Բոլորակ » Ծնողական https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Համեմատությամբ չեք նկատի նույնիսկ եղած հաջողությունները https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a5%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b4%d5%a2-%d5%b9%d5%a5%d6%84-%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6%d5%ab%d5%bd%d5%af-%d5%a5%d5%b2/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a5%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b4%d5%a2-%d5%b9%d5%a5%d6%84-%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6%d5%ab%d5%bd%d5%af-%d5%a5%d5%b2/#comments Thu, 04 Oct 2018 15:15:10 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=831 Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողներից հաճախ եմ լսում, որ բազմիցս բժիշկների են դիմել, բայց միաձայն եզրակացություն երեխայի առողջական խնդրի մասին չունեն։ Ես այդ ծնողներից մեկն եմ։

Որդուս ծնվելուց հետո առաջին բանը, որ իմացանք՝ երիկամներից մեկի բացակայությունն էր։ Ամիսներ անց հայտնի դարձավ, որ սրտի խնդիրներ ունի։ Արդեն 8-9 ամսականում սկսեցինք նկատել, որ «ինչ-որ բան այն չէր»։ Ի տարբերություն հասակակիցների, տղաս հայացքը չէր կենտրոնացնում, չէր արձագանքում ձայներին, ուշադրության պակաս ուներ։ 10 ամսականում նրա մոտ առաջին ջերմային ցնցումը գրանցվեց, հետո հաճախ կրկնվեց։ Այդ ընթացքում մեզ համար դեռ առաջնահերթ էին ֆիզիկական առողջության խնդիրները, ուրիշ ոչնչի մասին չէինք մտածում։

Մեր ընտանիքում երբեք խոսակցություն չի եղել որդուս տարբեր լինելու այս կամ այն խնդիրների մասին։ Հիշում եմ՝ հերթական անգամ, երբ հիվանդանոցից տուն եկանք, ամուսնուս մայրը հարցրեց, թե ի՞նչ ասաց բժիշկը, ի վերջո երեխան ի՞նչ խնդիր ունի: «Իսկ ի՞նչ տարբերություն»,- պատասխանեցի։

Մենք բոլորս ուղղակի ընդունեցինք, որ մեր երեխան այսպիսին է, խնդիրներ ունի և նման չէ մյուսներին։ Երբեմն ինքս իմ ներսում նեղվում եմ, մտածում․․․ Բայց չեմ պատկերացնում, թե կյանքս ինչպիսին կլիներ առանց նրա։

Երբ ի հայտ եկան ցնցումները, դիմեցինք նյարդաբանի։ Մասնագետը նշեց, որ տղաս զարգացման հապաղում ունի։ Մենք նկատել էինք, գիտեինք։ Բժիշկն ուղղորդեց այլ մասնագետի մոտ, ով հաստատեց մեր կասկածները։

Ֆիզիկական վերականգնողական վարժություններից հետո տղաս սկսեց քայլել։ Հետո երիկամի համար վիրահատվեց։

Որդիս արդեն 2 տարեկան էր, բայց բժիշկների հակասական եզրակացությունները շարունակվում էին։ Սկսեցինք զարգացման կենտրոն հաճախել։ Հատուկ մանկավարժը, լոգոպեդն ու հոգեբանները անհատական պարապմունքներ էին անցկացնում տղայիս հետ։ Նա մինչև հիմա էլ չի խոսում։ Ցանկացած ծնողի համար շատ կարևոր է գիտակցել, որ նույնիսկ մեծ աշխատանքից, ժամանակից ու ջանքերից հետո էլ գուցե չհասնեն այն արդյունքին, ինչին ձգտում են։ Պետք չէ համեմատել ընտանիքի մյուս երեխաների կամ առհասարակ հասակակիցների հետ։ Այդպես չեք նկատի նույնիսկ եղած հաջողությունները։

Գիտեմ, որ որդիս գուցե այդպես էլ չխոսի։ Ընտանիքում էլ են պատրաստ դրան։ Նա ամեն ինչ հասկացնում է մեզ, խոսքի բացակայությունն առաջնային չենք համարում։

Ես հստակ սպասելիքներ, նպատակներ եմ իմ առաջ դնում և ձգտում եմ, որ միասին հասնենք դրանց։ Ինձ համար կարևոր չէ նրա բժշկական ախտորոշումը։ Յուրաքանչյուր երեխայի պետք է անհատական մոտեցում ցուցաբերել։ Նա ինքը ծնողին կհուշի, թե ինչ է հարկավոր իրեն, ինչպես խնամել, ինչպես շփվել իր հետ։

Իմ առաջնային նպատակն է, որ նա սկսի կատարել հրահանգներս։ Բարդ է, բայց կամաց-կամաց փոքրիկ հաջողություններ ենք գրանցում։ Անկախ մասնագիտական եզրակացությունից, ես հստակ սպասելիք ունեմ, որ դեռ չի բավարարվում։ Մասնագետների եզրակացությունները շփոթեցնում են, պահ է գալիս, որ ուղղակի ամեն ինչ մի կողմ ես դնում և փորձում ես հասկանալ երեխայիդ, նրա առանձնահատկությունները, կարիքները։ Բոլոր երեխաները տարբեր են, հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում ուղղակի խնամքն է ավելանում, ուշադրության պահանջը։

Բարդ է հասնել այն կետին, որտեղ բժշկական մոդելը երկրորդական է դառնում։ Պետք է երեխայից պահանջել այն, ինչ կարող է տալ։ Որդուցս մաթեմատիկական հավասարումների լուծում չեմ պահանջում, հիմա դեռ ուզում եմ, որ, օրինակ՝ ինքնուրույն զուգարանից օգտվի։

Ինքնուրույնությունն ինձ համար առաջնային հարց է։ 3 տարեկանում հենց դրա համար գնացինք մանկապարտեզ։ Հայրիկին շատ էր կապված։ Մեզ համար խնդիր էր նրան սովորեցնել, որ պետք է նաև առանց հայրիկի մնա, ու մանկապարտեզն օգնեց։ Մյուս երեխաների պես սկզբում դժվար հարմարվեց։ Լաց էր լինում, երբ նրան թողնում էի մանկապարտեզում ու գնում, որ ինձ չտեսնի։ Փոխարենը հիմա չի փախչում բակի երեխաներից, ընկերներ ունի։

Փորձի համար նրան մի քանի անգամ մենակ ենք թողել խանութում, խաղահրապարակում, փողոցում, փորձել ենք թաքնվել, որպեսզի տեսնենք, թե ինչպես կարձագանքի։ Երբ հասկանում է, որ մենք կողքին չենք՝ մի պահ կանգնում է, ապա սկսում է շուրջը նայել, փնտրել մեզ, բայց տեղից չի շարժվում։ Մեզ համար մեծ բան է, որ չի գնում առաջ, կորելու վտանգ չկա։ Սա նշանակում է, որ նա հասկանում է՝ մենք չկանք ու պետք է սպասել։

Ինձ համար կարևոր է, որ նա շփվի մարդկանց հետ, ընկերներ ձեռք բերի, հասարակության անդամ լինի․․․ Դրա համար էլ երբեմն ավելի խիստ եմ նրա դեպքում, քան մյուս երեխայիս։ Գիտեմ, որ եթե չանի՝ կտուժի, եթե ես էլ ծուլանամ՝ կվնասեմ տղայիս։ Ես ամեն օրով եմ ապրում, դա օգնում է հաղթահարելու բարդությունները, հաղթահարելու նեղվածությունս։ Չգիտեմ՝ ինչպես եմ արել, բայց զգում եմ՝ ամեն ինչ հաղթահարված է․․․

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a5%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b4%d5%a2-%d5%b9%d5%a5%d6%84-%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6%d5%ab%d5%bd%d5%af-%d5%a5%d5%b2/feed/ 0 Տեսողության խնդիր ունեցող երեխայի հետ ժամանցն անցկացնելու 10 տարբերակ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a5/#comments Wed, 12 Sep 2018 10:26:02 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=818 Տեսողության խնդիր ունեցող երեխաները բոլորի նման հետաքրքիր ժամանցի կարիք ունեն։ Դպրոցից և երկար պարապմունքներից հետո ընտանիքի, ընկերների հետ օրվա մնացած մասն անցկացնելը և՛ օգտակար է նրանց համար, և՛ հետաքրքիր։

Առաջարկում ենք ժամանցի 10 տարբերակ, որ կարող են հետաքրքրել ձեր երեխային։

Զբոսայգի: Կանաչապատ զբոսայգին կամ խաղահրապարակը հիանալի տարբերակ է ձեր երեխայի ժամանցը կազմակերպելու համար։ Խաղահրապարակում նա կարող է շփվել հասակակիցների հետ, խաղալ ավազով կամ պարզապես մաքուր օդ շնչել։ Աշխատանքից հետո կամ ազատ օրերին ժամանցի այս տարբերակը նոր էներգիա կհաղորդի նաև ձեզ։

Լողավազան: Ամռան ամիսներին լողավազանը հենց այն է, ինչ հարկավոր է երեխաներին։ Ջրային ժամանցը հարմար տարբերակ է տեսողության խնդիր ունեցող երեխաների համար։ Միայն պատկերացրեք, թե որքան հաճելի կլինեն ջրի մեղմ ալիքները ձեր երեխային։ Առիթն օգտագործեք խթանելու նրա ինքնուրույնությունը։ Եթե երեխան արդեն լողալ գիտի, ապա մենակ թողեք ջրում, հետևեք, թե ինչպես է դուրս գալիս լողավազանից, գտնում ձեզ։ Ջրում կարող եք նաև գնդակով խաղեր խաղալ, զարգացնել երեխայի կողմնորոշվելու հմտությունները։

Այգեգործություն: Հնարավորության դեպքում կարող եք երեխայի հետ այգեգործությամբ զբաղվել։ Օրինակ՝ նրա հետ ծաղիկներ ցանեք, դրանք խնամելու օրակարգ մշակեք։ Թողեք, որ նա ինքնուրույն պարարտացնի հողը, տնկի բույսը ու ջրի։ Այգու բացակայության դեպքում կարելի է տնային բույսեր մշակել։ Այս տարբերակը թե՛ թերապիա է, թե՛ բույսերի մասին նոր գիտելիքներ ձեռք բերելու հնարավորություն։

Ֆերմա: Ֆերմա այցելելը հետաքրքիր և տպավորիչ կլինի ձեր երեխայի համար։ Կենդանիների հետ անմիջական շփումը էներգիայի աղբյուր լինելուց բացի կարող է ճանաչողական դառնալ նրա համար։ Կենդանիներին շոշափելով ճանաչել, նրանց կերակրել, խաղալ…

Թանգարան: Թանգարաններում հիմնականում արգելվում է ցուցանմուշներին դիպչել։ Եթե գտնեք այնպիսի թանգարան, որտեղ կարելի է ցուցադրված նմուշներին ձեռք տալ, ապա այնտեղ այցն ավելացրեք ձեր և երեխայի առաջիկա պլաններում։

Խոհանոց: Գուցե ձեզ թվա, թե խոհանոցում տեսողության խնդիր ունեցող երեխան սուր կտրող գործիքներից վնասվելուց բացի ոչինչ անել չի կարող, բայց այդպես չէ։ Միասին ինչ-որ բան թխելը հիանալի տարբերակ է հաճելին օգտակարի հետ համատեղելու համար։ Բացի այն, որ ձեր երեխան կկարողանա զարգացնել մոտորիկան, հետաքրքիր ժամանակ անցկացնել ձեզ հետ, նա կարող է նաև զգալ, որ օգտակար է ընտանիքին։ Նրա հետ պատրաստած թխուկները հյուրասիրեք ընտանիքի մյուս անդամներին, հյուրերին ու շեշտեք, թե ով է պատրաստել դրանք։

Շոշափելու գրքեր: Գրախանութներում քիչ չեն նմանատիպ գրքերը, բայց սեփական ձեռքերով պատրաստվածն այլ է։ Տանը եղած մանր-մունր իրերով կարելի է հետաքրքիր գիրք պատրաստել։ Միասին հնարեք կերպարներ, պատրաստեք դրանք և սոսնձեք թղթերին։ Կարելի է օգտագործել կոճակներ, փայլաթիթեղ, օգտագործված մատիտներ, կտոր և այլն։

Պարեր: Երաժշտությունը լիցքաթափվելու արագ, հեշտ տարբերակներից թերևս լավագույնն է։ Հավաքեք ընտանիքի անդամներին և բոլորով պարի երեկո կազմակերպեք, կարող եք նաև համեղ պարգևատրել լավագույն պարողին։ Նման երեկոներ կարելի է կազմակերպել նաև ձեր երեխայի ընկերների հետ։ Լավ առիթ կլինի հասակակիցների հետ հարաբերությունները զարգացնելու համար։

Երաժշտական գործիք: Եթե նկատում եք, որ ձեր երեխան անտարբեր չէ երաժշտության նկատմամբ, միասին գնացեք երաժշտական գործիքների խանութ։ Թույլ տվեք, որ ինքնուրույն ընտրի, թե որ գործիքով է ցանկանում նվագել։ Հնարավորության դեպքում համապատասխան խմբակ հաճախելը հետաքրքրությունների շրջանակը լայնացնելու լավ տարբերակ է։

Փազլ: Ո՞վ չի սիրում փազլ։ Փորձեք միասին փազլ հավաքել։ Սկսեք մեծ կտորներով պատկերներից, մինչ երեխան կհմտանա։ Շոշափելով նա կարող է հավաքել պատկերը, որը նախապես կներկայացնեք նրան։ Բացի այդ, կարող եք օնլայն խանութներից գտնել տակտիլային փազլներ տեսողության խնդիրներ ունեցող անձանց համար։

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a5/feed/ 0 Խոսեք երեխայի հաշմանդամության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d6%84-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d6%84-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#comments Mon, 24 Oct 2016 11:42:38 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=794 Շատ ծնողներ խուսափում են խոսել իրենց երեխայի հաշմանդամության մասին, մտածելով, թե այդկերպ կկարողանան խուսափել իրականությունից: Լռությունը, սակայն, չի կարող փոխել իրականությունը, ուստի պետք է խոսել: Երեխայի հաշմանդամության մասին լռելով, նրան հասարակությունից թաքցնելով` որևէ լավ արդյունքի չեք հասնի: Պետք է խոսել, քանի որ դա մարդկանց կօգնի ճիշտ հասկանալու և ընդունելու ձեր երեխային: Սակայն ինչպե՞ս խոսել, ո՞ւմ հետ, որքա՞ն ինֆորմացիա տալ….

Ինչո՞ւ խոսել երեխայի հաշմանդամության մասին

Երեխան ձեր կյանքի մի մասն է, ու ձեզ շրջապատող մարդիկ պետք է իմանան, թե որն է խնդիրը: Որքան շատ տեղեկացված լինեն ձեր և երեխայի մասին, այնքան հեշտ կլինի աջակցել ձեզ: Ընկերների ու հարազատների հետ խոսելը կօգնի լիարժեք զգալու և ընդունելու իրականությունը:

Զուգընկերոջ հետ զրույցները կօգնեն հաղթահարելու վախը, անօգնականության զգացումն ու կնպաստեն հարաբերությունների պահպանմանը: Եթե ընտանիքում ուրիշ երեխաներ կան, լսեք նրանց, նրանց հետ ևս խոսեք ձեր հաշմանդամություն ունեցող երեխայի մասին: Նրանք ընտանիքի անդամ են, բացի այդ, երեխա են ու աջակցության կարիք ունեն:

Մարդկանց հետ խոսելը կարող է դժվար լինել

Որևէ մեկը չի ասում, թե երեխայի հաշմանդամության մասին խոսելը հեշտ է: Բարդ է, և դա նորմալ է: Պատճառները կարող են տարբեր լինել:

  • Դուք դեռևս խնդիրն ընկալելու, դրան համակերպվելու փուլում եք:
  • Դեռ պատրաստ չեք խոսելու: Գուցե ցանկանում եք նախ ինքներդ հասկանալ, ընդունել ու համակերպվել իրականության հետ:
  • Ցանկանում եք դրական տրամադրվել, բայց բարդ է դրան հասնել:
  • Վախենում եք ձեր զգացմունքներից:
  • Չեք ցանկանում մարդկանց տեղեկացնել երեխայի խնդրի մասին, որպեսզի խուսափեք հնարավոր հարցերից:
  • Անհանգստանում եք, թե մարդիկ ինչպես կարձագանքեն:
  • Ձեզ թվում է, թե հարկ եղածից ավելին կասեք:
  • Կարող է թվալ, թե երեխան վատ վերաբերմունքի կարժանանա, եթե մարդիկ իմանան նրա հաշմանդամության մասին:
  • Գուցե խուսափում եք հնարավոր խղճահարությունից:
  • Հնարավոր է` փորձեք պաշտպանել երեխային` իր մասին նրան տրվելիք հնարավոր հարցերից:
  • Թեև ընտանիքում չեն բարձրաձայնում, բայց ամաչում են հաշմանդամություն ունեցող երեխայի առկայությունից և այլն:

Երբ խոսել, ում հետ և ինչ ասել

Երբ

Նորմալ է, եթե ձեզ ժամանակ է հարկավոր փաստն ընդունելու համար: Պարտադիր չէ, որ մարդիկ անմիջապես տեղեկանան: Անգամ այն դեպքում, երբ արդեն սկսել եք խոսել, կարող եք կանգ առնել: Նորմալ է, եթե ասեք, որ նախընտրում եք ավելի ուշ վերադառնալ թեմային: Որևէ մեկը ձեզ դատելու իրավունք չունի:

Ում հետ

Վաղ թե ուշ պետք է խոսեք: Երեխայի մանկապարտեզի կամ դպրոցի մասնագետները պետք է տեղյակ լինեն, թե ինչ մոտեցում է անհրաժեշտ: Ընտանիքի անդամներն ու ընկերներն էլ, հավանաբար, օգնելու, աջակցելու ցանկություն կունենան ու պետք է տեղյակ լինեն, թե ինչպես:

Երբ խոսքը կողմնակի մարդկանց մասին է, ինքներդ պետք է որոշեք, թե ում և հատկապես ինչ ասեք:

Ինչ ասել

Դուք պարտավոր չեք երեխայի հաշմանդամության բոլոր մանրամասները բոլորին պատմել: Այնքան ինֆորմացիա տվեք, որքան հարկ եք համարում: Օրինակ` այն մարդկանց, ում հազվադեպ եք հանդիպում, քաղաքավարության համար կարող եք միայն հիմնական տեղեկություններ տալ:

Կարող եք նախապես որոշել, թե ում ինչ եք պատմելու: Կարող եք խորհրդակցել մտերիմների հետ: Այդպես կարող եք ձեր կողակցի կամ ընտանիքի մյուս անդամների հետ կիսել երեխայի հաշմանդամության մասին մարդկանց տեղեկացնելու պատասխանատվությունը:

Ուշադիր եղեք, քանի որ ձեր տված ինֆորմացիան է, որ հիմք է ծառայելու մարդկանց` երեխայի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքին: Առաջնահերթ երեխայի ուժեղ կողմերի, ընդունակությունների մասին խոսելով` շրջապատի մարդկանց էլ կստիպեք տարանջատել նրան իր ունեցած հաշմանդամությունից, դիտարկել որպես անհատ, նրա մեջ տեսնել մարդուն, ոչ թե հաշմանդամությունը:

Ինչպես խոսել այս կամ այն մարդու հետ

Դուք և ձեր զուգընկերը կարող եք տարբեր հայացքներ ունենալ երեխայի հաշմանդամության վերաբերյալ: Դա նորմալ է: Այդ տարբերությունն ընդունելը կնպաստի ձեր հարաբերությունների ամրությանը: Զգալով, որ ընկալվում ու ընդունվում են դիմացինի կողմից, մարդիկ ավելի ջանասիրաբար են աշխատում: Նրա տեսակետն ընդունելով` կկարողանաք խուսափել տարաձայնություններից ու ավելի մտերմանալ: Դա կօգնի հաղթահարելու սթրեսն ու համակերպվել այն փոփոխությունների հետ, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխան կբերի ձեր առօրյա:

Ձեր զգացողությունների մասին խոսելով` կարող եք ավելի լավ հասկանալ միմյանց: Ինչ էլ  լինի, խոսեք, քանի որ նա էլ հավասարապես ծնող է ու պետք է խնամի երեխային, տեղյակ լինի իրավիճակին:

Առանց մեկը մյուսին դատելու փորձեք աջակցել միմյանց: Ցույց տվեք, որ լսում եք ձեր զուգընկերոջը, որ հասկանում եք նրան, որ պատրաստ եք օգնելու:

Շատ կարդացեք, ավելի շատ ինֆորմացիա հավաքեք ձեր երեխայի հաշմանդամության, նրա կարիքների ու խնամքի մասին: Աշխատեք, որպեսզի խնդիրներից ձեր անձնական կյանքը չտուժի:

Ձեր մյուս երեխաների հետ խոսելիս հաշվի առեք նրանց տարիքը, սեռը, բնավորությունն ու ըստ այդմ համապատասխան մոտեցում ցուցաբերեք: Նրանք կարող են հարցեր ունենալ իրենց քրոջ/եղբոր հաշմանդամության, նրա հետ շփման վերաբերյալ: Կարևոր է, որ ընտանիքի բոլոր անդամները, այդ թվում նաև` երեխաները, շփվեն հաշմանդամություն ունեցող երեխայի հետ: Պատասխանեք երեխաների բոլոր հարցերին, բայց այնպես, որ մատչելի լինի: Մի խուսափեք խոսել առկա ու հնարավոր խնդիրների մասին: Նրանք պետք է պատրաստ լինեն հնարավոր զարգացումներին:

Ձեր երեխաներին լսելիս առանց քննադատելու կամ մեղադրելու ցույց տվեք, որ նրանց զգացողությունները, վախը կամ անհանգստությունը նորմալ են: Կարող եք ձեր զգացողություններով ևս կիսվել, քանի որ այդպես նրանք կհասկանան, որ միայնակ չեն, և որ ծնողներն աջակցում են:

Ձեր օրինակով ու նաև զրուցելիս երեխաներին սովորեցրեք, որ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ ավելի համբերատար պետք է լինել, որովհետև այլ կերպ հարաբերությունները կարող են տուժել: Կարող եք, օրինակ` ասել, որ քրոջ/եղբոր հետ խաղալիս հարկավոր է ավելի համբերատար լինել, քանի որ որոշ գործողություններ նա ավելի դժվարությամբ է կատարում:

Հիշեք, որ դուք նման խնդիրներ ունեցող միակ ծնողը չեք, և, համացանցն օգտագործելով, կարդացեք այն ծնողների գրառումները, ովքեր արդեն իսկ շրջանցել են այն փուլը, որում հիմա դուք եք գտնվում:

Ձեր ընտանիքն ու ընկերները լավագույնս կարող են աջակից լինել: Երեխայի հաշմանդամության մասին տեղեկանալով` նրանք վերջինիս հետ ավելի լավ կկարողանան շփվել: Նրանց աջակցությունը կօգնի հաղթահարելու վախն ու անհանգստությունը, որ հնարավոր է ունենաք:

Նորմալ է, որ ձեր ընտանիքի անդամներն ու ընկերները հաշմանդամության մասին բավարար գիտելիքներ չունենան: Որևէ մեկը դրա համար մեղավոր չէ. խոսեք ու կիսվեք ձեր գիտելիքներով: Երեխայի խնդիրներից բացի խոսեք նաև նրա կարիքների մասին, որպեսզի նրա հետ շփվելիս մտերիմները բարդություն չունենան: Տեղեկացրեք, թե երեխան ինչով է սիրում զբաղվել, ինչ խաղեր է նախընտրում խաղալ, ինչ գրքեր, մուլտեր են նրան հետաքրքրում:

Իհարկե, կլինեն մարդիկ, ովքեր անկախ ձեր տրամադրած տեղեկություններից, չեն կարողանա համապատասխան վերաբերմունք ցուցաբերել: Հանգիստ թողեք այդ մարդկանց ու առաջ շարժվեք:

Հաշմանդամություն ունեցող այլ երեխաների ծնողների հետ շփումը շատ օգտակար կարող է լինել: Նրանց փորձին ծանոթանալով, նրանց ունեցած վերելքներն ու վայրէջքները, կողմնակի մարդկանց հետ շփման փորձը կարող են օգնել ձեզ ավելի հեշտ հաղթահարելու իրավիճակը:

Մանկապարտեզում կամ դպրոցում երեխայի հետ աշխատող մասնագետները պետք է ճշգրիտ ու ամբողջական ինֆորմացիա ունենան նրա մասին: Հնարավոր է` հարկ լինի պարբերաբար խոսել նրանց հետ, գուցե նաև ծանոթացնել երեխայի հետ զբաղվող այլ մասնագետների հետ, որպեսզի կրթական պրոցեսը հնարավորինս հարմարեցվի երեխայի կարիքներին:

Շատ կարևոր է խոսել նաև դպրոցի կամ մանկապարտեզի սաների հետ: Նրանք օրվա մի մասը ձեր երեխայի կողքին են ու պետք է իմանան, թե ինչպես շփվել: Բայց մի բանում կարող եք վստահ լինել. երեխաներն իրենց ներսում ներառման խնդիր չեն ունենում:

Աղբյուրը` raisingchildren.net.au

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d6%84-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 8 տարբերակ, որով Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխան կարող է բարելավել ձեր կյանքը https://parents.disabilityinfo.am/8-%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%af-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%be-%d5%a4%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d5%b7-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5/ https://parents.disabilityinfo.am/8-%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%af-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%be-%d5%a4%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d5%b7-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5/#comments Mon, 26 Sep 2016 16:01:04 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=788 Հղիության ընթացքում բժիշկները տեղեկացրել են, որ ձեր փոքրիկը Դաունի համախտանիշ ունի: Գուցե չվստահեք նախնական ախտորոշմանը, գուցե մտածեք, թե դա ձեր կյանքի ամենավատ օրն է:

Շատերի պես, դուք էլ գուցե ներքին համոզմունք ունեք, որ հիանալի կյանք եք ունենալու: Ի վերջո, դուք կատարյալ եք. լավ կյանքով եք ապրել, բարձր արժեհամակարգի տեր եք, բարդ աշխատանք եք ունեցել, կրթություն, ձգտումներ, լավ արտաքին ու առողջություն: Կյանքը ձեզ համար պետք է որ լավ շարունակվի: Իսկ հիմա մտածում եք, թե կյանքն անարդար է:

Մենք կպատմենք, թե ինչպես Դաունի համախտանիշը կարող է ձեր կյանքն ավելի լավը դարձնել: Եվ այսպես, ի՞նչ կստանաք փոքրիկի ծննդից: Ինչպե՞ս կարող է այդ երեխան փոխել ձեզ ու ավելի լավը դարձնել:

1. Դուք կսովորեք համբերատար լինել: Հնարավոր է` մի փոքր ավելի երկար սպասեք ձեր փոքրիկի առաջին բառերին, առաջին քայլերին: Ձեր ընկերներն ասես մրցակցում են, հպարտանում, երբ իրենց երեխան բոլորից առաջ է անցնում, ավելի շուտ է սկսում խոսել կամ քայլել: Սակայն դա մրցելու առիթ չէ: Մի՞թե մի փոքր աբսուրդ չէ երեխաներին միմյանց դեմ հանել: Կզայրանայի՞ք ձեր երեխայի վրա, եթե նա գլուխն ուսերին ամուր պահելու համար մի քանի շաբաթ ավելի սպասեր: Եթե ձեր «նորմալ» երեխան փոքրամարմին է ձեր ընկերների երեխաների համեմատ, մի՞թե դրանով պարտված եք դուրս գալիս:

2. Դուք կճանաչեք սիրո իսկական իմաստը: Ո՞վ է արժանի ձեր սիրուն: Կա՞ն նախապայմաններ, որոնց դեպքում պետք է որևէ մեկն արժանի լինի ձեր սիրուն: Մի՞թե ինչ-որ մեկն իր քթի ձևի կամ մաթեմատիկական բարձր գիտելիքներ չունենալու պատճառով մյուսներից քիչ է արժանի ձեր սիրուն: Դուք կիմանաք, որ սերը սահման չունի, չունի որևէ կանոն կամ ակնկալիք, որ սերը գոյություն ունի բոլորիս համար, անկախ նրանից, թե ինչ տեսք ունեք կամ ո՞վ եք, քանի՞ քրոմոսոմ ունեք. յուրաքանչյուրն արժանի է սիրո:

3. Կկոտրեք ձեր կարծրատիպերը: Կդառնաք ազատ մտածելակերպ ունեցող այն մարդը, ում միշտ գաղտնի նախանձել եք:

4. Դուք անվախ ու ավելի անհոգ կդառնաք: Միակ բանը, որ կխաթարի ձեր կյանքը Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխայի ծնող դառնալու դեպքում՝ ժամանակ ու մտավոր ռեսուրսներ տրամադրելն է այն մտքերին, թե արդյոք ինչ-որ բան կարո՞ղ է կամ չի կարող պատահել:

5. Դուք շրջապատված կլինեք իսկապես հաճելի մարդկանցով:

6. Դուք հոգեբանորեն կշահեք ձեր նվիրվածությունից և կվաստակեք ձեր երեխայի ու շատ-շատերի սերը, հիացմունքը:

7. Դուք հոգեպես կաճեք: Այդ ճանապարհի առաջին քայլը կարեկցանքն է: Դալայ լաման ասում էր, որ այդ ճանապարհով առանց ուրախության քայլել չեք կարող:

8. Դուք պարզապես կարող եք հասկանալ կյանքի իսկական իմաստը:

Աղբյուրը՝ www.hubpages.com

]]> https://parents.disabilityinfo.am/8-%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%af-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%be-%d5%a4%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d5%b7-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5/feed/ 0 Երեխայի խնամքն ընտանիքի մյուս անդամների հետ կիսելու կարևորության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ad%d5%b6%d5%a1%d5%b4%d6%84%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%b4%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bd-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ad%d5%b6%d5%a1%d5%b4%d6%84%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%b4%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bd-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b6/#comments Wed, 17 Aug 2016 17:17:42 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=776 Կարևոր է, որ երեխան մեծանում և դաստիարակություն է ստանում լիարժեք ընտանիքում, և երեխայի խնամքով զբաղվում են նաև ընտանիքի մյուս անդամները՝ հայրը, տատիկ-պապիկը, մյուսները: Բայց շատ հաճախ հակառակն է ստացվում: Մեր իրականության մեջ ընտանիքի ավագ անդամները երեխայի հաշմանդամության պատճառ հիմնականում մայրերին են դիտարկում: Սա, իհարկե, իրազեկության, բավարար գիտելիքի բացակայության հետևանք է, քանի որ գաղտնիք չէ՝ երեխայի հաշմանդամության պատճառները բազմաթիվ են:

Մայրերը շատ հաճախ առիթ են տալիս, որ ընտանիքի անդամները մեղադրանքներ հնչեցնեն իրենց հասցեին: Հանրահայտ ճշմարտություն է՝ ինչպես դու ես քեզ տեսնում, այնպես էլ մյուսները: Եթե մայրն իրեն մեղադրում է երեխայի հաշմանդամության համար, ապա ինչո՞ւ մյուսները չեն կարող դա անել: Ընտանիքի անդամների կողմից երեխային ընդունելու առաջին քայլը մայրիկինն է: Նա պետք է այնքան իրազեկ լինի, որ կարողանա մյուսներին ևս տեղեկացնել խնդրի էությունը: Պետք է ամբողջ ընտանիքը տեղյակ լինի երեխայի խնդիրներին, դրանց պատճառներին ու կարողանա համատեղ լուծումներ գտնել երեխայի հետագա զարգացումը կազմակերպելու համար:

Մայրերը պետք է հիշեն, որ, ինքնամփոփ դառնալով, հարցեր չես լուծի: Որքան էլ հոգեպես ուժեղ լինեն, կողմնակի օգնության ու աջակցության կարիք կա: Կոնֆլիկտներից խուսափելու համար մայրերը գերադասում են ամեն ինչ ինքնուրույն անել, բայց դրանից երեխան կարող է նաև տուժել: Նա մեծանում է ու մի օր հասարակություն է մտնելու: Նրա սոցիալականացման առաջին օղակն ընտանիքն է: Որքան շատ շփվի ընտանիքի անդամների հետ, այնքան հետագայում քիչ կլինեն խնդիրներն ավելի մեծ օղակներում:

Պետք է նշել նաև, որ պետական մարմինների կողմից սոցիալական աջակցության բացակայությունը ևս մեծ դեր ունի երեխայի՝ ընտանիքի մյուս անդամների կողմից չընդունվելու գործում: Օրինակ` տատիկ-պապիկները շատ հաճախ ուղղակի չեն պատկերացնում երեխայի խնամքն ընտանիքում, ու համապատասխան աջակցության բացակայությունն է, որ ստիպում է այլընտրանք փնտրել:

Շատ կարևոր է, որ ընտանիքում յուրաքանչյուրն իր պարտականությունն ունենա նաև երեխայի խնամքի հարցում: Հայրը, օրինակ, պետք է իմանա, որ երեխային բակ տանելն իր «գործն» է, մանկապարտեզ կամ դպրոց տանելը՝ ավագ քրոջ կամ եղբոր, քնեցնելիս կարող է նաև տատն օգնության հասնել, խաղի ժամերին պապին կանչելու հերթն է: Ընտանիքի մյուս անդամների խնամքի տակ գտնվելով` երեխան սովորում է, մայրիկից բացի, նաև մյուսների հանդեպ պատասխանատվության զգացումին, սովորում է հարգել մեծերին, գիտակցում է նրանց կարևորությունը: Հետագայում ինքն էլ քաջ գիտակցում է, որ ընտանիքում կարևոր է օգնել և աջակցել միմյանց: Սրանք բաներ են, որ գրքերից ու ֆիլմերից չէ, որ մարդիկ սովորում են:

Շատ կարևոր է, որ երեխային չխղճան, ընդունեն նրան այնպիսին, ինչպիսին կա, որպեսզի նա չսովորի իր ուզածին հասնել այն պատճառով, որ հաշմանդամություն ունի: Նման խնդիրներ ունեցող երեխաներին հարկավոր է զարգացնող խմբակների՝ դաշնամուրի, երաժշտության, նկարչության, անդամագրել: Սա ոչ միայն կկոփի երեխային, այլև կօգնի ավելի ինքնավստահ և խելացի դառնալու:

Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների մայրերը, ի տարբերություն մյուսների, երբեմն ավելի շատ ժամանակ են տրամադրում իրենց երեխաներին, ավելի շատ ջանք ու եռանդ են ծախսում, որպեսզի իրենց փոքրիկները լիարժեք ապրեն: Ի տարբերություն մյուս երեխաների, հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն ավելի շատ խնամքի և ուշադրության կարիք ունեն, ինչը ծնողից ավելի մեծ ֆիզիկական և հոգեկան լարում է պահանջում: Սա հանգեցնում է նրան, որ մայրերը հաճախ մոռանում են սեփական «ես»-ի մասին:

Որքան էլ ծնողներն իրենց պարտականությունները սիրով են կատարում, մեծ պատասխանատվությունը երբեմն պատճառ է դառնում, որ մարդն ընդհանրապես մոռանա իր սեփական կարիքների, ցանկությունների մասին և անուշադրության մատնի իրեն, հավատալով, որ դա իր երեխայի երջանիկ մանկությունն ապահովելու միակ ճանապարհն է: Սա մի շարք խնդիրների պատճառ է դառնում: Կանայք անուշադրության են մատնում նաև ամուսնուն, մյուս երեխաներին, մարդկանց հետ շփումն էլ դառնում է սահմանափակ: Այս ամենն ընտանիքում կոնֆլիկտների պատճառ կարող է դառնալ: Կողմնակի օգնություն, աջակցություն է հարկավոր: Ահա այստեղ է, որ ընտանիքը պետք է առաջարկի իր օգնությունը և կիսի պարտականությունն ու հոգսերը մայրիկի հետ:

Գրառեց՝ Անի Պետրոսյանը

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ad%d5%b6%d5%a1%d5%b4%d6%84%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%b4%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bd-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b6/feed/ 0 Ծնողների ինքնագնահատականի մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ae%d5%b6%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%ab%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ae%d5%b6%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%ab%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#comments Fri, 15 Jul 2016 18:47:08 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=759 Միշտ չէ, որ զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների ծնողների մեջ արտահայտված է ինքնագնահատականի խնդիրը։ Կան շատ ծնողներ, որոնք մեծ անձնային աճ, ինքնակատարելագործում և մասնագիտական առաջընթաց են ունեցել հենց իրենց երեխայի շնորհիվ, երեխայի համար։

Զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխան չի կարող ծնողի ինքնագնահատականն իջնելու պատճառ լինել։ Եթե նկատվում է նման երևույթ, նշանակում է՝ դրա համար արդեն վաղուց հիմքեր են եղել, և երևույթն ուղղակի արտահայտվել է այդ ժամանակ։ Կարևոր է հասկանալ, թե ինչի համար է մարդը երեխա ունեցել, չէ՞ որ երեխաները լույս աշխարհ չեն գալիս նրա համար, որ իրականացնեն մեր սպասումները, մեր երազանքները։ Եթե մարդը երեխա ունենալու նշանակությունը այդպես է հասկանում, ապա լուրջ հակասություն կառաջանա իր սպասումների և իրականության միջև։

Երեխային ընդունելու և նրա հետ կյանքը լիարժեք ապրելու համար կարևոր է, թե ինչ արժեհամակարգ և աշխարհայացք ունեն ծնողները։ Ժամանակակից աշխարհը մեր առաջ բավական լուրջ խնդիրներ է դնում, հաշվի առնելով, թե որքան է արագացել և վնասակար դարձել հասարակ մարդու ամենասովորական առօրյան ու կենցաղը։ Բայց հենց այդտեղ անհրաժեշտ է մի պահ կանգ առնել ու մտածել. իսկ ո՞վ ասաց, որ մարդը պետք է փորձի համապատասխանել հասարակության պահանջներին։ Մարդու կողմնորոշիչ համակարգը պետք է իր ներսում լինի, ոչ թե դրսից պարտադրվող։

Եթե ծնողը զգում է, որ երեխայի խնդիրը սկսել է ինչ-որ կերպ անդրադառնալ իր ինքագնահատականի վրա, ապա այդ պահին լավ կլինի սկսի նայել իր ներսը՝ հասկանալու համար, թե ինչ փոփոխություններ պետք է անի ինքն իր մեջ, որն է իրականում իր խնդիրը։ Չէ՞ որ ինքնագնահատականը մեր ինքնագիտակցության մի մասն է։

Ցանկացած դժվարություն բերում է զարգացման։ Այն պահին, երբ մարդու համար ամենադժվար իրավիճակն է, նա աճում է, և դա բոլոր ոլորտներին է վերաբերում։

Որքան էլ լավ լինեն արտաքին պայմանները, այսինքն` տարբեր թերապիաներ, թանկարժեք սարքավորումներ երեխաների համար, ֆինանսական աջակցություն, եթե ծնողը չկարողացավ իր ներսը նայել, ապա չի կարող իսկական հարաբերություններ ձևավորել իր երեխայի հետ, ինչը երեխայի համար ամենակարևորն է և մյուս զարգացումների հիմքը։

Շատ հաճախ ծնողներն անտեսում են իրենք իրենց ՝ ոչ մի ռեսուրս չծախսելով իրենց վրա, որը նույնպես կարող է բերել հոգնածության, ուժերի սպառման։ Ծնողը կարող է գտնել մի բան, որն իրեն երջանկություն է պարգևում, և շաբաթը գոնե մեկ անգամ ժամանակ հատկացնել դրան։ Նախընտրությունները տարբեր են՝ մեկի համար դա մարմնամարզությունն է, մյուսի համար ՝ ընկերուհու հետ զրուցելը, երրորդի համար` ֆիլմ դիտելը և այլն։ Բայց կարևոր է, որ այդ պահին գիտակցվի, որ ես սա անում եմ ինձ համար, ես նույնպես խնամքի և հոգատարության կարիք ունեմ, եթե ինքս երջանիկ չլինեմ, ինչպե՞ս կարող եմ «սովորեցնել երջանիկ լինել»:

Եթե երեխան շաբաթը մի քանի թերապիաների կարիք ունի, ապա ծնողի համար կարող է բավարար լինել միայն շաբաթը մեկ անգամ հոգեբանին այցելելը, որտեղ իր մասին է հոգ տանում, իր պահանջմունքների մասին մտածում։

Հայաստանում դեռ նոր են զարգանում ծնողավարման դասընթացները, խմբերը, որոնք փորձում են օգնել ծնողին հասկանալու իրենք իրենց և իրենց երեխային։

Գրառումը՝ Զառա Ասկարյանի

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ae%d5%b6%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%ab%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Ինչպե՞ս պահպանել ամուսնությունը, եթե ձեր երեխան աուտիզմ ունի https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d5%a9%d5%a5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d5%a9%d5%a5/#comments Thu, 30 Jun 2016 14:24:03 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=755 Քիչ չեն դեպքերը, երբ աուտիզմ ունեցող երեխայի ծնողները բաժանվում են: Կինը կամ ամուսինը չեն կարողանում համակերպվել իրականության հետ ու երեխայի ծնունդից հետո դադարեցնում են ամուսնական կյանքը: Նման վարքագծի պատճառը հիմնականում վախի ու պատասխանատվության զգացումն է լինում:

Աուտիզմ ունեցող 8-ամյա երեխայի հայրը 10 կետ է տարբերակել այն ծնողների համար, ովքեր կանգնած են ամուսնությունը երեխայի հաշմանդամության պատճառով կորցնելու վտանգի առաջ:

  1. Առաջնորդվեք «ամբողջ աշխարհի դեմ՝ միասին» մտածելակերպով

Դուք և ձեր կողակիցը միասին եք այդ իրավիճակում: Ձեր հետագա կյանքը, ամենայն հավանականությամբ, վերելքների ու վայրէջքների շղթա է լինելու, բայց գիտե՞ք ինչ. ատրակցիոններն առավել զվարճալի են, երբ ձեր լավագույն ընկերոջ կողքին եք: Եթե բժիշկների, դպրոցի աշխատակազմի, ընտանիքի անդամների, իրավաբանների և մյուս մարդկանց դեմ հանդիման եք դուրս եկել, ապա ավելի հեշտ է դա ընկերոջ, թիմակցի հետ անել: Պարտադիր չէ, որ երեխայի հետ կապված բոլոր հարցերում միշտ համակարծիք լինեք, բայց միասնական լինելը շատ դեպքերում օգնում է:

  1. Որքան հնարավոր է շատ ժամանակ անցկացրեք տանից դուրս

Չեմ կարող ասել, թե դա բավական է բոլոր ծնողների համար, բայց հատկապես աուտիզմ ունեցող երեխայի ծնողների համար այդպես է: Նախքան երեխաներ ունենալը երջանիկ ամուսիններ էիք, այդպես չէ՞: Իսկ ի՞նչ կարիք կա փոխվելու: Երբ խրամատների ներքևում եք, կենսուրախ չեք, բայց ես փորձում եմ ամսվա մեջ գոնե երկու անգամ կնոջս հետ դուրս գալ տանից, գնալ ընթրելու, հանդիպելու մեր ընկերներին, ֆիլմ դիտելու կամ անել այն, ինչ մեզ դուր է գալիս:

  1. Պատրաստեք սենյակը սեքսի համար

Այո, աուտիզմը երկար ժամանակ կազդի ձեր սեռական կյանքի վրա: Սակայն երբեմն կարելի է ռոմանտիկ պահեր ունենալ: Օրինակ` մի քանի ամիսը մեկ անգամ, այն ժամանակ, երբ ձեր երեխան դպրոցում է, կարող եք վատառողջ չլինելով օգտագործել վատառողջ լինելու պատրվակն ու խուսափել աշխատանքից… Հասկանո՞ւմ եք, չէ՞, ինչ նկատի ունեմ:

  1. Փորձիր ցանկացած կերպ քեզ լավ զգալ, հակառակ դեպքում… հակադեպրեսանտը վատ բառ չէ…

Իրականում բացատրության կարիք չկա… 2 տարի առաջ վերջապես հասկացա, որ դեպրեսիայի մեջ էի, և օգնություն խնդրեցի: Օգնությունը դեղահաբերի տեսքով եկավ… Ինձ համար դա այն էր, ինչ պետք է անեի: Այն ինձ ավելի շատ էներգիա էր տալիս, ավելի շատ համբերություն: Ես շարունակում եմ ես լինել, բայց ավելի հանգիստ, ավելի եռանդուն ու կազմակերպված: Կինս 6 ամիս անց դիմեց դրան, և այն իսկապես օգնեց մեզ:

  1. Անհատական գործունեություն ծավալիր, դա քեզ ավելի շատ եռանդ կհաղորդի

Եթե հասկանում եք, որ միասին այնքան էլ հաճախ դուրս չեք գալիս, որքան կցանկանայիք, ապա անհատական գործունեություն ծավալեք` մենակ կամ ընկերների հետ: Դա ձեզ լրացուցիչ եռանդ կհաղորդի: Օրինակ` ես սիրում եմ վազել, ու տարվա մեջ մեկ կամ երկու անգամ ընկերներիցս մի քանիսի հետ գիշերային մարաթոն ենք կազմակերպում: Իմ ցուցակում նաև բոուլինգ կա: Կինս ևս ընկերներ ունի, որոնց հետ հաճախ հանդիպում է ճաշելու, պարելու կամ ինչ-որ բան խմելու համար: Ձեր զուգընկերոջն օգնեք դադար վերցնել ու աուտիզմից դուրս ժամանակ անցկացնել… ու հանգստանալ առանց ձեզ, որովհետև դա շատ կարևոր է:

  1. Կարգի բերեք ձեր առաջնահերթությունները

Շատ տղամարդկանց համար առաջնայինն իրենց աշխատանքն է, իսկ հանգստյան օրերը նրանք նվիրում են վերանորոգմանը կամ այգում աշխատելուն, դրա համար էլ դուրս են մնում իրենց երեխաների կյանքից: Գուցե պետք է ամեն ինչ կարգի՞ բերել: Գուցե անհրաժեշտ է շաբաթ օրն ընտանիքի հե՞տ անցկացնել: Դա ավելի կարևոր կլինի ու ավելի օգտակար ձեր կնոջ համար:

Սա տարբերակներից մեկն է միայն, բայց դրանք շատ-շատ են:

  1. Ապրեք ներկայով: Մի ձգտեք հետ շրջվել կամ շատ հեռուն նայել

Ասելն անելուց հեշտ է, բայց դա այնքան կարևոր է: Փորձեք ապրել ամեն օրն այնպիսին, ինչպիսին կա: Փորձեք տեղի ունեցածը չհամեմատել երեկվա կատարվածի կամ նրա հետ, ինչ կարող է պատահել ապագայում: Աուտիզմ ունեցող երեխաները կարող են հաջողություններ ունենալ, կարող են առաջ գնալ: Այն, ինչ ձեր երեխան արել է երեկ, չի կարող անել այսօր և հակառակը: Շատ առաջ նայելով կարող եք վախենալ: Արդյոք երեխան հասուն մարդկանց պես ինքնաբա՞վ կդառնա: Մի՞թե նրան անընդհատ խնամք է հարկավոր: Շատ հեռուն նայելով կարող եք վնասել ձեր ամուսնությունը:

  1. Գոռացեք, ճչացեք, կռվեք ձեր զուգընկերոջ հետ

Այդ ամենն արեք այն ժամանակ, երբ ինչ-որ բանից զայրացած եք: Դա ավելի առողջարար է, քան թողնել նրան, որ հուզվի, ապա լուռ վերականգնվի:

  1. Դուք և աուտիզմ ունեցող երեխան քնեք այնքան, որքան հնարավոր է

Ձեր երեխան գիշերը բավականաչափ չի քնում և բոլորին խառնում է իրար: Դա կարող է որպես մարմնամարզություն ծառայել, բայց պետք է հնարավոր ամեն ինչ անել, որ ձեր երեխայի քնի օրակարգը հստակ լինի, և եթե գա տարիքը, ու քնաբեր հաբերի կարիք լինի, պետք է մանրամասն ուսումնասիրություն կատարվի: Քունը շատ կարևոր է երեխաների համար, այն կարևոր է նաև ձեր ամուսնության, ձեր սթափ դատողությունը պահպանելու համար:

  1. Անջատեք ինտերնետն ու ձեր զուգընկերոջ հետ հեռուստացույց դիտեք

Դուք հաջողությամբ քնեցրել եք ձեր երեխային: Հիմա անջատեք հեռուստացույցը: Դադարեցրեք ուսումնասիրությունները: Դադարեք աուտիզմի մասին կարդալը: Դադարեք «Ֆեյսբուքով» խոսելը: Անջատեք համակարգիչն ու պառկեք բազմոցին, հեռուստացույց դիտեք ձեր կողակցի հետ… Ավելի լավ է` գնացեք ննջարան, մի փոքր քնեք… կամ ավելի լավ է` սեքսով զբաղվեք…

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d5%a9%d5%a5/feed/ 0 Ինչպես հաղթահարել երեխայի հաշմանդամությունից ամաչելու բարդույթը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%b0%d5%a1%d5%b2%d5%a9%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%b0%d5%a1%d5%b2%d5%a9%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4/#comments Wed, 15 Jun 2016 18:33:22 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=738 Հասարակությունն անկախ մեր ցանկությունից ուղղակի կամ անուղղակի ազդեցություն է ունենում մեր կյանքի վրա: Այդպես է լինում նաև, երբ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը բարդույթներ է ունենում, սկսում է ամաչել սեփական երեխայի հաշմանդամությունից:

Երբեմն ծնողը ստիպված է լինում երեխային մեկուսացնել հասարակությունից` իրեն և երեխային պաշտպանելու համար: Թող որ փոխում է երեխայի կյանքի բնականոն ռիթմը, փոխարենը ստիպված չի լինում երեխայի ուրիշ լինելը բացատրել, հարցերի պատասխանել… Չէ՞ որ այնքա՜ն դժվար է փողոցով ուղղակի քայլել ու չնկատել մարդկանց զարմացած, բազմանշանակ հայացքները:

Տարբերակ է: Սակայն այլ տարբերակ էլ կա: Իրականության աչքերին նայել, գնահատել իրավիճակը: Չէ՞ որ թաքնվելը հարցը չի լուծում: Քայլել փողոցով ու հպարտանալ երեխայով: Տեսնել նրա առավելությունները, ուժեղ կողմերն ու աջակցել… Եվ վերջապես, կոտրել հասարակության կարծրատիպերը: Ոսկե կանոն կա. «Քո հանդեպ վերաբերմունք թելադրողն ինքդ ես»:

Իսկ ո՞վ է ասել, թե միակն եք:

Մերի Մարտիրոսյան

Աղջկաս՝ Սիրանուշի հարցը բարդություններ առաջացրեց, քանի որ մարդիկ քիչ թե շատ սովոր էին սայլակ օգտագործող երեխա տեսնել, իսկ տղայիս դեպքն այլ էր… Աուտիզմն իսկապես դժվարընկալելի երևույթ է մարդկանց համար: Դպրոցում նրան դժվարությամբ էին ընդունում, համարում էին, թե վտանգավոր է մյուս երեխաների համար: Երկու տարի արցունքներն աչքերիս էի տղայիս դպրոց տանում: Սամվելը հիմա համակերպվել է, ու խնդիրներ այլևս չկան: Երեխաներս շատ ակտիվ են ու դպրոցից դուրս ևս տարբեր պարապմունքների են հաճախում:

Երբեք երեխաներիս համար չեմ ամաչել: Միակ բացասական զգացմունքը, որ ապրել եմ, ինձ մեղադրելն էր… Մտածում էի, թե որքան վատն եմ, որ երկու երեխաներս էլ հաշմանդամություն ունեն: Անծանոթ մարդկանցից հաճախ էի լսում, թե պատժված եմ կամ դժբախտ… Հավատում եմ Աստծո գոյությանը, ու դա ինձ մեծ ուժ է տալիս: Համարում եմ՝ երեխաներիցս ամաչելու դեպքում Աստված էլ ինձանից կամաչի: Ես չեմ ամաչում երեխաներիս հասարակության մեջ դուրս բերել: Դա շատ կարևոր է: Դա անհրաժեշտ է նրանց, ահրաժեշտ է մարդկանց, քանի որ վերջիններս կրթվում են հաշմանդամություն ունեցող երեխաների հետ շփվելիս:

Այդ երեխաների համար ամաչելու փոխարեն պետք է պայքարել, անկախ դժվարություններից ջանք թափել ու սպասել արդյունքների: Ծնողների ջանքերը երեխաներին առաջ են տանում: Այո, հասարակությունը երբեմն դաժան է, բայց ծնողները չպետք է ուշադրություն դարձնեն, սահմանափակվեն: Եթե ծնողը տեսնում է երեխայի ապագան, նա կարող է կերտել այն: Պետք է պարզապես հավատալ, որ ամեն ինչ լավ է լինելու:

Տաթևիկ Ստեփանյան

Քանի որ աշխատանք ունեի, մտքերս այլ ուղղությամբ էլ էին զբաղված՝ հոգեբանական մեծ բարդույթներ չեմ ունեցել: Միանգամից երեխայիս վերականգնողական բուժմամբ ենք զբաղվել: Բազմաթիվ կենտրոններ, տարբեր մասնագետներ, մինչև գտանք մերը՝ «Իմ ուղին» վերականգնողական կենտրոնը:

Մեզ մոտ բարդությունների երկրորդ փուլը սկսվեց 7 տարեկանում, երբ երեխան սկսեց դպրոց հաճախել: Այդ ժամանակ էլ ի հայտ եկավ աուտիզմի զուգակցվող մեկ այլ խնդիր՝ դիսգրաֆիան (երբ երեխան հրաժարվում է գրել սովորելուց): Սովորում ենք հանրակրթական դպրոցում, որտեղ ամեն դեպքում կան մինիմում պահանջներ ու ծրագիր, որը երեխան պիտի հաղթահարի:

Բայց սկզբում դժվար էր… ոչնչի հեշտ չեք հասել: Դավիթը չէր սիրում, որ մեր տուն հյուր էր գալիս, չէր գնում իրեն անծանոթ վայրեր, հագուստի խանութներ չէր մտնում, 5 րոպեից ավելի չէր կարողանում դասարանում նստել… Էս շարքն անվերջ կարող եմ թվարկել:

Դավիթը շարունակում է իր տեսակի մեջ յուրահատուկ լինել, բոլորից տարբեր, բայց հիմա ինձ չի անհանգստացնում: Աննկարագրելի պոռթկումներ դրսում, մարդաշատ վայրերում, մարդկանց հայացքներ. «էս ի՜նչ անդաստիարակ երեխա է… Մի երեխա էլ չեք կարողանում դաստիարակել»:

Ծնողներին, որ նոր են անցնում այս ամենի միջով, միակ հորդորս է՝ անջատեք ձեր ամոթի կոճակը, մի մտածեք` ինչ կասեն մարդիկ: Ձեր երեխային շատ անհրաժեշտ է հասարակության մեջ լինել: Թերապիաներն իրենց հերթին են կարևոր, բայց սոցիումը հատկապես աուտիզմի պարագայում միակ փրկարար օղակն է:

Պետք է պարզապես տնից դուրս գալ: Սկզբում բարդ է, հետո սովորում ես անտեսել մարդկանց տարօրինակ ու խղճահարությամբ լի հայացքները, իսկ քիչ անց արդեն չես էլ նկատում: Երբ մենք բախվեցինք էս ամենին, մայրիկների խմբերը քիչ էին, կամ ես ծանոթ չէի: Հիմա այլ է, փորձի փոխանակման պակաս էլ չկա: Մի ակնթարթում կոմպլեքսները չեն հաղթահարվում: Ծնողները պետք է գիտակցեն, որ իրենք երեխայից ամաչելու բարոյական իրավունք չունեն: Չպետք է նրան զրկել այն միջավայրից, որտեղ երեխան մի օր պիտի առանց ծնողի ապրի:

 Բարդույթ

Ընդունել երեխային այնպիսին, ինչպիսին կա

Մենք չենք ընտրում մեր երեխաներին, ինչպես որ նրանք չեն ընտրում մեզ: Եթե դուք հրաժարվում եք ընդունելուց, որ նա հաշմանդամություն ունի, դա դեռ չի նշանակում, որ լուծում եք խնդիրներն ու դժվարությունները, որոնց նա կարող է հանդիպել: Փոխարենը փորձեք ընդունել փաստը և հարգանքով վերաբերվեք ձեր երեխայի ինքնությանը, որի մի մասնիկն է նաև նրա հաշմանդամությունը, ինչպիսին նրա սեռն է, ազգությունը, բնավորությունը և այլն: Բոլոր տեսակի դժվարություններն ավելի հեշտ կլինի հաղթահարել, երբ ինքներդ ձեզ ասեք՝ այո, նա հաշմանդամություն ունի, և դրա մեջ ոչ մի ամոթալի կամ բացասական բան չկա: Ի վերջո, միջավայրային արգելքներն են բոլոր դժվարությունների պատճառը, ոչ թե երեխայի առանձնահատկությունները, և երեխային փոխելու փոխարեն պետք է մտածել միջավայրը, ներառյալ մարդկանց վերաբերմունքը փոխելու մասին:

Առաջնային դարձնել երեխային, ոչ թե նրա կարողությունները

Ավելորդ է ասել, որ բոլորիս կարողությունները տարբեր են, և բոլորն ունեն իրենց առանձնահատկությունները: Երբ մտածում եք երեխայի քայլելու, խոսելու, լսելու կամ այլ գործառույթների մասին, ինքներդ ձեզ հարց տվեք՝ ինչի համար է դա անհրաժեշտ նրան: Եթե պատասխանը ունեք, ապա կտեսնեք, որ այդ պատասխանին հասնելու միջոցները կարող են տարբեր լինել: Մեկը քայլելով է դպրոց գնում, մյուսը՝ սայլակով, մեկը խոսքով է հաղորդակցվում, մյուսը՝ ժեստերով կամ այլ միջոցներով: Մի՞թե դա ավելի կարևոր է, քան ինքը՝ երեխան:

Չհամեմատել նրան մյուս երեխաների հետ

Բոլոր երեխաները տարբեր են: Անիմաստ է նրանց համեմատելը: Դա կարող է ազդել ոչ միայն ձեր, այլ նաև երեխայի ինքնագնահատականի վրա: Ավելի լավ է հիշել, որ եթե նույնիսկ ձեր երեխան որևէ բանում հետ է մնում իր հասակակիցներից, ապա մեկ այլ բանում միանշանակ ուժեղ է նրանցից:

Չպահանջել ավելին, քան կարող է անել

Չպետք է երեխայից պահանջել այն ամենը, ինչը նա չի անում կամ չի ուզում անել: Երբեմն ձեզ թվում է, որ ախր այնքան հեշտ է մի քիչ ավելի ուղիղ քայլելը, ավելի պարզ խոսելը, իրեն ավելի հանգիստ պահելը, բայց դա այդպես չէ: Եթե երեխան կարողանա և ցանկանա, ապա հավատացեք, որ ձեր հրահանգին չի սպասի: Իսկ եթե նույնիսկ երբեմն փորձում է անել այն, ինչ դուք եք ուզում, ապա հավատացած եղեք, որ նա դա ստիպված է անում` ձեզ գոհացնելու համար: Իհարկե, խոսքը սովորութային վարքի մասին չէ, և երեխայի ընդհանուր դաստիարակությանը դա չպետք է խանգարի:

Հպարտանալ նրանով

Ձեր երեխայի ցանկացած փոքրիկ հաջողություն արժանի է ողջույնի, քաջալերման: Ինչպես բոլոր երեխաները, այնպես էլ ձեր փոքրիկն ուզում է գովասանքի խոսքեր լսել, որոնք կոգևորեն ու առաջ կմղեն նրան: Շատ բարձր նշաձող մի սահմանեք ու մի սպասեք նրանից ավելին, քան կարող է, բայց միևնույն ժամանակ հորդորեք ձգտել ավելիին: Ձեր աջակցությունը նրան ինքնավստահություն կհաղորդի, և ձեզնից հեռու լինելով էլ` նա իրեն ուժեղ կզգա: Հակառակ դեպքում երբ նա զգա, որ ոչ ոք չի հպարտանում ու չի քաջալերում, երբ, օրինակ` դպրոցում բարձր գնահատական է ստացել, կդադարի ավելիին ձգտելուց և հավատալուց, որ կարող է:

Օգնել մարդկանց, որ ընկալեն երևույթն ու փոխեն վերաբերմունքը.

Հիշեք` մարդկանց հայացքների, հարցերի պատճառն անտեղյակությունն է: Հաճախ պարզ հետաքրքրասիրությունից ելնելով նրանք կարող են երկար նայել ձեր երեխային, մեկնաբանություններ անել կամ հարցեր տալ: Եթե մեկ անգամ օգնեք նրանց հասկանալու նրանց անծանոթ երևույթը, մեկընդմիշտ կկարողանաք լուծել խնդիրը: Համբերատար եղեք մարդկանց հետ և հիշեք` նրանք մեղավոր չեն, որ փորձ չունեն:

Օգնել երեխային լիարժեք կյանքով ապրելու

Մանկապարտեզը, դպրոցն ու տարբեր խմբակներն առաջին հնարավորություններն են երեխային ընտանիքից դուրս մեկ այլ միջավայր դուրս բերելու համար: Օգնեք ձեր երեխային ինքնահաստատվելու, մի փակեք նրան տան պատերի ներսում, թույլ տվեք հասակակիցների միջավայրում լինել ու ապրել զարգացման բնականոն փուլերն այնպես, ինչպես մյուս երեխաները: Կարող է թվալ, որ առանց մանկապարտեզի էլ կարելի է, բայց հասակակիցների հետ շփումը հասարակություն դուրս գալու առաջին քայլն է: Դա հավասարապես անհրաժեշտ է թե ձեր երեխային ու ձեզ, թե նրա մյուս հասակակիցներին և նրանց ծնողներին: Որքան շուտ դուրս գաք, ընկերներ ձեռք բերեք և կապեր հաստատեք, այնքան հեշտ կհաղթահարեք հաղորդակցման և մեծ հասարակությունում լիարժեք ներառվելու դժվարությունը:

Անի Պետրոսյան, Զարուհի Բաթոյան

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%b0%d5%a1%d5%b2%d5%a9%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4/feed/ 0 «Եթե ես մի փոքր թույլ լինեի, հավանաբար այսօր իմ երեխան իմ ընտանիքում չէր լինի» https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d5%bd-%d5%b4%d5%ab-%d6%83%d5%b8%d6%84%d6%80-%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%ac-%d5%ac%d5%ab%d5%b6%d5%a5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d6%80-%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d5%bd-%d5%b4%d5%ab-%d6%83%d5%b8%d6%84%d6%80-%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%ac-%d5%ac%d5%ab%d5%b6%d5%a5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d6%80-%d5%a1/#comments Fri, 10 Jun 2016 15:18:12 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=726 Գոռ Սաղոյանի դուստրը՝ Էվան, շուտով 3 տարեկան կդառնա: Ինչպես շատ-շատերը, մինչև սեփական փորձով խնդրին առնչվելը հայրն այլ պատկերացումներ ուներ Դաունի համախտանիշի մասին.

«Ցավոք, այո՛, ցավոք, առաջին մարդիկ, ում հետ այդ հարցով շփվեցի, «բժիշկ» կոչվող մարդիկ էին: Նրանք ամեն ինչ արեցին, որպեսզի ավելի ծանր տանեմ այդ փաստը, բարդացրեցին մեր ընտանիքի հոգեբանական վիճակը: Ու եթե ես մի փոքր թույլ լինեի, հավանաբար այսօր իմ երեխան իմ ընտանիքում չէր լինի»:

Շոկային վիճակը Գոռի մոտ տևեց մոտ 10 օր: Ախտորոշման վերջնական պատասխաններն իմանալուց 2-3 օր անց նա որոշեց, որ պետք է հավաքվել ու ոչ թե մտածել, թե ինչո՛ւ այսպիսի բան եղավ, այլ զբաղվել խնդրի լուծմամբ.

Խոսք-1

«Ժամանակի ընթացքում ես սկսեցի ամեն ինչին այլ կերպ նայել: Հասկացա, որ իմ երեխան ոչ թե խնդիրներ ունի, այլ մշտական ու հետևողական աշխատանքի կարիք, ու այդ պարագայում մենք կունենանք հիանալի արդյունք: Ես հասկացա, որ նման դեպքում ամենասխալը մտածելն է՝ ինչո՞ւ հենց մեզ հետ նման բան պատահեց, քանի որ իրականում ոչ մի վատ բան էլ չէր պատահել: Պետք է կարողանալ հասկանալ, որ Դաունի համախտանիշը ոչ թե խնդիր է, այլ ուղղակի վիճակ»:

Խոսելով այն մասին, թե հատկապես ի՛նչն օգնեց Գոռին ծանր վիճակից դուրս գալուն և փաստն ընդունելուն ու դրա հետ համակերպվելուն, նա պատմում է.

«Ինձ ամենաշատն օգնեց իմ երեխայի հանդեպ սերը: Ես հասկացա, որ ինչքան շուտ ընդունեմ իրականությունը, այնքան շուտ կկարողանամ երեխայիս օգնել: Սկսեցի կարդալ Դաունի սինդրոմի մասին ու մոտ մեկ ամիս անց արդեն բավականին գիտելիքներ ունեի: Հասկացա, որ սարսափելի բան չկա, ու դա բոլորովին այն չէ, ինչ ինձ փորձում էր համոզել բժշկի խալաթով բաժանմունքի վարիչը: Նրա բառերը մեխվել են ուղեղումս. «Դաունի սինդրոմով էրեխեն ծնողների համար պրիգավոր [դատավճիռ] ա, ամբողջ կյանքներդ տառապելու եք, որ էս երեխեն հորն ու մորը իրարից տարբերի», բառացի էսքանը»: Էլ չեմ խոսում բուժանձնակազմի մյուս անդամների մասին, ովքեր իմ երեխային վերաբերվել են երրորդ սորտի մարդու նման. դա էլ հետո իմացա կնոջիցս»:

Գոռի խոսքով` ընտանիքն իր հետ, բայց իր դեպքում` ավելի շատ ինքն էր նրանց կողքին, քան հակառակը: Իսկ թե հիմա ամենաշատն ինչն կցանկանար փոխել Հայաստանում, որ իրեն խանգարում է, նա նշում է` հասարակության վերաբերմունքը.

Խոսք-2

«Անտեղի խղճահարությունը, սխալ պատկերացումները: Ես չեմ ուզում, որ իմ երեխային խղճան, որովհետև նա դրա կարիքը չունի: Չեմ ուզում, որ նրան ծուռ նայեն, որևէ խտրականություն դնեն ու, առհասարակ, չեմ ուզում, որ որևէ տարբերություն դրվի Դաունի սինդրոմ ունեցող մարդկանց ու մյուսների միջև: Միևնույն ժամանակ չեմ հավատում, որ նա հավասար հնարավորություններ կունենա, երբ աշխատանքի ընդունվելու ժամանակը գա: Նույնիսկ 20 տարի անց: Չեմ կարծում, որ մեր հասարակությունը 20 տարվա ընթացքում արմատական փոփոխությունների կենթարկվի»:

Այնուամենայնիվ, Գոռն իր աղջկան 20 տարի անց պատկերացնելիս հուզվում է.

«Հարցից սիրտս լցվեց: Պատկերացնում եմ՝ քայլող արևի կտոր, շողացող, ժպիտով, բարի, միամիտ ու երջանիկ: Ու պատկերացնում եմ, որ զբաղվում է նկարչությամբ կամ ասեղնագործությամբ, որ իր առօրյան պատմում է ինձ, որ միասին քայլում ենք, ու ոչ ոք նրան զարմացած չի նայում: Որ ինքը հոգ է տանում իր փոքր եղբոր կամ քրոջ մասին ու շատ հոգատարությամբ, որովհետև նա հիմա էլ շատ հոգատար է իր ավագ եղբոր ու փոքր երեխաների նկատմամբ»:

Երեխայի խնամքին և զարգացմանն առնչվող գործերում Գոռը և կինը դերաբաշխում չեն արել: Երկուսն էլ կատարում են այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է, առանց դերերի բաշխման: Ինչպես բոլոր մյուս դեպքերում: Գումարած հատուկ պարապմունքները թե՛ մասնագետների մոտ և՛ թե տանը:

Այնուամենայնիվ, ինչպե՞ս հաղթահարել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնող լինելու բարդույթը, չէ՞ որ մինչ օրս շատերը թաքցնում են իրենց երեխային, չեն խոսում նրա մասին, ցույց չեն տալիս մարդկանց.

«Ծնողներն այնքան էլ մեղավոր չեն, ի վերջո, նրանք բախվում են իրենց անծանոթ իրավիճակի, դրան գումարած բժիշկների ոչ պրոֆեսիոնալ մոտեցումը, ու ծնողն արդեն ամաչում է շրջապատից, մտածում, որ այլմոլորակային երեխա ունի: Պետք է հոգեբաններ աշխատեն ծնողների հետ: Մենք ունենք վերականգնողական կենտրոններ, որտեղ այցելում են տարբեր խնդիրներով երեխաներ, նրանց հետ աշխատում են նաև հոգեբաններ: Բայց ես կարծում եմ, որ հոգեբանները նախ անհրաժեշտ են ծնողներին, հետո միայն երեխաներին: Ինձ օգնել են նաև շփումը մարդկանց հետ, խնդրի մասին խոսելը, պատմելը. բացարձակ պետք չի ինքնամփոփ դառնալ կամ խնդիրները շրջանցել, այլ պետք է քննարկել տարբեր մարդկանց հետ ու փորձել լուծումներ գտնել դրանց»:

Ինչ վերաբերում է բարեկամներին ու գործընկերներին, ապա նրանց վերաբերմունքը կախված էր Գոռից.

Խոսք-3

«Քանի որ ես առաջին օրվանից փորձել եմ չուռճացնել խնդիրը, նրանք էլ նորմալ են վերաբերվել դրան: Երբեք որևէ մեկից չեմ փորձել թաքցնել իմ երեխայի ախտորոշումը, եթե առիթ է եղել, ասել եմ դրա մասին, և իմ շրջապատն էլ սկսել է նորմալ վերաբերվել դրան: Նույնիսկ զգացել եմ, որ «Դաուն» բառը, որը նրանք մինչ այդ օգտագործում էին որպես «անհասկացող» բառի հոմանիշ, դուրս է եկել նրանց բառապաշարից: Այսօր Էվան մեր բարեկամների ու բոլոր հավաքույթների ուրախությունն է»:

«Ի՞նչ դպրոց է գնալու Էվան»:

«Այսի՞նքն»:

«Հանրակրթակա՞ն, թե՞ հատուկ»:

«Սովորական հանրակրթական դպրոց»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d5%bd-%d5%b4%d5%ab-%d6%83%d5%b8%d6%84%d6%80-%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%ac-%d5%ac%d5%ab%d5%b6%d5%a5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d6%80-%d5%a1/feed/ 0 Բաներ, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը չպետք է մոռանա https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80/#comments Mon, 06 Jun 2016 16:10:56 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=723 Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողները ժամանակ առ ժամանակ հիասթափության, թուլության, շփոթության ու վախի զգացում են ունենում: Թվում է՝ միայնակ են ու ժամանակի հետ սեփական «ես»-ն ու անձնական կյանքն անտեսում են:

Բոլորակը փորձառու ծնողների հետ մի քանի կետով առանձնացրել է այն ամենը, ինչ պետք է հիշել, եթե հաշմանդամություն ունեցող երեխա ունեք:

  • Դուք միանակ չեք:

Հնարավոր է` ձեր երեխան հազվադեպ հանդիպող կամ եզակի խնդիրներ ունի, բայց վստահ եղեք, որ կան մարդիկ, ովքեր ևս նմանատիպ իրավիճակում են: Գտեք այդ մարդկանց: Շատերն անկախ իրենց բժշկական ախտորոշումից պահպանում են ներքին ուժը: Համացանցն այսօր կոտրում է ժամանակի ու տարածության արգելքը և կարելի է սոցցանցերի միջոցով ընկերներ ձեռք բերել: Բազմաթիվ խմբեր կան, որոնք հաշմանդամություն ունեցող ծնողներն օգտագործում են փորձի փոխանակման, քննարկումների կամ պարզապես շփման համար: Երբ ձեզ միայնակ եք զգում, բարձրաձայնեք այդ մասին ու վստահ եղեք, որ աջակիցներ կգտնեք, կհասկանաք, որ միայնակ չեք:

  • Դուք ևս արժանի եք հոգածության:

Անկախ ամեն ինչից, դուք պարտավոր չեք անընդհատ հոգ տանել մյուսների մասին: Այո, անտարբեր չեք նրանց նկատմամբ, բայց դուք ևս արժանի եք հոգատարության: Ընկերներին կամ ընտանիքի անդամներին երբեմն դիմեք փոքրիկ խնդրանքներով: Ժամանակ տրամադրեք և ձեզ հաճելի գործով զբաղվեք, խնամեք ինքներդ ձեզ: Ինչ էլ որ լինի՝ ձեզ յուրահատուկ զգալու հնարավորություն տվեք և հաճույք ստացեք դրանից:

  • Դուք սուպերհերոս եք:

Այո´, դուք չեք կարող մեկ ցատկով իջնել բարձրահարկ շենքից, բայց դուք սուպերհերոս եք… այլ իմաստով: Ամեն օր դուք հանդիպում և հաղթահարում եք այնպիսի իրավիճակներ, որոնք մյուս ծնողներին անհաղթահարելի են թվում: Դուք երեխայի հետ եք բժշկական միջամտությունների ժամանակ: Հաճախ երեխայի կամակորության, նյարդային պոռթկումների ականատեսն եք ու երբեմն ինքներդ չեք կարողանում կառավարել նյարդերը: Երբեմբ լարում եք ձեր մկանները, մտապահում եք դեղամիջոցների ներարկման կամ ընդունման ժամերն ու հերթականությունը: Դուք շարունակում եք քաջալերել երեխային, երբ նա կատարում է բժշկի ցուցումները: Հավատացած եղեք, որ առանց ձեր հավատի ոչինչ չի ստացվի: Դուք և´ բժիշկ եք, և´ ընկեր, և´ վստահելի մարդ: Դուք սովորական ծնող չեք:

  • Թերապիան խաղ է:

Բարդ է մի քանի ժամ սպասել, մինչև երեխան ավարտի բժշկական թերապիան: Բուժհաստատության միջանցքներում ժամեր անցկացնելու փոխարեն կարելի է որոշ վարժություններ տանը կատարել: Երեխայի համար թերապիան խաղ է, խաղը՝ թերապիա: Կարելի է օգտագործել այն խաղերը, որոնք ձեր երեխային դուր են գալիս, անել այն, ինչ հաճելի է նրան ու կարող է օգտակար լինել: Խաղը հետաքրքրում է երեխաներին, ու նրանք չեն էլ նկատում, որ իրականում դուք բոլորովին այլ նպատակ ունեք: Օրինակ` լողալը, ձյան վրա սահելը, հրաձգությունը խաղեր են, բայց կարող են նաև թերապիա դառնալ: Ձեր երեխան և´ կզվարճանա, և´ ավելի ուժեղ կդառնա:

  • Ժամանակ գտեք ձեր երեխայից հաճույք ստանալու համար:

Դուք սուպերծնող եք ու, որպես կանոն, շատ լարված օրակարգ ունեք: Բայց որքան էլ զբաղված լինեք, ժամանակ գտեք երեխայի հետ խաղալու, նրա հետ ծիծաղելու, հիմար կատակներ անելու և պարզապես նրան վայելելու համար: Կարդացեք նրա համար, ինչ-որ համատեղ գործողություն կատարեք և փորձեք հիվանդասենյակից դուրս հիշողություններ կերտել:

  • Միշտ չէ, որ ճիշտ պատասխան կգտնեք:

Շատ դեպքերում դուք ստիպված եք առանց ճիշտ պատասխանն իմանալու որոշում կայացնել, ընտրություն կատարել: Դուք լավագույնն եք ընտրում, բայց միշտ չէ, որ դա է ճիշտը: Անկախ նրանից, թե քանի անքուն գիշեր կանցկացնեք որևէ իրավիճակի համար ճիշտ լուծում փնտրելով, հաճախ կարող եք պարզապես չգտնել ճիշտ պատասխանը:

  • Ներեք ինքներդ ձեզ:

Այո´, հաճախ նույնիսկ լավագույն մտադրություններն ունենալով` դուք կարող եք որոշ բաներ ձախողել: Ինքներդ ձեզ տանջելով սակայն գործին օգուտ չեք տա ու ոչ էլ կկարողանաք ճիշտ ընտրություն կատարել: Հիշեք, որ կարևորագույն հարցերից շատերը ճիշտ պատասխաններ պարզապես չունեն:

  • Պահպանեք հումորի զգացումը:

Մարդկանց խոսքերը երբեմն անջնջելի հետք են թողնում, բայց հարկավոր է ըմբռնող լինել, քանի որ հակառակ դեպքում ձեր շրջապատը կամաց-կամաց կարող է փոքրանալ: Երևի ինքներդ հանդիպած կլինեք այնպիսի ծնողների, ովքեր ասում են, թե ձեր վիճակում սրտի կաթված կստանային: Հումորով վերաբերվեք: Մի´ մոռացեք, որ նրանք իրականում ձեզ վիրավորելու մտադրություն չունեն:

  • Ծնող լինելը բարդ է: Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնող լինելը` առավել բարդ:

Հաշմանդամություն ունեցող երեխա մեծացնելը ձեզ կարող է ավելի կրքոտ, կյանքն ավելի հետաքրքիր դարձնել: Խնդիրների հետ նաև պարգևներ են գալիս: Երբեմն պետք է սրտի խորքում փնտրել պարգևը: Պետք է հավատաք, որ դրանք կան, եթե ցանկանաս տեսնել:

  • Մի´ կորցրեք ինքներդ ձեզ:

Թույլ մի´ տվեք, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնող լինելու հանգամանքը դառնա ձեր էությունը: Այո´, ձեր կարգավիճակն ազդեցություն ունի ձեր էության վրա, բայց այն չպետք է առաջնային լինի: Երբ դուք ամբողջությամբ կենտրոնանում եք ձեր երեխայի ու նրա խնդիրների շուրջ, ձեր սեփական «ես»-ը, ձեր էությունը հետին պլան են մղվում: Մի´ դադարեք անել այն, ինչ հաճելի է ձեզ, զբաղվե´ք սիրելի աշխատանքով, տեղ հատկացրեք ձեր հոբբիին, ապրեք նաև ձեր կյանքով:

  • Մի´ համեմատեք:

Բոլոր երեխաները տարբեր են, սակայն եթե նկատում եք, որ ձեր երեխան զարգացման որոշակի փուլում բացթողումներ ունի, դիմե´ք համապատասխան մասնագետի: Մի´ համեմատեք նրան ձեր քրոջ, եղբոր, հարևանի կամ ընկերուհու երեխաների հետ: Ձեր երեխան առանձնահատուկ է ու սեփական ուժեղ և թույլ կողմերն ունի:

  • Տոնեք փոքրիկ առիթները:

Հպարտացեք այն աննշան թվացող հաջողություններով, որոնք ձեր երեխայի համար իրականում հսկայական նշանակություն ունեն: Հաշմանդամություն ունեցող փոքրիկները զարգանում են յուրովի, ի տարբերություն մյուս երեխաների, նրանք հաճախ ավելի ուշ են այս կամ այն երևույթը ճանաչում, բայց կան բաներ, որ այդպես էլ մութ են մնում նրանց համար: Մի բառ, մեկ նախադասություն, ժպիտ, համբույր ու գրկախառնություն… սրանք լավագույն պարգևն են ձեր փոքրիկի համար: Նա այնքա՜ն ունի ձեր աջակցության կարիքը, ցույց տվեք, որ հպարտանում եք նրանով:

  • Մյուս ծնողներին թույլ մի´ տվեք կոտրել ձեզ:

Շատ ծանր է ծնողներից լսել, որ իրենց երեխան արդեն քայլում է, ինքնուրույն ինչ-որ գործողություններ է կատարում, այն դեպքում, երբ ձեր փոքրիկը դեռ հեռու է դրանից: Ծանր է անծանոթին պատասխանել, թե ձեր 2-ամյա երեխան ինչու է դեռ սայլակից օգտվում: Հիշեք, որ այդ ծնողներին անծանոթ է իրավիճակը, որին ամեն օր բախվում եք: Համբերատար եղեք, բացատրեք, կրթեք, իրազեկեք նրանց: Հիշե´ք, որ այդ ծնողներն էլ իրավունք ունեն հպարտանալու իրենց երեխաների ձեռքբերումներով ու որևէ բան ձեզ վիրավորելու համար չեն ասում:

  • Ժամանակ հատկացրեք ամուսնական հարաբերություններին:

Ամուսնությունը բարդ աշխատանք է, երեխաների դաստիարակությամբ զբաղվելը` ևս: Երբ այդ ամենին գումարվում է հաշմանդամություն ունեցող երեխայի խնամքը, ամեն ինչ ավելի է ծանրանում, քանի որ նրանք կրկնակի ուշադրության կարիք ունեն: Ձգտեք ամուսնական հարաբերություններին ժամանակ տրամադրել, երեխաներին հեռու պահել այդ շրջանակից: Մայր լինելուց զատ դուք նաև կին եք:

  • Վստահե´ք ձեր բնազդին:

Դուք ձեր երեխային բոլորից լավ եք ճանաչում: Եթե զգում եք, որ երեխայի բժիշկները կամ ուսուցիչները չեն բավարարում նրա կարիքները, շատ տրամաբանական է, որ երկրորդ կարծիքի կարիք կունենաք: Մի´ վախեցեք ձեր երեխայի համար պայքարելուց: Այն ժամանակ, երբ մասնագետներն իրենց տարածքում են աշխատում, մի´ մոռացեք, որ դուք եք ձեր երեխայի լավագույն փորձագետը: Վստահե´ք ձեր բնազդին:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80/feed/ 0