակարևորն իր ընկերներն են: Եթե երեխան իրեն հարմարավետ է զգում դասարանում, լուծում է ընկերների խնդիրը, դրանից հետո արդեն կարողանում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել դասերին:

Սակայն, եթե այնուամենայնիվ ծնողը պնդում է, որ երեխան պետք է կրկնի դասընթացը, դա նրա իրավունքն է: Առաջին դասարանի համար ամրագրված դրույթ ունենք, որ ծնողի համաձայնությամբ երեխան կարող է երկրորդ անգամ կրկել ուսումնական ծրագիրը, օրինակ` եթե երեխան 200 և ավելի ժամ բացակայություն ունի: 200 և ավելի ժամը ոչ միայն բացակայություն է դասապրոցեսից, այլ նաև ընկերների շփումից, միջավայրից ու սոցիալականացումից: Սա բացակայություն է կրթական ամբողջ փաթեթից:

Այս իմաստով մեծ աշխատանք պետք է կատարել ծնողների հետ: Չի կարելի ասել` երեխայիդ մեզ տուր, և մենք կզբաղվենք նրանով: Սա սխալ մոտեցում է, որովհետև ծնողը ևս պետք է սովորի ապրել իր երեխայի հետ: Մենք պետք է ծնողին տեղյակ պահենք, թե ինչ ենք անում իր երեխայի հետ դպրոցում գտնվելու ժամանակ: Երեխայի` նույն դասարանում մնալու որոշումը պետք է համատեղ ընդունվի` թիմի, ծնողի և երեխայի մասնակցությամբ: Ամենակարևորը` պետք է հաշվի առնել երեխայի ցանկությունը:

Ցանկացած դեպք անհատական քննարկման կարիք ունի ու միանշանակ պատասխաններ տալ, լուծումներ գտնել հնարավոր չէ:

Բացակայությունների քանակից բացի, երեխային նույն դասարանում կարող է թողնել նաև վատ առաջադիմությունը: Սակայն այս բոլոր կանոնակարգերն անհատական լուծումներ պետք է ստանան: Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի համար ուսուցման անհատական պլանը (ԱՈՒՊ) հիմնարար փաստաթուղթ է, և նրա առաջադիմությունն էլ պետք է ըստ դրա գնահատվի: Սա նշանակում է, որ այդ երեխաների մի դասարանից մյուսը փոխադրելու հարցը կարգավորվում է ԱՈՒՊ-ի գնահատականի հիման վրա:

Ինչ վերաբերում է վատ առաջադիմության պարագայում երեխային նույն դասարանում թողնելուն, պետք է նկատի ունենալ այն հանգամանքը, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի հետ ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցում մի ամբողջ թիմ է աշխատում:

Շատ կարևոր է, և օրենքով ևս ամրագրված է, որ ծնողը ոչ թե պարզապես պետք է ստորագրի երեխայի ԱՈՒՊ-ը, այլ պետք է մասնակից լինի դրա մշակմանը և իրականացմանը:

Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք և հատկապես մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների պարագայում մենք ասում ենք, որ նրանց գիտելիքների գնահատումը պետք է կատարվի ըստ անհատական ուսուցման պլանի: Եթե սպասվելիք արդյունքներին չեն հասնում, սա նշանակում է, որ սխալ, երեխայի կարիքներին չհամապատասխանող մշակում է եղել: Անհատական ուսուցման ճիշտ պլանով սովորող երեխան չի կարող դրական արդյունքների չհասնել: Հակառակ դեպքում ինչի՞ համար է անհատական պլանը:

Մենք բոլորս պետք է սովորենք փոքր քայլերի արվեստը: Չենք կարող բառեր, նախադասություններ չարտասանող երեխային միանգամից տառեր սովորեցնել: Երեխան պետք է իր զարգացման բոլոր փուլերով անցնի՝ բառեր արտասանի, փոքր նախադասություններ կազմի, պատմի և այլն: Երեխայի անհատական ուսուցման պլանում նպատակները շատ հստակ պետք է դրվեն` հենվելով երեխայի նախնական կարողությունների վրա:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/feed/ 0 Ընտրում ենք դպրոց երեխայի համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/#comments Mon, 24 Aug 2015 15:43:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=585 Ի՞նչ կարող է անել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը, երբ երեխայի դպրոց գնալու ժամանակն է: Ո՞ր դպրոցն ընտրել նրա համար: Ի՞նչ գործոններ նկատի ունենալ և ինչպե՞ս ճիշտ ընտրություն կատարել: 

- Դեռևս 1999 թվականին ընդունված «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքն ամրագրում էր, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի ծնողն իր երեխայի համար ազատ է ընտրելու ցանկացած հանրակրթական հաստատություն: Այդ ժամանակ նույնիսկ «ներառական դպրոց» հասկացությունը կամ արտահայտությունը չկար գործածության մեջ: Հետագայում արդեն ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի առկայությամբ ուժեղացավ օրենքի այս դրույթը:

Քիչ չեն այն հանրակրթական դպրոցները, որոնք ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի կարգավիճակ չունեն, սակայն սիրով ընդունում են զարգացման խնդիր ունեցող երեխաներին և շատ արդյունավետ կազմակերպում նրանց կրթությունը: Հատկապես, եթե նույն դպրոցում են սովորել երեխայի ծնողները, ընտանիքի անդամները, ավագ քույրը կամ եղբայրը, երբ դպրոցը ճանաչում է ընտանիքին:

Երեխայի փաստաթղթերը դպրոց ներկայացնելիս ծնողը շատ արագ կարող է հասկանալ՝ դպրոցը, միջավայրը հարմա՞ր են արդյոք իր երեխային, թե՞ ոչ: Նման խնդիրներ ունենում են բոլոր ծնողները, անկախ երեխայի հաշմանդամությունից: Շատ կարևոր է, թե երեխան ինչպե´ս է ընդունվում դպրոցի կողմից, կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխան ի´նչ վերաբերմունքի է արժանանում դպրոցում:

Ծնողը ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի կարգավիճակ չունեցող դպրոցի աշխատակազմի պրոֆեսիոնալիզմը, երեխայի նկատմամբ լավ վերաբերմունքը տեսնելով, բնականաբար, ընտրություն կատարելիս հաշվի է առնում այդ հանգամանքները, քանի որ այդ դպրոցում հնարավոր է ավելի լավ իրականացվի իր երեխայի կրթական գործընթացը, քան մյուս դպրոցում, որը ներառական կրթություն չի իրականացնում:

Ի՞նչ գործոններ պետք է նկատի ունենա ծնողը

Եթե իրավունքի տեսակետից խոսենք, ծնողն ազատ է իր ընտրության հարցում: Եթե անգամ դպրոցը ներառական կրթություն չի իրականացնում, իրավունք չունի մերժելու երեխային: Սակայն կան գործոններ, որոնք կարող են օգնել կողմնորոշման հարցում.

  1. Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողական բազմաթիվ խմբեր կան, որոնք համագործակցում են միմյանց հետ, քննարկումներ կազմակերպում ու փորձի փոխանակում կատարում: Ծնողը, ում երեխան նոր պետք է դպրոց գնա, բնականաբար, կարող է հենվել մյուսների կարծիքների, ունեցած փորձի վրա և ընտրել հաստատությունը, որտեղ պետք է սովորի երեխան: Եթե ծնողը գիտի, որ այս դպրոցում տրամադրվում են այսինչ ծառայությունները, մասնագետների խումբն ավելի լավ է պատրաստված, կարողանում է ճիշտ կազմակերպել երեխայի կրթական ծրագիրը, բնականաբար, առանց հաշվի առնելու դպրոցի հեռավորությունը, դրանից բխող խնդիրները՝ երեխայի մասին հոգալով կատարում է իր ընտրությունը:
  1. Պետք է նշել, որ նախկին կարգի համաձայն` երեխան պետք է իր համայնքի դպրոցը հաճախեր: Ժամանակի հետ սա փոխվեց, ու հիմա նման սահմանափակումներ չկան: Սակայն այստեղ շատ «բայց»-եր կան… Եթե ծնողը պետք է երեխային ամբողջ քաղաքով մեկ ամեն օր պտտի իր նախընտրած դպրոցը տանելու համար, դեռ հարց է՝ դա երեխայի շահերի՞ց է բխում, թե՞ ոչ:
  1. Ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցներում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների թվի սահմանափակում կա, և հաստատությունը չի կարող սահմանված թվից ավելի շատ երեխաներ ընդունել նույն դասարանում: Դպրոցը, բնականաբար, առաջնահերթությունը պարտավոր է տալ իր համայնքի երեխաներին: Նման պարագայում հնարավոր է, որ հարևան համայնքի երեխային չկարողանան ընդունել, և սա բոլորովին չի նշանակում, թե դպրոցը մերժում է երեխային: Նման դեպքերում պետք է ծնողի հետ համագործակցելով այլ լուծում գտնել: Հնարավոր է` իրենց տան հարևանությամբ գտնվող, ներառական կրթություն չիրականացնող դպրոցում շատ ավելի լավ կազմակերպվի երեխայի ուսուցման գործընթացը:
  1. Ամենակարևոր գործոնը, որ ցանկացած ծնող անկախ երեխայի` հաշմանդամություն ունենալու փաստից պետք է հաշվի առնի, երեխայի` տվյալ միջավայրում հարմարավետության զգացումն է: Երբ ծնողը դպրոց է մտնում և տեսնում, որ երեխան իրեն լավ է զգում, մնացած մեխանիզմները կարող են ստեղծվել, հարմարեցվել երեխայի կարիքներին:
  1. Կարևոր է նաև բարեհամբույր վերաբերմունքը. ծնողը երեխային չի տանի մի դպրոց, որտեղ նրան դժկամությամբ են ընդունում: Կտանի այնտեղ, որտեղ երեխան լավ վերաբերմունքի կարժանանա:
]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Արտահայտություններ, որ չպետք է ասել հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%84-%d5%a7-%d5%a1%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%84-%d5%a7-%d5%a1%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1/#comments Fri, 17 Jul 2015 17:39:15 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=536 Ծնողները հաճախ, պահի ազդեցությամբ կամ իրավիճակի թելադրանքով, կարող են արտահայտություններ անել, որոնք սակայն իրենց հետքը կարող են թողնել ոչ միայն տվյալ պահին, այլ երեխայի ամբողջ կյանքի ընթացքում: Փոքրիկները սպունգի պես են ու, թեկուզ անգիտակցաբար, բայց կլանում են շրջապատի ամբողջ էներգիան: Մանկության տարիներին լսած բացասական կամ սպառնալից արտահայտությունները կարող են լուրջ ազդեցություն ունենալ նրանց հետագա կյանքի, ինքնագնահատականի վրա: Հատկապես հաշմանդամություն ունենալու պարագայում երեխաներն ավելի խոցելի են, ուստի հետագա բարդույթներից խուսափելու համար պարզապես խոհեմ եղեք ու մի՛ ասեք բաներ, որոնք կարող են նեղացնել ձեր փոքրիկներին: Օրինակ՝

| Դու չես կարող դա անել, որովհետև…

Հավատացե՛ք` երեխան շատ լավ հասկանում է, որ խնդիրներ ունի: Գուցե որոշ տարիքում դեռ հստակ չի պատկերացնում, թե ի՛նչ է աուտիզմը, կամ ինչո՛ւ է սայլակ օգտագործում, քայլում հենակների օգնությամբ, բայց գիտի, որ տարբերվում է մյուս երեխաներից: Նա գիտի, որ չի կարող, օրինակ` բակում վազվզել ընկերների պես, բայց սա ամենևին չի նշանակում, որ պետք է նրան հիշեցնել այդ մասին: Շատ կարևոր է նաև, որ ավելի լուրջ հարցերում էլ նրան չասեք, թե ինչ-որ բան չի կարող: Օրինակ՝ մասնագիտության ընտրության պարագայում կամ որևէ նոր բան փորձելու դեպքում: Աջակցե՛ք նրան, եթե անգամ համոզված եք, որ չի ստացվելու: Ձախողելու դեպքում նա ինքն ամեն ինչ կհասկանա ու այլ ճանապարհ կընտրի:

| Քեզ խնամելու պատճառով ես ոչինչ չեմ հասցնում…

Երեխաները որևէ մեղավորություն չունեն իրենց հետ կատարվածի մեջ: Հավատացա՛ծ եղեք` նրանք աշխարհում բոլորից շատ կցանկանային մյուս փոքրիկների պես լինել՝ ապրել առանց խնդիրների: Երբ թուլանում եք պայքարի ճանապարհին, ձեզ հեռո՛ւ պահեք երեխայից ու թույլ մի՛ տվեք նրան իմանալ, որ նրա կարգավիճակը ձեզ որևէ սահմանափակման, զոհողության կամ զիջումների առաջ է կանգնեցրել: Մեղքի զգացումը նրան միայն հոգեկան ճնշվածության կտանի: Հնարավոր է՝ ձեր երեխան դադարի մտերմություն անել ձեզ հետ, որպեսզի խուսափի իր հերթական խնդիրների մասին տեղեկացնելուց:

| Քո հասակակիցներն այսինչ բաներն են անում…

Ուրիշների հետ համեմատելը ամենածանր բաներից մեկը կարող է լինել ձեր երեխայի համար: Նախ փորձեք հասկանալ, թե ինչու ձեր երեխան չի կարողանում անել այն, ինչ մյուսները: Հաշմանդամության տեսակներ կան, որ իսկապես երեխային կարող են «արգելել» այս կամ այն բանն անել: Եթե համոզված եք, որ նա կարող է, բայց ծուլանում է ու չի անում, օգնե՛ք նրան: Վստա՛հ եղեք, որ երկուսով ավելի հեշտ կլինի ինչ-որ բանի հասնել:

Փորձեք նկատել ձեր երեխաների ընդունակությունները: Հնարավոր է` նա բաներ է անում, որ մյուսները չեն կարողանում, այնպես չէ՞: Ի վերջո հիշեք, որ նա` որպես երեխա կատարում է իր գլխավոր գործառույթը՝ երջանկացնում է ձեզ, անկախ իր կարողությունների սահմանից:

| Եթե չուտես` կհիվանդանաս, եթե չքնես …

Ծնողներին թվում է` եթե երեխային վախեցնեն, կհասնեն ցանկալի արդյունքի: Այո՛, գուցե հասնեք, բայց հետագայում ստիպված կլինեք հաղթահարել ձեր իսկ ստեղծած խնդիրները: Ճիշտ է, կան որոշակի կանոններ, սննդակարգ, քնի ժամ և այլն, բայց չպետք է մոռանալ մի շատ կարևոր բանի` մարդու առանձնահատկությունների մասին: Հնարավոր է` ձեր երեխան իրոք չի սիրում այդքա՜ն օգտակար կաթնամթերքը: Ստիպելով, որ ուտի՝ միայն կվնասեք նրան: Նախ` օրգանիզմը չի կարող հարկ եղած կերպով յուրացնել սնունդը, քանի որ ապացուցված է՝ սնունդը չպետք է տհաճությամբ ընդունել: Հնարավոր է` երեխայի մեջ ագրեսիա ու ձեր հանդեպ վատ տրամադրվածություն առաջանա, ու նա սկսի ձեզ իր «թշնամին» համարել, որը նրան միայն ստիպում է ինչ-որ բաներ անել: Կաթնամթերքի մեջ առկա վիտամինները փորձեք այլ մթերքների միջոցով երեխային տալ:

| Փորձիր ավելի ուղիղ քայլել, վարժ խոսիր…

Որպես կանոն` մայրերը, անկախ ամեն ինչից, չեն կարողանում մինչև վերջ ընդունել, որ իրենց երեխան հաշմանդամություն ունի: Թեև ամեն օր պայքարում են, խոչընդոտներ հաղթահարում, միևնույնն է` չեն դադարում երեխային ասել, որ ավելի ուղիղ քայլի, որ հավասարակշռությունը պահի, որ հստակ խոսի, ավելի գեղեցիկ գրի և այլն:

Ամեն անգամ, երբ ուզում եք բարկանալ, որ ձեր երեխան նորից սայթաքեց, ընկավ կամ ձեռքից ինչ-որ բան գցեց, որ պարզ չարտասանեց այդ բառը, հիշե՛ք, որ կարողանալու դեպքում նա անպայման կաներ այն, ինչպես դուք եք կամենում: Ձեր նկատողությունները միայն կճնշեն երեխային ու կստիպեն մտածել, որ նա ոչինչ ճիշտ չի անում: Սա, իհարկե, չպետք է թույլ տալ, որովհետև մանկության տարիներին ձեռք բերված բարդույթները հաղթահարելու համար մի ամբողջ կյանք կարող է պահանջվել:

Հ. Գ. Երեխաներն ամբողջ կյանքում երեխա չեն մնալու: Մի օր նրանք ստիպված կլինեն առանց ձեզ ապրել: Օգնենք նրանց կարողանալ անել դա:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%84-%d5%a7-%d5%a1%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1/feed/ 0 Եթե երեխան շաքարային դիաբետ ունի https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%bf-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%bf-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab/#comments Tue, 30 Jun 2015 13:46:47 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=510 «Շաքարային դիաբետ» ախտորոշումը կարող է նախևառաջ շոկ առաջացնել ոչ թե հենց երեխայի, այլ իր ծնողների մեջ: Երեխան շատ հաճախ կարող է նույնիսկ չգիտակցել, թե ինչ է կատարվում իր օրգանիզմում, և ինչ բարդություններ կարող են լինել: Երկրորդ պահին առաջ է գալիս «ինչո՞ւ»-ն: Ծնողների համար պարզ չի, թե ինչո՛ւ է հենց իրենց փոքրիկի մոտ շաքարային դիաբետ հայտնաբերվել: Հաճախ նրանք չեն հաշտվում բժշկի ախտորոշման հետ ու փորձում են այլընտրանք գտնել` դեղորայքից ու բուժօգնությունից խուսափելու համար: Սակայն նման պահվածքը ոչ միայն չի օգնի, այլև կվնասի երեխային:

Քանի որ ինքը` երեխան դեռ չի գիտակցում, թե ինչ է կատարվում, և ինքն ինչ խնդիրներ ունի, շատ կարևոր է, որ ծնողները նրան սովորեցնեն, թե ինչպես պետք է հետևի իր օրգանիզմին, առողջությանն ու հետագայում ինչպես ճիշտ պլանավորի իր կյանքը ինքնուրույն լինելու համար:

Շաքարային դիաբետի նախանշանները

Հետևյալ նախանշանների դեպքում անհրաժեշտ է երեխային հետազոտության տանել`

  • ծարավի զգացում (երեխան սկսում է սովորականից շատ հեղուկ օգտագործել և մեկ բաժակ ջրի կամ հյութի փոխարեն կարող է միանգամից մի ամբողջ շիշ խմել),
  • գիշերամիզություն,
  • չնայած լավ ախորժակին` երեխան աստիճանաբար նիհարում է,
  • ակտիվության նվազում, թուլության զգացում, ցերեկը քնելու ցանկություն:

Շաքարային դիաբետի ժամանակ օրգանիզմում պակասում է ինսուլինի քանակը, ու արյան մեջ եղած գլյուկոզը «չի օգտագործվում», իսկ բջիջները սկսում են «քաղցել», և որպես էներիգիայի աղբյուր շաքարի փոխարեն օրգանիզմում առկա ճարպն են օգտագործում: Հենց դրա համար էլ երեխայի քաշի նվազումը որպես նախանշան է դիտվում:

Բջիջներում ճարպի այրման պարագայում ավելի շատ է արտադրվում այսպես ասած կետոնային մարմինը, որը հետո մեզի հետ ացետոնի տեսքով դուրս է գալիս: Եթե բուժումը չսկսվի, երեխայի մոտ կարող է «դիաբետիկ կետոացիդոզ» սկսվել:

Միակ դեղամիջոցը, որ կարող է երեխային օգնել, ինսուլինն է: Հարկ եղած դեղաչափով ինսուլինի ամենօրյա ընդունումը միանգամայն բավարար է երեխայի լիարժեք կյանքի ապահովման համար: Նա կարող է դպրոց, համալսարան գնալ, կարիերա ստեղծել ու ընտանիք կազմել, երեխաներ ունենալ մյուս բոլոր մարդկանց պես:

Երեխաների մոտ շաքարային դիաբետի առաջացման պատճառները

Որքան էլ բժշկությունը զարգանում է, միևնույն է` այս հարցի հստակ պատասխանը առայժմ չկա: Հայտնի է սակայն, որ շաքարային դիաբետ ձեռք բերելու մեջ էական դեր ունի նաև ժառանգականությունը: Սակայն դա չի նշանակում, որ շաքարային դիաբետ չունեցող ծնողների երեխաները չեն կարող այդ խնդրին բախվել: Կյանքի ընթացքում ունեցած սթրեսները, տարատեսակ ինֆեկցիաները և մի շարք այլ պատճառներ նույնպես կարող են շաքարային դիաբետ առաջացնել:

Ինչ վերաբերում է տարածված այն կարծիքին, թե շաքարի քիչ օգտագործումը կարող է երեխաներին հետ պահել դիաբետից, ապա դա այդպես չէ: Պարզապես այն ընտանիքները, որտեղ արդեն կա շաքարային դիաբետ ունեցող մարդ, որպես ռիսկի նվազեցման միջոց արգելում են երեխաներին շատ քաղցրավենիք, կոնֆետ, խմորեղեն ուտել:

Նոր կենսակերպ

Լիարժեք կյանքով ապրելու համար երեխան պետք է սովորի ինքնուրույն վերահսկել իր օրգանիզմը, կանոնավոր հետազոտվի` արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակը որոշելու համար, հետևի սննդակարգին ու ֆիզիկական ակտիվությանը և, կախված հետազոտության արդյունքից, կարողանա կարգավորել ինսուլինի ընդունման դեղաչափը:

Պետք է երեխաներին սովորեցնել, թե որքան կարևոր է առողջ սնունդը: Կարևոր է, որ երեխան հասկանա ու բացառի շաքարի օգտագործումը:

Անհրաժեշտ է, որ երեխան սպորտով զբաղվի, որպեսզի այդպես կարողանա ապահովել մարմնի ֆիզիկական ակտիվությունը: Շաքարային դիաբետն ամբողջ օրը տանը մնալու, անկողնում պառկելու հիմք չէ: Ֆիզիկական վարժություններն իջեցնում են արյան մեջ պարունակվող գլյուկոզի քանակը, երեխայի մկաններն ավելի են զարգանում, մեծանում է թոքերի ծավալը:

Այս ամենից բացի կարևոր է նաև երեխայի հոգեբանական վիճակը: Ֆիզիկական վարժություններն օգնում են երեխաներին ձերբազատվելու սթրեսից ու վատ տրամադրությունից, բարձրացնում են ինքնագնահատականը:

Պետք է հիշել, որ շաքարային դիաբետը դատավճիռ չէ, ու հազարավոր մարդիկ լիարժեք կյանքով են ապրում, կրթություն ստանում, աշխատանք ձեռք բերում ու ընտանիք կազմում: Շաքարային դիաբետ ունեցող երեխաների ծնողները առաջնային պետք է դարձնեն հոգեբանական կողմը: Նրանք պետք է երեխայի մեջ լիարժեքության զգացում ստեղծեն, որպեսզի իր ամբողջ կյանքի ընթացքում նա այն մտածողությամբ ապրի, որ շաքարային դիաբետը կարգավիճակ է, ոչ թե հիվանդություն:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%bf-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab/feed/ 0 Երբ նոր է հայտնաբերվել աուտիզմը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/#comments Wed, 10 Jun 2015 10:04:30 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=476 Ձեր երեխան աուտիզմ ունի, հետևաբար դուք դառնում եք մի մեծ խմբի անդամ, խումբ, որի մի մասնիկը լինելու մասին երբևէ չէիք էլ մտածել։ Դյուրին չի լինելու։ Բազում ջանքեր ու համբերություն կպահանջվեն, սակայն, բարեբախտաբար, դուք մենակ չեք այս ճամփորդության մեջ։

  1. Փորձեք կառավարել ձեզ

Իմանալով աուտիզմ ախտորոշման մասին՝ հնարավոր է՝ միանգամից խուճապի մատնվեք։ Ինչի՞ց սկսել, ինչպե՞ս առաջ գնալ. այս հարցերի պատասխանները չիմանալը իսկապես կարող է դժվարություններ առաջ բերել։ Եղե՛ք կազմակերպված։ Կենտրոնացե՛ք և փորձե՛ք ամեն ինչ պարզեցնել։ Գնե՛ք մեծ թղթապանակ, դրանում մի քանի բաժիններ առաձնացրեք։ Յուրաքանչյուր բաժնում կցեք որոշակի տեղեկատվություն, օրինակ` մի բաժնում հավաքեք ախտորոշման հետ կապված տեղեկությունները, մյուսում՝ հեռախոսահամարները, իսկ երրորդում՝ տարբեր մասնագետների այցելությունների ժամանակացույցը և այլն։

  1. Դառնում ենք հետազոտությունների գուրու

Սովորելով աուտիզմի մասին՝ կարող եք ավելի լավ և արդյունավետ որոշումներ կայացնել։ Կարդացե՛ք, օգտվե՛ք համացանցից և տեսեք, թե ի՛նչ են անում մյուսները։ Կապվե՛ք զարգացման կենտրոնների, համալսարանների և կազմակերպությունների հետ՝ իմանալու աուտիզմին վերաբերող տարբեր հետազոտությունների և դրանց արդյունքների մասին։ Ձեր ներգրավվածությունը օգնում է ձեզ և մասնագետներին ավելի լավ հասկանալու աուտիզմը։  Հետազոտության հնարավորությունների և դրա հետ կապված տեղեկատվություն ստանալու համար կարող եք այցելել կազմակերպության էլեկտրոնային կայքը` www.autismspeaks.org։

  1. Գնահատե՛ք ձեր երեխայի ուժեղ կողմերը և կարիքները

Դուք գիտեք, որ ձեր երեխան ամենալավն է։ Ձեր ներդրումն օգնում է ընտրելու համապատասխան թերապիաներ և պարապմունքներ, քանի որ դուք ավելի լավ կարող եք տեսնել ձեր երեխայի ուժեղ և թույլ կողմերը։ Ինչպես յուրաքանչյուր անհատ, աուտիզմ ունեցող երեխաներն ինքնատիպ են։ Աուտիզմ ունեցող մարդիկ շատ դժվարություններ ունեն, միաժամանակ ունեն նաև ինքնատիպ կարողություններ և ուժեղ կողմեր։ Բացահայտե՛ք ձեր երեխայի ուժեղ կողմերը և այնպես արեք, որ ձեր երեխան հպարտանա իր նվաճումներով։ Սա խթան է տալիս և օգնում, որ երեխան սովորի և բացահայտի իրեն այլ բնագավառներում ևս։

  1. Հավաքե՛ք ձեր խումբը

Համապատասխան մարդկանցից բաղկացած խումբը, որում նաև դուք ընդգրկված կլինեք, կօգնի ճիշտ որոշումներ կայացնելու ձեր երեխայի թերապիաների, զարգացմանն ուղղված քայլերի և կրթության վերաբերալ։ Ձեր խումբը պետք է ներառի բժիշկների, վարքային, խոսքի և ֆիզիկական թերապևտների՝ կախված ձեր երեխայի կարիքներից։

  1. Իմացե՛ք ձեր երեխայի իրավունքները

Դուք ձեր երեխայի շահերի ամենալավ պաշտպանն եք։ Սովորե՛ք երեխայի կրթության և դպրոցական միջավայրի մասին օրենքները։ Սովորե՛ք, թե ինչպես է պետք ճիշտ ձևակերպել ձեր երեխայի կարիքներին համապատասխան կրթական պահանջները։ Իմացե՛ք, թե ինչպես պետք է օրինական օգնության դիմել անհրաժեշտության դեպքում։

  1. Հաղորդակցեք ձեր երեխային մյուսների հետ՝ հատուկ թերապիաների և խաղերի միջոցով

Գտե՛ք այն, ինչով ձեր երեխան սիրում է զբաղվել։ Հարմարեցված ֆիզիկական ակտիվությունը շատ օգտակար է ձեր երեխայի համար։ Որոշ համայնքներ ունեն հատուկ վերականգնողական խմբակներ, զարգացման կենտրոններ, մի քանի համայնքներում էլ գործում են նաև հասարակական կազմակերպություններ, որոնք տարբեր ծառայություններ են մատուցում, ինչպես, օրինակ` նկարչական կամ թատերական խմբակները։

  1. Խնամք՝ խնամակալի համար

Սա շատ կարևոր է։ Ծնողները պետք է սովորեն ժամանակ առ ժամանակ դադար առնել։ Յուրաքանչյուրն էլ կարիք ունի թարմանալու և լիցքավորվելու։ Դուք արժանի եք դրան և չպետք է ձեզ մեղավոր զգաք դրա համար։ Մի փոքր հանգստանալը կօգնի ձեզ նոր ուժերով լցվելու և ավելի օգտակար լինելու ձեր ընտանիքին։ Ձեր ընտանիքի մյուս անդամների հետ ժամանակ առ ժամանակ առանձնացեք։

  1. Համագործակցե՛ք մյուս ծնողների և մասնագետների հետ

Կապ հաստատեք այն ծնողների և մասնագետների հետ, ովքեր անցել են այս ուղին։ Նրանք գիտեն` ի՛նչն է արդյունավետ և ի՛նչը՝ ոչ, նրանք կարող են խորհուրդներ տալ ծառայություններ մատուցողների և թերապիաների մասին։ Գտե՛ք և միացե՛ք փոխօգնության խմբերին և կիսվեք մյուսների հետ։

  1. Իմացեք՝ ինչպե՞ս օգնություն խնդրել

Իմացեք, թե ինչպե՞ս պետք է օգնություն խնդրել ընկերներից և ընտանիքի անդամներից, և մի՛ վախեցեք դա անելուց։ Ձեր ընկերներն ու ընտանիքը ցանկանում են օգնել ձեզ, սակայն կարող են տատանվել՝ իրազեկվածության պակասի պատճառով։ Ձեր երեխայի և աուտիզմի մասին մյուսներին սովորեցնելը կօգնի չկաշկանդվելու և ընդունված լինելու հասարակության կողմից, իսկ ձեր սիրելիներն էլ իրենց հերթին կկարողանան աջակցել ձեզ։

Աղբյուրը՝ autismspeaks.org

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/feed/ 0 Ինչպես է անցել նրա օրը դպրոցում https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/#comments Wed, 29 Apr 2015 16:42:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=385 Դպրոցահասակ երեխաները օրվա կեսը դպրոցում են անցկացնում` դասընկերների, ուսուցիչների կողքին, ծնողից հեռու: Հաշմանդամություն ունեցող այն երեխաների ծնողները, ովքեր ողջ օրը չեն կարող դպրոցում անցկացնել, ցանկանում են իմանալ, թե նրա օրն ինչպե´ս է անցել, ի´նչ նոր բաներ է սովորել և այլն:

Եթե դուք երեխային հարցնեք. «Դե, ինչպե՞ս են դասերդ դպրոցում», ամենայն հավանականությամբ «նորմալ է» պատասխանը կստանաք: Իսկ եթե իսկապես ցանկանում եք իմանալ, թե ինչպե´ս է նրա օրը անցել, ապա ձեր երեխային օգնեք` այնպիսի հարցեր տալով, որոնք նրան կստիպեն անկեղծանալ ու մանրամասներ պատմել:

Միշտ չէ, որ երեխաներն ընկերական հարաբերություններ են ունենում ծնողների հետ, ուստի հաճախ պարփակվում են ու ծնողին մասնակից չեն դարձնում իրենց դպրոցական կյանքին: Հարաբերությունների փոփոխության ճանապարհին օգտվեք այս հարցերից, ու կամաց-կամաց փոքրիկ հաջողություններ կգրանցեք:

1. | Այսօր ի՞նչ լավ բան է կատարվել քեզ հետ դպրոցում: Իսկ ի՞նչ վատ բան է կատարվել:

2. | Կպատմես, թե ի´նչ ծիծաղելի դեպք է պատահել այսօր դպրոցում:

3. | Եթե դու ընտրելու լինեիր, ո՞ւմ կողքին կցանկանայիր նստել դասարանում: Իսկ ո՞ւմ կողքին չէիր ցանկանա նստել:

4. | Կպատմե՞ս ձեր դպրոցի ամենագեղեցիկ անկյան մասին:

5. | Ի՞նչ տարօրինակ բառ ես այսօր լսել: Կամ գուցե քեզ տարօրինակ որևէ բա՞ն են ասել:

6. | Եթե ուսուցչիդ այսօր մեր տուն հրավիրեինք, ի՞նչ ես կարծում` ինձ ի՞նչ կպատմեր քո մասին:

7. | Ո՞ւմ ես այսօր օգնել:

8. | Ամենաշատն ո՞վ է օգնում քեզ:

9. | Ասա´ ինձ, թե ի´նչ նոր բան ես այսօր իմացել:

10. | Եղե՞լ է մի պահ, երբ քեզ ամենաերջանիկն ես այսօր զգացել:

11. | Ինչ-որ պահի տխրե՞լ ես այսօր:

12. | Եթե այլմոլորակայինները գային ձեր դասարան, ո՞ւմ կցանկանայիր, որ տանեին իրենց հետ:

13. | Դասամիջոցին ո՞ւմ հետ կցանկանայիր խաղալ: Այնպիսի մեկի, ում հետ դեռ երբեք չես խաղացել:

14. | Այսօրվա կատարվածներից ինչ-որ լավ բան պատմիր ինձ:

15. | Ուսուցիչն այսօր ո՞ր բառն է շատ կրկնել:

16. | Ինչի՞ մասին կցանկանայիր տեղեկանալ այսօր դպրոցում:

17. | Կա՞ այնպիսի բան, որ կցանկանայիր քիչ անել դպրոցում:

18. | Դասարանում ո՞ւմ հետ ես քեզ ավելի լավ դրսևորում:

19. | Դասամիջոցներին սովորաբար որտե՞ղ ես խաղում:

20. | Ձեր դասարանում ո՞վ է ամենակատակասերը:

21. | Քեզ դո՞ւր է եկել այսօրվա ճաշիկը:

22. | Եթե ապագայում ուսուցիչ դառնայիր, ըստ քեզ` ինչպիսի՞ն կլինեիր:

23. | Ո՞վ է ձեր դասարանում ամենաանկարգը:

24. | Եթե կարողանայիր դասընկերներիցդ մեկի հետ տեղերով փոխվել, ո՞վ կլիներ նա և ինչո՞ւ:

25. | Ամենաշատն ո՞վ է քեզ օգնում դասարանում, երբ անհրաժեշտ է հավաքել պայուսակդ կամ դասարանից դասարան տեղափոխվել:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed/ 0 Ի՞նչը կարող է գիշերային անմիզապահության պատճառ լինել https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2-%d5%a7-%d5%a3%d5%ab%d5%b7%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%ab%d5%a6%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a9/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2-%d5%a7-%d5%a3%d5%ab%d5%b7%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%ab%d5%a6%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a9/#comments Tue, 07 Apr 2015 17:44:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=226 Հաճախ է լինում, երբ ծնողը մանկական գիշերային անմիզապահությունը (էնուրեզը) համարում է ժառանգական խնդիր` մինչև 7 տարեկանը ես (կամ փոքր հասակում հայրը) էլ եմ գիշերները միզել, կմեծանա` կանցնի և այլն:

Արդյոք սա այն խնդի՞րն է, երբ պետք է սպասել երեխայի մեծանալուն:

Գիշերային անմիզապահությունը համարվում է փսիխոսոմատիկ (հուն. psyhe – հոգի և soma – մարմին) վիճակ, որը ներքին օրգանների գործունեության և համակարգի փոփոխություն է: Հաճախ միզարձակումը զսպելու անկարողությունը շփոթում են էնուրեզի հետ, սակայն միզարձակումը զսպելու դժվարության պատճառը կոնքային մկանների թուլությունն է կամ դրանք վերահսկող նյարդերի վնասվածքը: Իսկ էնուրեզ է համարվում ակամամիզությունը քնած ժամանակ, երբ միզապարկի ֆունկցիաների վերահսկումը արդեն պետք է ձևավորված լինեն մինչև 3-4 տարեկան հասակը:

Էնուրեզը լինում է առաջնային և երկրորդային, վերջինը համարվում է հոգեծին, այսինքն` հոգեբանական էնուրեզ: Հոգեբանական էնուրեզի առաջացումը կախված է սուր և երկարատև հոգետրավմատիկ գործոններից, որոնք ազդում են երեխայի հուզական աշխարհի  վրա: Երեխան արագ է արձագանքում թե՛ բացասական և թե՛ դրական փոփոխություններին, որոնք տեղի են ունենում իր շրջապատում: Հաճախ սթրեսները, որոնք դառնում են էնուրեզի առաջացման պատճառ, կապված են ընտանիքում տիրող մթնոլորտի հետ՝ անտարբերություն, ուշադրության պակաս, երկարատև ու անհաշտ վեճեր, երկրորդ երեխայի ծնունդը, ծնողների պահանջկոտությունը և այլն:

Այս ամենը նպաստում է նրան, որ երեխան սկսում է պատժել ծնողներին՝ գիշերամիզության միջոցով արտահայտելով իր վերաբերմունքը ստեղծված իրավիճակի նկատմամբ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2-%d5%a7-%d5%a3%d5%ab%d5%b7%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%ab%d5%a6%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%a9/feed/ 0 Կետոգենիկ սննդակարգ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d5%a3%d5%a5%d5%b6%d5%ab%d5%af-%d5%bd%d5%b6%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a3/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d5%a3%d5%a5%d5%b6%d5%ab%d5%af-%d5%bd%d5%b6%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a3/#comments Wed, 01 Apr 2015 08:46:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=10 Կետոգենիկ սննդակարգը ցածր ածխաջրային սննդակարգ է` ճարպերի և սպիտակուցների չափավոր քանակությամբ: Նշանակվում է էպիլեպսիա ունեցող երեխաներին: Այս սննդակարգն օրգանիզմի ընդունած ճարպերն օգտագործում է որպես էներգիայի աղբյուր: Սովորաբար սննդի մեջ պարունակվող ածխաջրերը վերածվում են գլյուկոզի, ինչը շատ կարևոր է ուղեղի աշխատանքի համար: Սակայն եթե սննդակարգում ածխաջրերը քիչ քանակությամբ են, գլխուղեղում գլյուկոզի փոխարեն ճարպերն են էներգիայի պաշար հանդիսանում: Լյարդը ճարպը վերածում է ճարպաթթուների և կետոնային մարմինների: Հենց վերջիններս էլ գլյուկոզի փոխարեն էներգիա են մատակարարում մարմնին: Կետոզը արյան մեջ կետոնային մարմնի չափաբաժնի բարձրացումն է և հանգեցնում է էպիլեպսիայով պայմանավորված ցնցումների հաճախականության նվազման:

Երեխաների համար այս սննդակարգը ենթադրում է աճի համար անհրաժեշտ սպիտակուցներ և նորմալ քաշ ապահովելու համար անհրաժեշտ կալորիաներ: Դասական կետոգենիկ սննդակարգի դեպքում ճարպերի և սպիտակուցների հարաբերությունը 4:1-ի է: Այդ պատճառով սննդակարգից բացառում են ածխաջրերով հարուստ սնունդը, որոնց թվում են` մրգերն ու բանջարեղենը, հացը, մակարոնեղենը, հատիկեղենն ու շաքարը, և միևնույն ժամանակ բարձրացնում են ճարպերով հարուստ սննդի` կարագի և պանրի օգտագործումը:

Այս սննդակարգն սկսել են կիրառել 1920-ականներից: Կետոգենիկ սննդակարգը որոշ դեպքերում է գործում, որոշ դեպքերում լավ արդյունք է ապահովում: Երեխայի վիճակը լավանում է, երբ սննդակարգը 6-24 ամիս պահպանվում է:

Եթե ձեր երեխան էպիլեպսիա ունի, սննդակարգին հետևելու համար անհրաժեշտ է դիմել բժշկի, որպեսզի ըստ երեխայի խնդրի բարդության աստիճանի նշանակի այն ճիշտ չափաբաժնով:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d5%a3%d5%a5%d5%b6%d5%ab%d5%af-%d5%bd%d5%b6%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a3/feed/ 0