Բոլորակ » Կրթական https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Ինչպե՞ս երեխաների հետ խոսել հաշմանդամության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a5%d5%bf-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a5%d5%bf-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1/#comments Mon, 17 Sep 2018 15:45:31 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=821 Երեխաները մեծահասակներին հաճախ են նման հարցեր տալիս՝ «ինչո՞ւ նա չի խոսում», «ինչո՞ւ չի քայլում», «այն ի՞նչ է նրա ականջին դրված» և այլն։ Հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին էլ կարող են այս հարցերը հետաքրքրել հաշմանդամություն ունեցող այլ մարդկանց հանդիպելիս։

Երեխաների հարցերին հարկավոր է մատչելի պատասխաններ տալ, խուսափել սուտ պատասխաններից կամ «չարություն է արել, դրա համար էլ չի կարողանում քայլել» շարքից։ Երեխաները պետք է սովորեն ընդունել մարդկանց բազմազանությունը՝ չկապելով դա որևէ հանգամանքի հետ։

Հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց մասին խոսելիս խուսափեք սխալ տերմիններից, որպեսզի ձեր երեխան ևս դրանք չօգտագործի։ Օգտագործեք «Դաունի համախտանիշ», «աուտիզմ», «սայլակ օգտագործող մարդ», «խոսելու դժվարություն ունեցող մարդ» և այլ տերմիններ։

Խուսափեք կարեկցական տոնից կամ ձեր երեխային հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց որպես հիվանդ, շարունակ օգնության կարիք ունեցողների ներկայացնելուց։ Երեխան պետք է փորձի հասարակության բոլոր անդամներին տեսնել լիարժեք մարդկանց կարգավիճակում։

Եթե հաշմանդամություն ունեցող ձեր փոքրիկին հետաքրքիր է, օրինակ, թե իր մանկապարտեզի խմբի այն աղջիկն ինչո՞ւ է ակնոց դնում, ապա նրան հորդորեք հարցնել այդ մասին։ Սովորեցրեք բարեկիրթ լինել և առանց վիրավորելու հարցեր տալ։

Եթե փողոցում նկատում եք, որ ձեր երեխային հետաքրքրում է առջևից սայլակով տեղաշարժվող կինը, ապա կարող եք խոսել առանց նրա հարցին սպասելու։ Կարող եք, օրինակ՝ ասել, թե որոշ մարդիկ դժվարանում են կամ չեն կարողանում քայլել, դրա համար էլ նրանց հարմար է սայլակ օգտագործել այնպես, ինչպես հեռու տեղ գնալիս դուք մեքենա կամ օդանավ եք նստում։

Հաշմանդամության մասին ճիշտ պատկերացում ձևավորելու նպատակով կարող եք խաղեր, գրքեր, ներկելու ալբոմներ, մուլտեր օգտագործել։ Դրանց հերոսները կօգնեն հասկանալու, թե հաշմանդամության ինչ տեսակներ կան։

Խուսափեք կարծրատիպեր ձևավորելուց։ Այն, որ ձեր հարևանը չի տեսնում, չի նշանակում, թե չի էլ լսում։ Ձեր երեխային հաշմանդամության մասին պատմելիս նշեք նաև այդ մարդկանց ձեռքբերումների, հասարակական, անձնական կյանքի մասին։ Կարող եք, օրինակ՝ ասել, որ Մարին սայլակ է օգտագործում, քանի որ չի կարողանում քայլել, ու նա սայլակով է հաճախում երգի պարապմունքների։ Այս օրինակը ձեր երեխային ցույց կտա, որ այս կամ այն խնդիրն ունենալը չի նշանակում, թե մարդիկ փակվում են տանն ու ոչնչով չեն զբաղվում։

Երբ խոսքն անտեսանելի հաշմանդամություն ունեցող մարդու մասին է, որի գործելակերպը զարմացրել է ձեր երեխային, պատմեք, որ մարդիկ կարող են ունենալ հաշմանդամություն, ինչը պարտադիր չէ, որ տեսանելի լինի բոլորին։ Եթե անտեսանելի ֆիզիկական հաշմանդամություն ունեցող մարդը, օրինակ, խնդրում է ձեզ ծանր բան վերցնել իր փոխարեն, գտեք հարմար առիթ պատմելու տարբեր դժվարությունների մասին, որոնք մարդիկ կարող են ունենալ։

Երեխաները հաճախ կարող են հարցնել, թե ինչո՞ւ է նման բան պատահել այս կամ այն ծանոթ մարդու հետ։ Ասացեք նրան, որ որոշ մարդիկ մյուսներից տարբեր են ծնվում, որոշ մարդիկ էլ կյանքի ընթացքում են առողջական խնդիրներ ձեռք բերում։ Ասացեք՝ բոլորի հետ էլ կարող է պատահել, որ մի օր սկսեն ավելի թույլ տեսնել ու ակնոց դնել, կամ ոտքերը հաճախ ցավեն ու սայլակ օգտագործեն։

Նույն կերպ վարվեք, երբ հարցերը վերաբերում են հոգեկան առողջության կամ մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդկանց։ Ասացեք, որ մարդիկ կարող են տարբեր կերպ վարվել միևնույն իրավիճակում, տարբեր կերպ արձագանքել, չափազանց լուռ կամ փոքր-ինչ աղմկոտ լինել, չանել մի բանը այնպես, ինչպես մարդկանց մեծ մասը։ Փորձեք երեխայի մեջ չստեղծել անհարկի վախեր, նրա ներկայությամբ մի ծաղրեք որևէ մեկի հոգեկան առողջությունը, ոչ էլ հիվանդությունների անվանումները որպես վիրավորանք օգտագործեք։

«Ինչո՞ւ է նա այդպես քայլում» հարցին կարող եք պատասխանել՝ ասելով, որ բոլոր մարդիկ տարբեր են՝ բարձրահասակ կամ ցածրահասակ, կարճ կամ երկար մազերով, սևամորթ կամ սպիտակամորթ, իսկ այդ մարդն էլ մյուսներից տարբեր է քայլում։ Երեխաներին պետք չեն բժշկական տերմիններ, մասնագիտական բացատրություններ կամ բարդ նախադասություններ։ Վստահ եղեք, որ ձեր պարզ պատասխանները նրանց կբավարարեն։

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a5%d5%bf-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1/feed/ 0 Սեռական կրթության անհրաժեշտությունը, երբ երեխան մտավոր խնդիրներ ունի https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bd%d5%a5%d5%bc%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%b6%d5%b0%d6%80%d5%a1%d5%aa%d5%a5%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bd%d5%a5%d5%bc%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%b6%d5%b0%d6%80%d5%a1%d5%aa%d5%a5%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8/#comments Wed, 25 Jan 2017 17:43:41 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=805 Սեքսի, սեռականության մասին գիտելիքների կարիք ունեն բոլոր երեխաներն ու դեռահասները: Մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդիկ բոլորի պես սեքսուալ մտքեր, ցանկություններ, հայացքներ, զգացողություններ ու պատկերացումներ ունեն:

Երբ մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդիկ արտահայտում են իրենց սեռականությունը, դա մյուսների կողմից որպես «խնդիր» է ընկալվում: Թեև մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդիկ մյուսների համեմատ առավել հաճախ են բախվում անցանկալի հղիության, նրանք սեռավարակներ ստանալու և փոխանցելու ռիսկային գոտում են, ենթարկվում են սեռական շահագործման, նրանց սեռական դաստիարակությունը թերի է մնում, ու շատ ծնողներ պատշաճ ուշադրություն այդ հարցին չեն նվիրում:

Կարևոր է, որ բոլոր երիտասարդները կրթված լինեն սեքսի վերաբերյալ և հնարավորություն ունենան բացահայտելու, վայելելու և դրսևորելու իրենց սեքսուալությունը դրականորեն:

Սեքսուալ զարգացում

Մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդկանց մեծ մասի սեռահասունացման տարիքը նույնն է, ինչ մյուսների դեպքում, նրանք նույն հորմոնալ ու ֆիզիկական փոփոխություններն են կրում, ինչ մյուսները: Անհրաժեշտ ցուցաբերել անհատական մոտեցում, աջակցել և ավելի խորը, բայց միևնույն ժամանակ ավելի մատչելի գիտելիքներ տրամադրել: Օրինակ, կարող են կարևոր լինել «հանրային» և մասնավոր» կոնցեպտները և պարզաբանել, թե որ վարքագիծը որտեղ է նպատակահարմար կիրառել։

Պետք է նկատի ունենալ, որ մտավոր խնդիր ունեցող յուրաքանչյուր դեռահաս ինքը կարող է հուշել, թե որքան մատչելի պետք է լինի նրան տրվելիք ինֆորմացիան:

Սեռական վնասի բարձր ռիսկայնություն

Մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդիկ բնակչության մյուս խմբերի համեմատությամբ ավելի շատ են ենթարկվում շահագործման, այդ թվում՝ սեռական բռնության: Առանց բավարար սեքս կրթության և պաշտպանողական վարքի ընկալման, նրանք կարող են հայտնվել սեռավարակների և չպլանավորված հղիության ռիսկային խմբում։

Վտանգի ենթարկվելու ռիսկը մեծացնող գործոնները մի քանիսն են.

  • Սեռական խնդիրների մասին գիտելիքների պակասը
  • Սեքսի մասին սխալ տեղեկատվությունների ստացումը ոչ հավաստի աղբյուրներից
  • Սեփական մարմնում կատարվող փոփոխությունները չընկալելը
  • Շրջապատի օգնությունից կախված լինելը և նրանց վստահելը
  • Զիջողականությունը նրանց հանդեպ, ում աջակցության կարիքը կա
  • Ինքնավստահության բացակայությունը
  • Գերպաշտպանված կենսակերպը և սահմափակված սոցիալական շփումները

Ի՞նչը կարող է ծնողներին կամ խնամակալներին խոչընդոտել սեռական դաստիարակության հարցում

Ընդհանուր որոշ պատճառներով շատ ծնողներ ու խնամակալներ կարող են բաց թողնել երեխայի սեռական դաստիարակության պահը.

  • Տարածված կարծիք կա, թե մտավոր խնդիրներ ունեցող դեռահասները սեքսի մասին գիտելիքների կարիք չունեն, քանի որ նրանք միշտ «երեխա» են մնալու և սեռահասունություն չեն ապրելու:
  • Շատ ծնողներ կարծում են, թե թեմային տեղյակ լինելը կարող է նպաստել պրակտիկ գործողություններին կամ անցանկալի հղիությանը: Նրանք հույս ունեն, թե չիմացությունն իրենց երեխաներին հետ է պահում սեռական ցանկությունից: Իրականում ճիշտ հակառակ երևույթն է տեղի ունենում:
  • Որոշ ծնողներ կարծում են, թե բարդ է սեքսի մասին խոսել ու առավել բարդ կլինի մտավոր խնդիրներ ունեցող անձի դեպքում:
  • Ծնողներ էլ կան, ովքեր փորձել են թեման շոշափել, բայց սխալ տարբերակ ընտրելով` չեն կարողացել երեխային պատշաճ ու հասանելի ինֆորմացիա տրամադրել: Անհաջող փորձերը կարող են հետ պահել նրանց:
  • Շատերին կարող են խանգարել ազգային ավանդույթներն ու կարծրատիպերը: Ոչ բոլոր ընտանիքներում են ծնողները երեխաների հետ սեքսի մասին խոսում:
  • Ծնողները կարող են հույսը դպրոցի վրա դնել ու տանը չանդրադառնալ այդ հարցին:

Գիտելիքների տրամադրման ընդհանուր բարդություններ

Որևէ մեկը չի ասում, թե հեշտ է մտավոր խնդիրներ ունեցող դեռահասին սեքսի մասին գիտելիքներ տալը: Որևէ մեկը չի ասում, թե բոլոր ծնողները պատրաստ են ու գիտեն, թե ինչպես անել: Ընդհանուր դժվարություններ կան, որ հանդիպում են ծնողներից շատերին.

  • Առավել դանդաղ տեմպով կրթելը
  • Հաղորդակցության խնդիրներ
  • Գրագիտության սահմանափակ հմտություններ
  • Աբստրակտ մտածողության և ըմբռնման դժվարություններ
  • Անհանգստությունը՝ առնչվող կենսափորձին:

Սեռական կրթության ասպեկտները

Եթե սեռական դաստիարակության իդեալական մոդելի մասին խոսենք, ապա այն պետք է տեղեկություններ պարունակի.

  • Ինքնագնահատականի
  • Հարաբերություններ զարգացնելու և պահպանելու սոցիալական հմտությունների,
  • Հանրային և մասնավոր մարմնի մասերի, վայրերի և վարքի
  • Տարբեր տեսակի հարաբերությունների
  • Անձնական անվտանգության- պաշտպանիչ վարքագծի
  • Հարաբերությունների հաղթահարման կամ մերժման
  • Սեքսի և հարաբերությունների, այդ թվում` ամուսնության
  • Սեռական հասունության ժամանակ ֆիզիկական ու զգայական փոփոխությունների
  • Նույնասեռականության
  • Դաշտանի
  • Վերարտադրողական ֆունկցիայի
  • Տեղին ու անտեղի սեռական դրսևորման
  • Սեռավարակների
  • Անվտանգ ու ապահով սեքսի
  • Ձեռնաշարժության
  • Բեղմնականխման մասին:

Սեռական դաստիարակության առավելությունները

Մտավոր խնդիրներ ունեցող դեռահասների համար սեռական դաստիարակության առավելություններից են.

  • Սոցիալական հմտությունների ավելացումը
  • Բարձր ինքնագնահատականը
  • Ինքնուրույնությունը
  • Սեռականության հանդեպ ունեցած պատասխանատվության ավելի մեծ զգացումը
  • Սեռական բռնության, սեռավարակների և անցանկալի հղիության ռիսկի նվազեցումը
  • Վարքագծի փոփոխությունը
  • Առողջ ընտրությունը
  • Ռիսկային վարքագծի նվազեցումը:

 Սեռական դաստիարակության ճիշտ ժամանակը

Առաջարկները ներառում են.

  • Երեխան երբեք փոքր չէ մարմնի մասերի անուններն իմանալու, «հանրայինը» և «անձնականը» տարբերակելու համար:
  • Ծնողները պետք է հետևեն, թե երեխաները ե՛րբ են սկսում հետաքրքրություն ցուցաբերել սեքսի նկատմամբ. օրինակ` եթե ֆիլմում համբույրի տեսարանի ժամանակ սկսում են հարցեր տալ:
  • Սեռական դաստիարակությունը ենթադրում է շարունակական գործընթաց, այն մեկանգամյա զրույց չէ: Դեռահասները պետք է մի թեմայից մյուսին անցնեն, պետք է յուրացնեն ինֆորմացիան: Երբեմն դա կարող է երկարատև գործընթաց լինել, քանի որ հատկապես մտավոր խնդիրներ ունենալու դեպքում երեխաները մատչելի ինֆորմացիայի կարիք ունեն:

Հիշել

  • Հաճույք ստանալու, սեռական ցանկություններն արտահայտելու և առողջ ապրելակերպի համար բոլոր դեռահասները մարդկային շփման, սեռական դաստիարակության կարիք ունեն:
  • Սեռական դաստիարակությունը կարող է նվազեցնել բռնության, անցանկալի հղիության, սեռավարակների ռիսկը:
  • Ճիշտ ժամանակ ընտրեք թեմային անդրադառնալու համար: Երեխան ինքը ձեզ կհուշի, թե երբ է պետք գործի անցնել:
  • Չափազանց լուրջ մի՛ եղեք:

Աղբյուրը՝ betterhealth.vic.gov.au

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bd%d5%a5%d5%bc%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%b6%d5%b0%d6%80%d5%a1%d5%aa%d5%a5%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8/feed/ 0 Հեքիաթաթերապիա. երբ և ինչպես կիրառել https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/#comments Mon, 08 Aug 2016 15:12:55 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=767 Հեքիաթաթերապիան արտթերապիայի ուղղություններից մեկն է, որն աշխատում է անգիտակցական և ենթագիտակցական մակարդակում գտնվող խորհրդանիշների միջոցով։ Այսինքն՝ հեքիաթի հերոսները, կենդանիները, ծառերը և բնության այլ երևույթներ հանդիսանում են խորհրդանիշներ, որոնց հետ անձը անցնում է ճանապարհ` վերջիններիս իրեն նմանեցնելով կամ նմանակելով: Այս դեպքում անձն ավելի հեշտությամբ է կարողանում խոսել, արտահայտվել, ավելի հեշտ է կարողանում կառուցել մտքեր, կարծիքներ, պլանավորել գործողություններ, քանի որ այն կատարում է հեքիաթի հերոսների անունից:

Թերապևտիկ հեքիաթները սովորաբար ունենում են հստակ կառուցվածք՝ սկիզբ, որի ընթացքում որոշվում է հեքիաթի ընդհանուր բնույթը, գագաթնակետ, որի ընթացքում տեղի են ունենում հիմնական խնդիրների հետ բախումները, և ավարտ, որը պարտադիր պետք է դրական ելք ունենա:

Այսպիսով, կիրառելով որոշակի գործողությունների պլան հեքիաթի հերոսների համար, անձը այդ մտքերը տեղափոխում է նաև իր ենթագիտակցություն և, իր կյանքում կիրառելով այդ պլանը, կարողանում է լուծել որոշակի խնդիրներ։

Հեքիաթաթերապիան միայն հեքիաթի ընթերցանությունը չէ, այլ նաև հեքիաթի ստեղծագործումը, փոփոխումը, շարունակումը, բեմադրումը և այլն։ Երեխայի խնդրից կախված՝ կիրառում ենք տարբեր տեսակներ։

Գոյություն ունեն նաև մասնագիտական հեքիաթներ, որոնք ծնողները կարող են փնտրել և գտնել համացանցում։

Հեքիաթների տեսակները

Ընդհանուր առմամբ հեքիաթները լինում են հեղինակային` ստեղծագործական և ժողովրդական` համընդհանուր։ Ստեղծագործական հեքիաթները` գրողների կամ ծնողների կողմից գրված, տանը կարող են կիրառել ծնողները։ Ժողովրդական հեքիաթների հեղինակը ժողովուրդն է, դրանք բնորոշում են այդ ժողովուրդների նիստուկացը, մտածելակերպը, որոնց նմանակները կարելի է գտնել տարբեր ժողովուրդների մոտ: Վերջիններս ևս կիրառվում են հոգեթերապիայում:

Եթե երեխան հաշմանդամություն ունի, այս դեպքում հեքիաթաթերապիան որոշակի առանձնահատուկ փոփոխություն չի կրում։ Միայն մտավոր խնդիրների դեպքում աշխատում են ընտրել ավելի պարզ հեքիաթներ:

Երբ կարելի է կիրառել հեքիաթաթերապիան

Հեքիաթաթերապիան խորհուրդ չի տրվում կիրառել միայն այն դեպքում, երբ կա իրականության հետ կապի կորստի խնդիր։ Օրինակ՝ շիզոֆրենիայի դեպքում այն կարող է ավելի սրել այդ իրավիճակը։

Այսպիսով, եթե, երեխան ունի, օրինակ` վախի խնդիր, գիշերը չի կարողանում քնել, քանի որ վախենում է, որ սենյակում կարող է լինել որևէ կենդանի, օրինակ՝ ոզնի, որը կարող է ծակել իրեն, ապա այս դեպքում ծնողը կարող է առաջարկել մի հեքիաթ, որը կօգնի հաղթահարելու այս վախը։ Օրինակ` եթե երեխայի սիրած կենդանին արջուկն է, առաջարկում են մի իրավիճակ, որտեղ գլխավոր հերոսը արջուկն է, իրավիճակը առավելագույնս մոտեցնում են իրականությանը: Դիցուք, եթե երեխան մեծ եղբայր ունի, ապա արջուկը նույնպես պետք է ունենա մեծ եղբայր, հայր ու մայր, այն կարևոր անձինք, որոնք առկա են երեխայի կյանքում։ Կարող են այնպես ձևակերպել, որ արջուկն ընկերանա ոզնու հետ, որ ոզնին ևս կարող է վախենալ և այդքան էլ չի տարբերվում արջուկից, նրանք կարող են գիշերով միասին որոշակի ճանապարհ անցնել, խաղալ, նայել լուսնին, աստղերին և այլն։ Այսինքն` երեխան, ընկերանալով իր վախի հետ, փորձում է այն հաղթահարել:

Սակայն դրական կողմերը նշելով հանդերձ` չպետք է մոռանալ բացասականի մասին, որ ոզնին կարող է ծակել (պահպանում ենք ամբողջականության սկզբունքը): Սա անհրաժեշտ է, որպեսզի երբ երեխան իրականում շփվի ոզնու հետ, այն կարող է իսկապես երեխային վնասել կամ հարցնել, թե ինչու էին իրեն ստել:

Հեքիաթը ոչ միայն լավ թերապևտիկ, այլ նաև ախտորոշիչ, զարգացնող, դաստիարակող մեթոդ է, որը կարող է կիրառել ոչ միայն մասնագետը, այլև ծնողը գրագետ հարցադրումների միջոցով: Հեքիաթների միջոցով հնարավոր է հասկանալ երեխայի դիրքորոշումը տարբեր հարցերի շուրջ, նրա արժեհամակարգը, վախերը, անհանգստությունները, դրդապատճառները և այլն: Կարող են երեխային ուղղորդել, բացատրել, թե ինչ կարող է լինել այս կամ այն դեպքում (օրինակ` եթե ինքն էլ հետևի այդ հերոսի արարքներին)՝ երեխային ընտրության հնարավորություն տալով:

Գրառումը՝ Զառա Ասկարյանի

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/feed/ 0 Նկարչաթերապիայի ազդեցության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b9%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b9%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#comments Thu, 12 May 2016 18:06:51 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=704 Նկարչաթերապիայի և նրա դրական ազդեցության մասին զրուցել ենք Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի լոգոպեդիայի և վերականգնողական թերապիայի ամբիոնի դասախոս, երեխաների զարգացման միջազգային կենտրոնի արտթերապիստ Ալվինա Հայրապետյանի հետ:

Ի՞նչ է նկարչաթերապիան:

1938 թվականին, երբ Ադրիան Հիլի կողմից հիմք դրվեց «արտթերապիա» եզրույթին, ապա արտթերապիա ասելով՝ հասկանում էին հենց նկարչական ձևամիջոցների կիրառումը որպես թերապևտիկ ներգործության միջոց:

Այսօր էլ շատ ենք հանդիպում, երբ արտթերապիան և նկարչաթերապիան դիտվում են որպես հոմանիշներ:

Ընդհանրապես, արտթերապիան թերապևտիկ ուղղություն է, որը հիմնված է ստեղծագործական կամ գեղարվեստական գործունեությանն վրա:

Նկարչաթերապիան ինքնաբուխ խորքային թերապիա է, որը հնարավորություն է տալիս անձին ինքնադրսևորվելու, ինքնակարգավորվելու, ինքնաբացահայտվելու ոչ վերբալ (խոսքային) կերպով: Այսինքն` խորհրդանիշների լեզուն օգնող միջոց է ներքին հուզական կուտակումները, լարվածությունը ոչ վերբալ ճանապարհով դուրս բերելու համար:

Սա շատ կարևոր է այն տեսանկյունից, որ շատ դեպքերում մարդիկ չեն կարողանում բառերով արտահայտել իրենց խնդիրները, ինչպես նաև այն երեխաների համար, ովքեր զուրկ են վերբալ խաղորդակցման հնարավորությունից, նրանք ստեղծագործական ճանապարհով կարողանում են հայտնել իրենց խնդիրների մասին:

Որո՞նք են նկարչաթերապիայի գործառույթները:

Նկարչաթերապիան ունի երեք շատ կարևոր գործառույթներ՝ կատարսիսային՝ ինքնամաքրման ճանապարհով, որը նաև հիմք է ինքնաճանաչման համար, կարգավորող գործառույթ՝ նպաստում է նյարդահոգեկան լարվածության նվազեցմանը, մոդելավորում է դրական հոգեհուզական վիճակ, և երրորդ` հաղորդակցական գործառույթ, որը հիմնված է այն բանի վրա, որ արվեստը երկխոսություն է սեփական անձի և շրջապատող աշխարհի միջև: Նկարը խոսում է թե՛ անձի ներքինի, թե՛շրջապատող աշխարհի՝ նրա ունեցած պատկերացման մասին: Իսկ որպես գործառույթ մեծապես խթանում է նաև միջանձնային վարքի ձևավորմանը:

Ի՞նչ նյութերով են աշխատում նկարչաթերապիայի ժամանակ:

Նկարչաթերապիայի մեջ կա հստակ բաժանում չոր և ջրային տեխնիկաների:

Չոր տեխնիկաներից են` մատիտը, ֆլոմաստերը, կավիճը, որոնք համարվում են ինտելեկտուալ խթանիչ: Մատիտով նկարելը հուզական սահմանափակում է երեխային: Իսկ ջրային տեխնիկաներից են՝ գուաշը, ակրիլը, ջրաներկը և այլն: Ջրային տեխնիկաները հանդիսանում են հուզական խթանիչ, նպաստում են հուզական բացվածությանը, կոնտակտ հաստատելուն, իսկ խնդիր ունեցող երեխաների համար սա առաջնային է:

Նշենք նաև, որ գոյություն ունի ակտիվ և պասիվ արտթերապիա. պասիվ արտթերապիան կապված է արվեստի գեղագիտական ընկալման հետ, որը հնարավորություն է տալիս ներքին ապրումներին, հույզերին կերպափոխվելու: Պասիվ արտթերապիա կարող է հանդիսանալ թատրոն, թանգարան, պատկերասրահ այցելելը:

Ի՞նչ խնդիրների դեպքում է կիրառելի նկարչաթերապիան:

Նկարչաթերապիայի կիրառման շրջանը լայն է ՝ ինչպես բժշկության, հոգեբուժության, հոգեթերապիայի տարբեր ոլորտներում, այնպես էլ հատուկ մանկավարժության և հատուկ հոգեբանության մեջ՝ վերականգնողական, շտկողական, կանխարգելիչ նպատակներով:

Նկաչաթերապիան կարելի է կիրառել ցանկացած խնդրի դեպքում, հակացուցումներ չկան:

Միակ «հակացուցումն» այն է, որ ծնողները նկարելու որոշակի թեմա չհանձնարարեն, քանի որ սա արհեստական պատնեշ է ստեղծում երեխայի ազատ ստեղծագործելու ընթացքում, մինչդեռ երեխային պետք է ազատ թողնել:

Այս ուղղությունը շատ արդյունավետ է աուտիզմ ունեցող երեխաների հետ աշխատելիս: Աուտիզմ ունեցող երեխաների հետ նկարչաթերապիայով աշխատելիս այն բաժանում ենք երկու մասի՝ թերապևտիկ և շտկող-զարգացնող: Թերապևտիկ մասի ժամանակ երեխան ինքնադրևորվում է, ինքնաբացահայտվում, այդ ընթացքում կարողանում ենք հասկանալ երեխայի հոգեվիճակը, նրա ներուժը: Շտկող-զարգացնող մասի դեպքում կոնկրետ տեխնիկաներ են կիրառվում երեխայի մոտ որոշակի ֆունկցիա զարգացնելու համար, օրինակ՝ աչք-աչք կոնտակտի զարգացումը, ինչն աուտիզմի ժամանակ առաջնահերթ խնդիրներից մեկն է:

Ընդհանրապես, ցանկացած երեխայի նկարած նկար նաև ախտորոշիչ նյութ է, քանի որ ըստ նկարի հնարավոր է հասկանալ երեխայի ֆիզիկական, հոգեկան այնպիսի թաքնված խնդիրների մասին, որոնք արտաքին վարքում չեն դրսևորվում:

Կա՞ն որոշակի տեխնիկաներ, որոք կիրառելի են ցանկացած խնդրի դեպքում, որոնք ծնողները կկարողանան կիրառել տան պայմաններում:

Արտթերապիայում ցանկացած մեթոդ, տեխնիկա բխում են տվյալ երեխայի անհատականությունից, ուստի դժվար է որևէ համընդհանուր տեխնիկա խորհուրդ տալ, սակայն միանշանակ է, որ նկարչությունը ցանկացած խնդրի դեպքում դրական ազդեցություն ունի: Ծնողները պետք է թույլ տան, որ երեխաներն ազատ նկարեն: Շատ դեպքերում ծնողները, մտահոգվելով տան կոնկիկ տեսքով, մաքրությամբ, արգելում են երեխաներին տարբեր նյութերով նկարել, այնինչ դա խիստ արդյունավետ է: Ինչպես նաև հարկավոր չէ երեխային թեմաներ հանձնարարել, նրան պետք է ազատ թողնել, արհեստական ճանապարհով պատնեշներ չստեղծել նրանց ազատ ստեղծագործական գործունեության մեջ:

Անձի և նրա նկարած նկարի միջև ի՞նչ կապ կա:

Արտթերապևտիկ էքսպրեսիվ միջոցների շնորհիվ մարդը գիտակցում է իր ներաշխարհում փոթորկվող հույզերն ու ձգտումները, ապրումներն ու վիճակները, որոնք հնարավոր չէ վերբալիզացնել:

Փոփոխությունը նկարում փոփոխություն է նաև ներքինում, եթե անձը (կապ չունի` ինչ տարիքի) որոշ ժամանակ անց փոփոխություն է կատարում իր՝ նախկինում նկարած նկարում, դա նշանակում է, որ նրա ներսում նույնպես կատարվել է փոփոխություն, որն արտահայտվում է նկարի մեջ: Այս մեխանիզմը գործում է նաև արտթերապիայի այլ ճյուղերում:

Ծնողը կարո՞ղ է հարց տալ երեխային՝ նրա նկարած նկարի վերաբերյալ:

Հարցերն առանձնակի զգուշություն են պահանջում, դրանք պետք է լինեն չեզոք, առանց որոշակի դիրքորոշում պարտադրելու: Օրինակ՝ «Նկարել ես այս պատկերը, որովհետև տխո՞ւր ես»: Սա արդեն որոշակի դիրքորոշում, ուղղորդում է պարունակում իր մեջ, ինչը խրախուսելի չէ:

Նկարելու գործընթացի զարգացման տարիքային փուլեր կա՞ն:

Այո´, կան, եթե մինչև 3 տարեկանը երեխան խզբզում է, դա բնականոն է, իսկ եթե դրանից հետո շարունակվում է խզբզոցը, ապա ծնողը պետք է անհանգստանա, քանի որ 3 տարեկանում, երբ ձևավորվում է «ես»-ը, երեխան պետք նկարի մարդ, ապա` ընտանիքի անդամներին:

Արվեստը միշտ թերապիա է: Կոնտակտ հաստատելու համար նաև շատ է կիրառվում տիկնիկաթերապիան: Այստեղ խոսքը խանութից գնած տիկնիկի մասին չէ, այլ տիկնիկ ստեղծելու գործընթացի, քանի որ այն սկզբից մինչև վերջ խթանում է երեխայի «ես»-ի ճանաչմանը, և կապ չունի, թե ի´նչ նյութից կպատրաստվի տիկնիկը: Կարևոր է նրա ստեղծման գործընթացը, և թե ինչպես է երեխան խաղացնում այդ տիկնիկը: Այս ուղղությունը կիրառելի է` անկախ երեխայի սեռից:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b9%d5%a1%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Պարային թերապիան օգնում է ճանաչելու մարմինը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/#comments Tue, 29 Dec 2015 09:23:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=672 Հասմիկ Թանգյանը

Հասմիկ Թանգյանը

Պարային թերապիայի և դրա օգտակարության մասին զրուցում ենք արվեստաբան, պարուսույց, պարային թերապիստ Հասմիկ Թանգյանի հետ:

- Ի՞նչ է պարային-շարժողական թերապիան։

Պարային-շարժողական թերապիան էքսպրեսիվ արտ թերապիայի մի տեսակ է, որն աշխատում է մարմնի հետ շարժման կամ պարի գործընթացում և օգնում մարդուն նկատելու, հասկանալու, վերապրելու և արտահայտելու հույզերը և ներքին հակասությունները: Այս թերապիան հատկապես արդյունավետ է այն մարդկանց, երեխաների համար, ովքեր ունեն խոսքի, շփման խնդիրներ, քանի որ թերապիայի մասնակիցների միջև ստեղծվում է ոչ խոսքային հաղորդակցություն։

Պարային թերապիայի մեջ չկան սխալ և ճիշտ շարժումներ. ցանկացած շարժում բնական է, կարևոր և պարունակում է տեղեկատվություն մեր մասին։

Երբեմն օգտագործվում է երաժշտությունը` որպես օգնող տարր արտահայտելու համար ներքինը:

- Ի՞նչ խնդիրների դեպքում է կիրառվում պարային թերապիան։

- Պարային թերապիան կիրառելի է տարբեր խնդիրների դեպքում: Ինքս աշխատում եմ աուտիզմ, ուշադրության պակասի կամ հիպերակտիվության համախտանիշ, մանկական ուղեղային կաթված, մտավոր խնդիրներ և լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների և մեծահասակների հետ: Եղել է դեպք, երբ հոգեկան վնասվածքի պատճառով երեխան դադարել էր խոսելուց, և պարային թերապիան օգնել է նրան նորից սկսել արտահայտվելու։

- Ինչպե՞ս է ազդում պարային թերապիան նշված խնդիրներն ունեցող երեխաների վրա։

- Մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաները պարային թերապիայի ընթացքում սկսում են ճանաչել իրենց մարմինը, նրա հնարավորությունները։ Սկսում են հասկանալ քայլելու ժամանակ ծանրության կենտրոնի ճիշտ տեղափոխման նրբությունները։ Երբ մարդը չի վստահում իր մարմնին, ապա կամաց- կամաց կորչում է նաև վստահությունը իր ուժերի, կյանքի, շրջապատող մարդկանց նկատմամբ, ուստի վերահաստատելով կապը մարմնի, մտքի և հույզերի միջև, վերականգնվում է վստահությունը մարմնի և նրա հնարավորությունների, ապա և կյանքի նկատմամբ:

Աուտիզմ ունեցող երեխաները հաճախ խոսքի միջոցով չեն կարողանում արտահայտել իրենց հույզերն ու զգացողությունները, և դրանք կուտակվում են մարմնի հիշողության մեջ, և մարմինը համապատասխան արձագանք է տալիս։

Արտահայտվելուց հետո այդ էմոցիաները հասկացվում են, մեկնաբանվում, ընդունվում, երեխան զգում է դա։ Իհարկե, աուտիզմ ունեցող երեխայի հետ աշխատելիս նախևառաջ շատ կարևոր է ձեռք բերել նրա վստահությունը: Երեխան պետք է ապահով զգա ստեղծված միջավայրում, վստահի և լինի լսված, միայն այդ դեպքում նա կսկսի լսել քեզ և խոսել քեզ հետ:

Պետք է նշել, որ բոլոր մարդկանց և երեխաների դեպքում գոյություն չունի համընդհանուր մոտեցում. ցանկացած երեխա անհատական մոտեցում է պահանջում։

- Կարո՞ղ եք նշել որևէ ունիվերսալ վարժություն, որը կօգնի տարբեր խնդիրներ ունեցող ունեցող երեխաներին։

Կա մի վարժություն, որը յուրաքանչյուրի համար կարող է հաճելի և օգտակար լինել: Օրինակ` ծնողի և երեխայի դեպքում՝ ծնողը փորձում է երեխայի շարժումների հայելային արտատպումն անել երաժշտության ներքո և ցույց տալ երեխային, որ նա տեսնում է նրա ցանկացած շարժում, այսինքն` լսում է նրան կամ փոքրիկի շարժումներին ի պատասխան մի փոքր ուշացումով տալիս է որևէ շարժումային արձագանք: Ստացվելու դեպքում աշխատում եք դերերը փոխել: Այս վարժությունը կսովորեցնի երեխային և ծնողին սպասել, լսել, ուսումնասիրել իրար և մտնել ոչ խոսքային հաղորդակցության մեջ:

Իհարկե, հնարավոր է, որ այս վարժությունները դուր չգան երեխային, և նա դիմադրություն ցուցաբերի այս տիպի շփմանը ևս, փորձեք խաղի վերածել և ոչ թե լուրջ «զրույցի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/feed/ 0 Դպրոցը հետաձգելու կամ երեխային նույն դասարանում թողնելու մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/#comments Thu, 17 Sep 2015 15:55:24 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=598 Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների դեպքում հաճախ ենք բախվում այն խնդրին, երբ ծնողները մտավախություններ են ունենում երեխային ճիշտ ժամանակին դպրոց տանելու հետ: Օրինակ` եթե նա դեռ լավ չի քայլում, և ծնողը գիտի, որ մեկ տարի անց երեխան ավելի ինքնուրույն է լինելու, գերադասում է սպասել:

Ծնողները սովորաբար իրենց ուշադրությունը սևեռում են երեխայի առողջական խնդիրներին, և, որպես կանոն, դրանից տուժում է ոչ թե երեխայի կրթությունը, այլ զարգացումը: Այնինչ որքան շուտ երեխան իր տարիքային խմբում հայտնվի, այնքան շուտ կզարգանա, ինքնուրույնություն ձեռք կբերի: Եթե նույնիսկ ուսուցիչները ոչինչ չանեն, երեխան կզարգանա իր ընկերների հետ շփումից: Ապացուցված է, որ գիտելիքների ծավալի 40%-ը երեխան ստանում է ընկերներից:

Շատ ծնողներ պնդում են, որ երեխան մնա նույն դասարանում, կրկնի դասընթացը, տառերն ավելի լավ սովորի և այլն: Հարկ է նշել, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք չունեցող երեխաների ծնողներն էլ երբեմն նույն կարծիքն են ունենում և մտածում են, որ նույն դասարանում պետք է թողնել, որպեսզի, օրինակ` տառերն ավելի լավ սովորի: Սա ծնողի հոգեբանություն է, և կապ չունի` երեխան հաշմանդամություն ունի՞, թե՞ ոչ:

Ինչ խոսք, սա լավագույն որոշումը չի կարող լինել, որովհետև երեխան պետք է իր տարիքային խմբի, իր ընկերների հետ մեծանա: Տարրական դպրոցի չափորոշիչը 1-4-րդ դասարանների համար մեկն է, և երեխան կարող է դա 4 տարիների ընթացքում հաղթահարել: Որևէ սարսափելի բան չկա նրանում, որ տառերի կեսը երկրորդ դասարանում սովորի: Փոխարենը երեխան կմեծանա իր խմբի, իր հասակակիցների ու ընկերների հետ, անընդհատ նոր խումբ մտնելով հոգեբանական խնդիրների հաղթահարման անհրաժեշտություն չի լինի, ու կկարողանա կենտրոնանալ իր դասերին:

Դասարանական յուրաքանչյուր խումբ լուրջ փորձություն է ցանկացած երեխայի համար, առավել ևս` հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում: Խումբ, դասարան, միջավայր փոխելը դժվարություն է, որը նա պետք է որպես մարդ հաղթահարի, հետո անցնի իր դասերին: Երեխայի համար ամենակարևորն իր ընկերներն են: Եթե երեխան իրեն հարմարավետ է զգում դասարանում, լուծում է ընկերների խնդիրը, դրանից հետո արդեն կարողանում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել դասերին:

Սակայն, եթե այնուամենայնիվ ծնողը պնդում է, որ երեխան պետք է կրկնի դասընթացը, դա նրա իրավունքն է: Առաջին դասարանի համար ամրագրված դրույթ ունենք, որ ծնողի համաձայնությամբ երեխան կարող է երկրորդ անգամ կրկել ուսումնական ծրագիրը, օրինակ` եթե երեխան 200 և ավելի ժամ բացակայություն ունի: 200 և ավելի ժամը ոչ միայն բացակայություն է դասապրոցեսից, այլ նաև ընկերների շփումից, միջավայրից ու սոցիալականացումից: Սա բացակայություն է կրթական ամբողջ փաթեթից:

Այս իմաստով մեծ աշխատանք պետք է կատարել ծնողների հետ: Չի կարելի ասել` երեխայիդ մեզ տուր, և մենք կզբաղվենք նրանով: Սա սխալ մոտեցում է, որովհետև ծնողը ևս պետք է սովորի ապրել իր երեխայի հետ: Մենք պետք է ծնողին տեղյակ պահենք, թե ինչ ենք անում իր երեխայի հետ դպրոցում գտնվելու ժամանակ: Երեխայի` նույն դասարանում մնալու որոշումը պետք է համատեղ ընդունվի` թիմի, ծնողի և երեխայի մասնակցությամբ: Ամենակարևորը` պետք է հաշվի առնել երեխայի ցանկությունը:

Ցանկացած դեպք անհատական քննարկման կարիք ունի ու միանշանակ պատասխաններ տալ, լուծումներ գտնել հնարավոր չէ:

Բացակայությունների քանակից բացի, երեխային նույն դասարանում կարող է թողնել նաև վատ առաջադիմությունը: Սակայն այս բոլոր կանոնակարգերն անհատական լուծումներ պետք է ստանան: Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի համար ուսուցման անհատական պլանը (ԱՈՒՊ) հիմնարար փաստաթուղթ է, և նրա առաջադիմությունն էլ պետք է ըստ դրա գնահատվի: Սա նշանակում է, որ այդ երեխաների մի դասարանից մյուսը փոխադրելու հարցը կարգավորվում է ԱՈՒՊ-ի գնահատականի հիման վրա:

Ինչ վերաբերում է վատ առաջադիմության պարագայում երեխային նույն դասարանում թողնելուն, պետք է նկատի ունենալ այն հանգամանքը, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի հետ ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցում մի ամբողջ թիմ է աշխատում:

Շատ կարևոր է, և օրենքով ևս ամրագրված է, որ ծնողը ոչ թե պարզապես պետք է ստորագրի երեխայի ԱՈՒՊ-ը, այլ պետք է մասնակից լինի դրա մշակմանը և իրականացմանը:

Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք և հատկապես մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների պարագայում մենք ասում ենք, որ նրանց գիտելիքների գնահատումը պետք է կատարվի ըստ անհատական ուսուցման պլանի: Եթե սպասվելիք արդյունքներին չեն հասնում, սա նշանակում է, որ սխալ, երեխայի կարիքներին չհամապատասխանող մշակում է եղել: Անհատական ուսուցման ճիշտ պլանով սովորող երեխան չի կարող դրական արդյունքների չհասնել: Հակառակ դեպքում ինչի՞ համար է անհատական պլանը:

Մենք բոլորս պետք է սովորենք փոքր քայլերի արվեստը: Չենք կարող բառեր, նախադասություններ չարտասանող երեխային միանգամից տառեր սովորեցնել: Երեխան պետք է իր զարգացման բոլոր փուլերով անցնի՝ բառեր արտասանի, փոքր նախադասություններ կազմի, պատմի և այլն: Երեխայի անհատական ուսուցման պլանում նպատակները շատ հստակ պետք է դրվեն` հենվելով երեխայի նախնական կարողությունների վրա:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/feed/ 0 Ընտրում ենք դպրոց երեխայի համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/#comments Mon, 24 Aug 2015 15:43:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=585 Ի՞նչ կարող է անել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը, երբ երեխայի դպրոց գնալու ժամանակն է: Ո՞ր դպրոցն ընտրել նրա համար: Ի՞նչ գործոններ նկատի ունենալ և ինչպե՞ս ճիշտ ընտրություն կատարել: 

- Դեռևս 1999 թվականին ընդունված «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքն ամրագրում էր, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի ծնողն իր երեխայի համար ազատ է ընտրելու ցանկացած հանրակրթական հաստատություն: Այդ ժամանակ նույնիսկ «ներառական դպրոց» հասկացությունը կամ արտահայտությունը չկար գործածության մեջ: Հետագայում արդեն ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի առկայությամբ ուժեղացավ օրենքի այս դրույթը:

Քիչ չեն այն հանրակրթական դպրոցները, որոնք ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի կարգավիճակ չունեն, սակայն սիրով ընդունում են զարգացման խնդիր ունեցող երեխաներին և շատ արդյունավետ կազմակերպում նրանց կրթությունը: Հատկապես, եթե նույն դպրոցում են սովորել երեխայի ծնողները, ընտանիքի անդամները, ավագ քույրը կամ եղբայրը, երբ դպրոցը ճանաչում է ընտանիքին:

Երեխայի փաստաթղթերը դպրոց ներկայացնելիս ծնողը շատ արագ կարող է հասկանալ՝ դպրոցը, միջավայրը հարմա՞ր են արդյոք իր երեխային, թե՞ ոչ: Նման խնդիրներ ունենում են բոլոր ծնողները, անկախ երեխայի հաշմանդամությունից: Շատ կարևոր է, թե երեխան ինչպե´ս է ընդունվում դպրոցի կողմից, կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխան ի´նչ վերաբերմունքի է արժանանում դպրոցում:

Ծնողը ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի կարգավիճակ չունեցող դպրոցի աշխատակազմի պրոֆեսիոնալիզմը, երեխայի նկատմամբ լավ վերաբերմունքը տեսնելով, բնականաբար, ընտրություն կատարելիս հաշվի է առնում այդ հանգամանքները, քանի որ այդ դպրոցում հնարավոր է ավելի լավ իրականացվի իր երեխայի կրթական գործընթացը, քան մյուս դպրոցում, որը ներառական կրթություն չի իրականացնում:

Ի՞նչ գործոններ պետք է նկատի ունենա ծնողը

Եթե իրավունքի տեսակետից խոսենք, ծնողն ազատ է իր ընտրության հարցում: Եթե անգամ դպրոցը ներառական կրթություն չի իրականացնում, իրավունք չունի մերժելու երեխային: Սակայն կան գործոններ, որոնք կարող են օգնել կողմնորոշման հարցում.

  1. Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողական բազմաթիվ խմբեր կան, որոնք համագործակցում են միմյանց հետ, քննարկումներ կազմակերպում ու փորձի փոխանակում կատարում: Ծնողը, ում երեխան նոր պետք է դպրոց գնա, բնականաբար, կարող է հենվել մյուսների կարծիքների, ունեցած փորձի վրա և ընտրել հաստատությունը, որտեղ պետք է սովորի երեխան: Եթե ծնողը գիտի, որ այս դպրոցում տրամադրվում են այսինչ ծառայությունները, մասնագետների խումբն ավելի լավ է պատրաստված, կարողանում է ճիշտ կազմակերպել երեխայի կրթական ծրագիրը, բնականաբար, առանց հաշվի առնելու դպրոցի հեռավորությունը, դրանից բխող խնդիրները՝ երեխայի մասին հոգալով կատարում է իր ընտրությունը:
  1. Պետք է նշել, որ նախկին կարգի համաձայն` երեխան պետք է իր համայնքի դպրոցը հաճախեր: Ժամանակի հետ սա փոխվեց, ու հիմա նման սահմանափակումներ չկան: Սակայն այստեղ շատ «բայց»-եր կան… Եթե ծնողը պետք է երեխային ամբողջ քաղաքով մեկ ամեն օր պտտի իր նախընտրած դպրոցը տանելու համար, դեռ հարց է՝ դա երեխայի շահերի՞ց է բխում, թե՞ ոչ:
  1. Ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցներում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների թվի սահմանափակում կա, և հաստատությունը չի կարող սահմանված թվից ավելի շատ երեխաներ ընդունել նույն դասարանում: Դպրոցը, բնականաբար, առաջնահերթությունը պարտավոր է տալ իր համայնքի երեխաներին: Նման պարագայում հնարավոր է, որ հարևան համայնքի երեխային չկարողանան ընդունել, և սա բոլորովին չի նշանակում, թե դպրոցը մերժում է երեխային: Նման դեպքերում պետք է ծնողի հետ համագործակցելով այլ լուծում գտնել: Հնարավոր է` իրենց տան հարևանությամբ գտնվող, ներառական կրթություն չիրականացնող դպրոցում շատ ավելի լավ կազմակերպվի երեխայի ուսուցման գործընթացը:
  1. Ամենակարևոր գործոնը, որ ցանկացած ծնող անկախ երեխայի` հաշմանդամություն ունենալու փաստից պետք է հաշվի առնի, երեխայի` տվյալ միջավայրում հարմարավետության զգացումն է: Երբ ծնողը դպրոց է մտնում և տեսնում, որ երեխան իրեն լավ է զգում, մնացած մեխանիզմները կարող են ստեղծվել, հարմարեցվել երեխայի կարիքներին:
  1. Կարևոր է նաև բարեհամբույր վերաբերմունքը. ծնողը երեխային չի տանի մի դպրոց, որտեղ նրան դժկամությամբ են ընդունում: Կտանի այնտեղ, որտեղ երեխան լավ վերաբերմունքի կարժանանա:
]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Ոչ ֆորմալ կրթություն բոլորի համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d5%b9-%d6%86%d5%b8%d6%80%d5%b4%d5%a1%d5%ac-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d5%b9-%d6%86%d5%b8%d6%80%d5%b4%d5%a1%d5%ac-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/#comments Fri, 08 May 2015 18:01:05 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=409 Ոչ ֆորմալ կրթությունը կրթատեսակ է, որը ստեղծվել է ժամանակի մարտահրավերները լուծելու համար: Եթե ֆորմալ կրթությունը հիմնականում ուղղված է մարդկանց մտավոր ունակությունների զարգացմանը, էրուդիցիայի խորացմանը, վերլուծական մտածողության զարգացմանը` բավականաչափ գիտելիքներ ու դրանց հետ աշխատելու գործիքներ տրամադրելով, ապա ոչ ֆորմալ կրթությունն ուղղված է հիմնականում արժեքների, մոտեցումների, վարվելակերպի ձևավորմանը:

Շատ հաճախ թյուրըմբռնում է լինում, և ինտերակտիվությունը շփոթում են ոչ ֆորմալ կրթության հետ, ինչը սխալ է: Ամեն ինտերակտիվ, խաղային, հետաքրքիր բան չէ, որ ոչ ֆորմալ է: Սա շատ կարևոր է հասկանալ, որովհետև դրանից հետո փորձում ենք հասկանալ` եթե դա չէ, ապա ի՞նչ է: Ոչ ֆորմալ ուսուցումը առանձնահատուկ կրթատեսակ է առանձնահատուկ խնդիրներ լուծելու համար:

Ոչ ֆորմալ կրթությունը մշակվել է կոնկրետ կառույցների կողմից կոնկրետ ժամանակի մարտահրավերներին  դիմակայելու համար և այսօր էլ հիմնականում դրան է ծառայում: Ոչ ֆորմալ կրթությունը երբեք չի կարող փոխարին ֆորմալ կրթությանը: Այն ավելի շատ ստեղծված է քաղաքացիական խնդիրների, ակտիվությանն աջակցելու համար: Ոչ ֆորմալ կրթությունը առավել լավ է լուծում մարդու անհատական ու սոցիալական խնդիրները:

Այս կրթական ինստիտուտը հիմնականում հիմնված է երկու կառույցների` Եվրամիության և Եվրախորհրդի շրջանակներում, այդտեղի կրթական, փիլիսոփայական, սոցիոլոգիական մտքի վերլուծության վրա. ի՞նչ խնդիրներ ունի, ի՞նչ բացեր ունի ֆորմալ կրթությունը, ինչպե՞ս կարելի է այլընտրանքային ինչ-որ ձևեր առաջարկելով դրանց լուծումներ տալ:

| Ներառական ոչ ֆորմալ կրթություն

Շատ կարևոր է, որ լինեն այնպիսի դասընթացներ, որտեղ ամբողջական խումբը կազմված կլինի հաշմանդամություն ունեցող մարդկանցից: Տրամաբանական կլինի նաև այդպիսի դասընթացներ ունենալ: Մյուս տիպի դասընթացները օգտակար են երկուսի համար էլ: Մարդիկ, որ ունեն հաշմանդամություն և ընդգրկվում են այս խմբի մեջ, քայլ է դեպի հասարակություն, դեպի ինտեգրում:

Ոչ ֆորմալ կրթությունը պետք է ներառական լինի: Շատ խնդիրներ կան, բայց պետք է այդ ուղղությամբ էլ շարժվել: Թրեյնինգ վարողները անպայման պետք է վերապատրաստում անցնեն` հաշմանդամություն ունեցող անձանց ուսուցանելու համար: Բաներ կան, որ մարդիկ ընդհանրապես չեն պատկերացնում, չգիտեն, թե ինչ պետք է անել: Հեշտ չէ: Պետք է նախ մասնագիտական գիտելիք ունենալ, հետո նվազագույն մոտիվացիա, որպեսզի հասկանաս, թե ինչ կարգի խնդիրներ են լինում, որ խնդրի համար ի՛նչ ադապտացիա է հարկավոր:

Շատ հաճախ թրեյներները վերցնում են այդ պատասխանատվությունը` առանց պատրաստ լինելու, հետո խնդրի առջև են կանգնում: Տեղանքի մատչելիությունը Հայաստանում ամենալուրջ խնդիրներից մեկն է: Բայց հիմա ունենք այն, ինչ ունենք, և դա փոխարինում ենք մարդկային պոտենցիալով. եթե չկա հարթակ կամ վերելակ, խմբում կան մասնակիցներ, ովքեր պատրաստ են օգնելու:

Իհարկե, փորձի արդյունքում ինչ-որ բաներ սովորում ես, բայց պետք չէ հեծանիվ հայտնագործել, երբ հաշմանդամության խնդրով մասնագիտացող կազմակերպությունները արդեն ունեն իրենց ուսուցանողները և մոտեցումները: Այստեղ կարևոր է, որ հաշմանդամություն ունեցող անձանց դիտարկենք ոչ միայն սպառողի, այլ նաև կիրառողի դերում: Պարտադիր չէ, որ նրանք միայն մասնակից լինեն, այս դեպքում կարող են թրեյներներ և ուսուցանողներ լինել, և դա էլ է կարևոր հասկանալ:

| Որո՞նք են այդ ծրագրերը, ինչպե՞ս մասնակցել դրանց

Հայաստանում միջազգային փոխանակման հնարավորությունները երիտասարդների համար այնքան էլ շատ չեն: Կան ծրագրեր, կազմակերպություններ, որոնք օգնում են երիտասարդներին միջմշակութային փոխանակություններ իրականացնելու: Եվրամիության հիմնական ծրագիրը, որ բաց է Հայաստանի համար, չնայած շատ քիչ մարդիկ են դրանից օգտվում 2004-2007 թթ., կոչվում էր «Երիտասարդություն», 2007-2013 թթ. երկրորդ հրատարակությունը լույս տեսավ, որը կոչվում էր «Երիտասարդությունը շարժման մեջ» և 2014-ից նոր հրատարակություն է լույս տեսել, որը կոչվում է «Erasmus+»:

Այս ծրագիրը հիմնականում խթանում է այն երիտասարդների շարժունակությունը և մասնակցությունը, ովքեր ավելի քիչ հնարավորություններ ունեն: Խոսքը միայն հաշմանդամություն ունեցողների մասին չէ. կարող է լինել սոցիալական, կրթական, աշխարհագրական, լեզվական կամ որևէ այլ խոչընդոտ, որը դժվարացնում է այդ մարդու մասնակցությունը միջազգային ծրագրերին: Նրանց մասնակցությունը առաջին հերթին է խթանվում այս ծրագրերին և այս մասին պետք է  իրազեկ լինեն թե՛ երիտասարդները և թե՛ նրանց ծնողները:

| Ի՞նչ է հարկավոր ծրագրերին մասնակցելու համար

Շատ բան կախված է թե՛ ծնողների, թե՛ մասնակիցների մոտեցումներից: Լինում են դեպքեր, երբ ծնողը աջակցում է, բայց երիտասարդը տեղից չի շարժվում, լինում է նաև հակառակը: Սակայն նրանք պետք է հասկանան, որ միջավայրը թշնամական չէ, այն կարող է պրոբլեմատիկ լինել ինչպես բոլորի համար, իրենց համար` գուցե մի քիչ ավելի, բայց միանգամից բոլոր խնդիրները չեն լուծվում:

Շատ կարևոր է հաշմանդամություն ունեցող մարդու մոտեցումը: Ամենակարևորը` նա պետք է պատրաստ լինի ընդունելու իրականությունը, գնահատելու իրավիճակը: Եթե նրա մոտեցումը բաց է, պատրաստ է ընդունելու իրավիճակը, և այդ իրավիճակում ուզում է առավելագույնը ստանալ, ուրեմն` կստանա:

Ոչ ֆորմալ կրթությունը ամբողջությամբ հարմարեցված է soft skills ուղղությանը, ու այս առումով, այն մարդկանց համար, ովքեր իրենց ֆիզիկական տվյալների պատճառով երբեմն դժվարություններ ունեն թեկուզ շփման, հասարակության մեջ իրենց տեղը գտնելու առումով, սա իրոք գտած բան է: Արժի, որ բոլոր ծնողները, ովքեր ունեն հաշմանդամություն ունեցող երեխաներ, մտածեն, որ այս գործիքը կա նրանց համար և պետք է օգտագործել:

Զրուցեց Մարիամ Եղիազարյանը

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d5%b9-%d6%86%d5%b8%d6%80%d5%b4%d5%a1%d5%ac-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Ի՞նչ է դիսլեքսիան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%a4%d5%ab%d5%bd%d5%ac%d5%a5%d6%84%d5%bd%d5%ab%d5%a1%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%a4%d5%ab%d5%bd%d5%ac%d5%a5%d6%84%d5%bd%d5%ab%d5%a1%d5%b6/#comments Mon, 04 May 2015 14:39:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=394 Դիսլեքսիան, որն այլ կերպ անվանում են նաև կարդալու դժվարություն կամ ալեքսիա, ընթերցելու դժվարություն է: Այն ներառում է բառերի արտասանության, գրելու, արագ կամ բարձրաձայն կարդալու և կարդացածը հասկանալու դժվարությունները: Դիսլեքսիան ամենահաճախակի հանդիպող սովորելու դժվարությունն է: Դրա առաջացումը կարող է պայմանավորված լինել թե՛ գենետիկական, թե՛ միջավայրային  գործոններով, երբեմն այն կարող է նաև ժառանգական բնույթ ունենալ:

Դիսլեքսիայով պայմանավորված խնդիրներն առաջ են գալիս այն պարագայում, երբ ուղեղի այն կենտրոնը, որը պատասխանատու է գրավոր ու բանավոր խոսքի համար, տարբերվում է առավել հաճախ հանդիպող իր վիճակից, իսկ առանց այդ երկու ֆունկցիաների երեխան չի կարող ճիշտ գրել-կարդալ:

Դիսլեքսիա ունեցող երեխաների համար մեծ դժվարություն է դպրոց գնալը, ուսուցիչների, ծնողների ու ընտանիքի անդամների անընդհատ ուղղումներին դիմանալն ու բառերը ճիշտ արտասանելու անվերջ փորձերը: Բանն այն է, որ դիսլեքսիա ունեցող երեխաները  ճիշտ են ճանաչում տառերը, դրանք առանձին-առանձին կարող են ճիշտ արտաբերել, սակայն երբ հերթը հասնում է բառերին կամ նախադասություններին, տառերի դասավորությունը փոփոխություններ է կրում: Երեխան չի կարողանում վանկերը ճիշտ միացնել, երբեմն բաց է թողնում բառի առաջին կամ վերջին վանկը, տառեր է բաց թողնում կամ ավելորդ հնչյուններ է ավելացնում բառին, չի կարողանում նախադասությունը ճիշտ կարդալ: Դիսլեքսիա ունեցող մարդիկ Ժ-Շ-ն, Զ-Ս-ն, Բ-Վ-ն, Պ-Տ-ն կարող են փոփոխել, այսինքն՝ մեկի փոխարեն մյուսն արտասանել:

Դիսլեքսիան տղաների շրջանում 3-4 անգամ ավելի շատ է հանդիպում, քան աղջիկների: Ըստ համաշխարհային վիճակագրության` դպրոցահասակ երեխաների 5-ից 8%-ը դիսլեքսիա ունի: Ընթերցանության դժվարությունները սովորաբար ի հայտ են գալիս 2-րդ դասարանից հետո: Հնարավոր է նաև, որ ավելի ուշ տարիքում ևս այն գլուխ բարձրացնի:

Դիսլեքսիան հայտնաբերելը բավականին դժվար է. թեև այն ի հայտ է գալիս հիմնականում տարրական դպրոցի աշակերտների մոտ, սակայն սովորաբար չի կարող հայտնաբերվել ուսուցչի կամ ծնողների կողմից: Դիսլեքսիան հայտնաբերելու համար գոյություն ունեն հատուկ թեստեր, որոնք կարող են պարզել տվյալ անձի` դիսլեքսիա ունենալու հավանականությունը:

Այն ժամանակ, երբ երեխայի մոտ դիսլեքսիա է հայտնաբերվում, ծնողները պետք է դիմեն լոգոպեդի և հոգեբանի օգնությանը: Պարբերական ու ճիշտ մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է, որ բավական լավ արդյունքներ գրանցվեն: Քանի որ յուրաքանչյուր մարդու ընդունակությունների ու կարողությունների սահմանը տարբերվում է մյուս մարդկանցից, հնարավոր չէ սահմանել դիսլեքսիայի հաղթահարման հստակ ժամկետ: Այն կարող է ձգվել ամիսներ, մինչև անգամ տարիներ:

Հոգեբանի աշխատանքը կօգնի երեխային հիշողությունը լավացնելու, ավելի արագ կենտրոնանալու և ուշադրությունը սևեռելու բուն գործողության վրա:

Շատ կարևոր է, որ սերտ լինի ծնող-երեխա-մասնագետ կապը, քանի որ օղակներից մեկի պասիվության պատճառով աշխատանքը գուցե սպասելիքները չարդարացնի:

Դիսլեքսիա ունեցող երեխաների կրթությունը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է առաջնորդվել անհատական ուսուցման պլանով, երեխային հավելյալ ժամանակ տրամադրել առաջադրանքները կատարելու համար, անհրաժեշտության դեպքում տրամադրել դասագրքերի աուդիոտարբերակները և լրացուցիչ ժամանակ հատկացնել աշակերտի արտասանությանն ու ընթերցանությանը: Որոշ տառատեսակների միջոցով հնարավոր է հեշտացնել դիսլեքսիա ունեցող անձանց ընթերցանությունը, օրինակ` լատինական այբուբենի համար գոյություն ունեն  Dyslexie, OpenDyslexic և Lexia Readable տառատեսակները:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%a4%d5%ab%d5%bd%d5%ac%d5%a5%d6%84%d5%bd%d5%ab%d5%a1%d5%b6/feed/ 0 Ինչպես է անցել նրա օրը դպրոցում https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/#comments Wed, 29 Apr 2015 16:42:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=385 Դպրոցահասակ երեխաները օրվա կեսը դպրոցում են անցկացնում` դասընկերների, ուսուցիչների կողքին, ծնողից հեռու: Հաշմանդամություն ունեցող այն երեխաների ծնողները, ովքեր ողջ օրը չեն կարող դպրոցում անցկացնել, ցանկանում են իմանալ, թե նրա օրն ինչպե´ս է անցել, ի´նչ նոր բաներ է սովորել և այլն:

Եթե դուք երեխային հարցնեք. «Դե, ինչպե՞ս են դասերդ դպրոցում», ամենայն հավանականությամբ «նորմալ է» պատասխանը կստանաք: Իսկ եթե իսկապես ցանկանում եք իմանալ, թե ինչպե´ս է նրա օրը անցել, ապա ձեր երեխային օգնեք` այնպիսի հարցեր տալով, որոնք նրան կստիպեն անկեղծանալ ու մանրամասներ պատմել:

Միշտ չէ, որ երեխաներն ընկերական հարաբերություններ են ունենում ծնողների հետ, ուստի հաճախ պարփակվում են ու ծնողին մասնակից չեն դարձնում իրենց դպրոցական կյանքին: Հարաբերությունների փոփոխության ճանապարհին օգտվեք այս հարցերից, ու կամաց-կամաց փոքրիկ հաջողություններ կգրանցեք:

1. | Այսօր ի՞նչ լավ բան է կատարվել քեզ հետ դպրոցում: Իսկ ի՞նչ վատ բան է կատարվել:

2. | Կպատմես, թե ի´նչ ծիծաղելի դեպք է պատահել այսօր դպրոցում:

3. | Եթե դու ընտրելու լինեիր, ո՞ւմ կողքին կցանկանայիր նստել դասարանում: Իսկ ո՞ւմ կողքին չէիր ցանկանա նստել:

4. | Կպատմե՞ս ձեր դպրոցի ամենագեղեցիկ անկյան մասին:

5. | Ի՞նչ տարօրինակ բառ ես այսօր լսել: Կամ գուցե քեզ տարօրինակ որևէ բա՞ն են ասել:

6. | Եթե ուսուցչիդ այսօր մեր տուն հրավիրեինք, ի՞նչ ես կարծում` ինձ ի՞նչ կպատմեր քո մասին:

7. | Ո՞ւմ ես այսօր օգնել:

8. | Ամենաշատն ո՞վ է օգնում քեզ:

9. | Ասա´ ինձ, թե ի´նչ նոր բան ես այսօր իմացել:

10. | Եղե՞լ է մի պահ, երբ քեզ ամենաերջանիկն ես այսօր զգացել:

11. | Ինչ-որ պահի տխրե՞լ ես այսօր:

12. | Եթե այլմոլորակայինները գային ձեր դասարան, ո՞ւմ կցանկանայիր, որ տանեին իրենց հետ:

13. | Դասամիջոցին ո՞ւմ հետ կցանկանայիր խաղալ: Այնպիսի մեկի, ում հետ դեռ երբեք չես խաղացել:

14. | Այսօրվա կատարվածներից ինչ-որ լավ բան պատմիր ինձ:

15. | Ուսուցիչն այսօր ո՞ր բառն է շատ կրկնել:

16. | Ինչի՞ մասին կցանկանայիր տեղեկանալ այսօր դպրոցում:

17. | Կա՞ այնպիսի բան, որ կցանկանայիր քիչ անել դպրոցում:

18. | Դասարանում ո՞ւմ հետ ես քեզ ավելի լավ դրսևորում:

19. | Դասամիջոցներին սովորաբար որտե՞ղ ես խաղում:

20. | Ձեր դասարանում ո՞վ է ամենակատակասերը:

21. | Քեզ դո՞ւր է եկել այսօրվա ճաշիկը:

22. | Եթե ապագայում ուսուցիչ դառնայիր, ըստ քեզ` ինչպիսի՞ն կլինեիր:

23. | Ո՞վ է ձեր դասարանում ամենաանկարգը:

24. | Եթե կարողանայիր դասընկերներիցդ մեկի հետ տեղերով փոխվել, ո՞վ կլիներ նա և ինչո՞ւ:

25. | Ամենաշատն ո՞վ է քեզ օգնում դասարանում, երբ անհրաժեշտ է հավաքել պայուսակդ կամ դասարանից դասարան տեղափոխվել:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed/ 0