Բոլորակ » Հոգեբանական https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Խոսեք երեխայի հաշմանդամության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d6%84-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d6%84-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#comments Mon, 24 Oct 2016 11:42:38 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=794 Շատ ծնողներ խուսափում են խոսել իրենց երեխայի հաշմանդամության մասին, մտածելով, թե այդկերպ կկարողանան խուսափել իրականությունից: Լռությունը, սակայն, չի կարող փոխել իրականությունը, ուստի պետք է խոսել: Երեխայի հաշմանդամության մասին լռելով, նրան հասարակությունից թաքցնելով` որևէ լավ արդյունքի չեք հասնի: Պետք է խոսել, քանի որ դա մարդկանց կօգնի ճիշտ հասկանալու և ընդունելու ձեր երեխային: Սակայն ինչպե՞ս խոսել, ո՞ւմ հետ, որքա՞ն ինֆորմացիա տալ….

Ինչո՞ւ խոսել երեխայի հաշմանդամության մասին

Երեխան ձեր կյանքի մի մասն է, ու ձեզ շրջապատող մարդիկ պետք է իմանան, թե որն է խնդիրը: Որքան շատ տեղեկացված լինեն ձեր և երեխայի մասին, այնքան հեշտ կլինի աջակցել ձեզ: Ընկերների ու հարազատների հետ խոսելը կօգնի լիարժեք զգալու և ընդունելու իրականությունը:

Զուգընկերոջ հետ զրույցները կօգնեն հաղթահարելու վախը, անօգնականության զգացումն ու կնպաստեն հարաբերությունների պահպանմանը: Եթե ընտանիքում ուրիշ երեխաներ կան, լսեք նրանց, նրանց հետ ևս խոսեք ձեր հաշմանդամություն ունեցող երեխայի մասին: Նրանք ընտանիքի անդամ են, բացի այդ, երեխա են ու աջակցության կարիք ունեն:

Մարդկանց հետ խոսելը կարող է դժվար լինել

Որևէ մեկը չի ասում, թե երեխայի հաշմանդամության մասին խոսելը հեշտ է: Բարդ է, և դա նորմալ է: Պատճառները կարող են տարբեր լինել:

  • Դուք դեռևս խնդիրն ընկալելու, դրան համակերպվելու փուլում եք:
  • Դեռ պատրաստ չեք խոսելու: Գուցե ցանկանում եք նախ ինքներդ հասկանալ, ընդունել ու համակերպվել իրականության հետ:
  • Ցանկանում եք դրական տրամադրվել, բայց բարդ է դրան հասնել:
  • Վախենում եք ձեր զգացմունքներից:
  • Չեք ցանկանում մարդկանց տեղեկացնել երեխայի խնդրի մասին, որպեսզի խուսափեք հնարավոր հարցերից:
  • Անհանգստանում եք, թե մարդիկ ինչպես կարձագանքեն:
  • Ձեզ թվում է, թե հարկ եղածից ավելին կասեք:
  • Կարող է թվալ, թե երեխան վատ վերաբերմունքի կարժանանա, եթե մարդիկ իմանան նրա հաշմանդամության մասին:
  • Գուցե խուսափում եք հնարավոր խղճահարությունից:
  • Հնարավոր է` փորձեք պաշտպանել երեխային` իր մասին նրան տրվելիք հնարավոր հարցերից:
  • Թեև ընտանիքում չեն բարձրաձայնում, բայց ամաչում են հաշմանդամություն ունեցող երեխայի առկայությունից և այլն:

Երբ խոսել, ում հետ և ինչ ասել

Երբ

Նորմալ է, եթե ձեզ ժամանակ է հարկավոր փաստն ընդունելու համար: Պարտադիր չէ, որ մարդիկ անմիջապես տեղեկանան: Անգամ այն դեպքում, երբ արդեն սկսել եք խոսել, կարող եք կանգ առնել: Նորմալ է, եթե ասեք, որ նախընտրում եք ավելի ուշ վերադառնալ թեմային: Որևէ մեկը ձեզ դատելու իրավունք չունի:

Ում հետ

Վաղ թե ուշ պետք է խոսեք: Երեխայի մանկապարտեզի կամ դպրոցի մասնագետները պետք է տեղյակ լինեն, թե ինչ մոտեցում է անհրաժեշտ: Ընտանիքի անդամներն ու ընկերներն էլ, հավանաբար, օգնելու, աջակցելու ցանկություն կունենան ու պետք է տեղյակ լինեն, թե ինչպես:

Երբ խոսքը կողմնակի մարդկանց մասին է, ինքներդ պետք է որոշեք, թե ում և հատկապես ինչ ասեք:

Ինչ ասել

Դուք պարտավոր չեք երեխայի հաշմանդամության բոլոր մանրամասները բոլորին պատմել: Այնքան ինֆորմացիա տվեք, որքան հարկ եք համարում: Օրինակ` այն մարդկանց, ում հազվադեպ եք հանդիպում, քաղաքավարության համար կարող եք միայն հիմնական տեղեկություններ տալ:

Կարող եք նախապես որոշել, թե ում ինչ եք պատմելու: Կարող եք խորհրդակցել մտերիմների հետ: Այդպես կարող եք ձեր կողակցի կամ ընտանիքի մյուս անդամների հետ կիսել երեխայի հաշմանդամության մասին մարդկանց տեղեկացնելու պատասխանատվությունը:

Ուշադիր եղեք, քանի որ ձեր տված ինֆորմացիան է, որ հիմք է ծառայելու մարդկանց` երեխայի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքին: Առաջնահերթ երեխայի ուժեղ կողմերի, ընդունակությունների մասին խոսելով` շրջապատի մարդկանց էլ կստիպեք տարանջատել նրան իր ունեցած հաշմանդամությունից, դիտարկել որպես անհատ, նրա մեջ տեսնել մարդուն, ոչ թե հաշմանդամությունը:

Ինչպես խոսել այս կամ այն մարդու հետ

Դուք և ձեր զուգընկերը կարող եք տարբեր հայացքներ ունենալ երեխայի հաշմանդամության վերաբերյալ: Դա նորմալ է: Այդ տարբերությունն ընդունելը կնպաստի ձեր հարաբերությունների ամրությանը: Զգալով, որ ընկալվում ու ընդունվում են դիմացինի կողմից, մարդիկ ավելի ջանասիրաբար են աշխատում: Նրա տեսակետն ընդունելով` կկարողանաք խուսափել տարաձայնություններից ու ավելի մտերմանալ: Դա կօգնի հաղթահարելու սթրեսն ու համակերպվել այն փոփոխությունների հետ, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխան կբերի ձեր առօրյա:

Ձեր զգացողությունների մասին խոսելով` կարող եք ավելի լավ հասկանալ միմյանց: Ինչ էլ  լինի, խոսեք, քանի որ նա էլ հավասարապես ծնող է ու պետք է խնամի երեխային, տեղյակ լինի իրավիճակին:

Առանց մեկը մյուսին դատելու փորձեք աջակցել միմյանց: Ցույց տվեք, որ լսում եք ձեր զուգընկերոջը, որ հասկանում եք նրան, որ պատրաստ եք օգնելու:

Շատ կարդացեք, ավելի շատ ինֆորմացիա հավաքեք ձեր երեխայի հաշմանդամության, նրա կարիքների ու խնամքի մասին: Աշխատեք, որպեսզի խնդիրներից ձեր անձնական կյանքը չտուժի:

Ձեր մյուս երեխաների հետ խոսելիս հաշվի առեք նրանց տարիքը, սեռը, բնավորությունն ու ըստ այդմ համապատասխան մոտեցում ցուցաբերեք: Նրանք կարող են հարցեր ունենալ իրենց քրոջ/եղբոր հաշմանդամության, նրա հետ շփման վերաբերյալ: Կարևոր է, որ ընտանիքի բոլոր անդամները, այդ թվում նաև` երեխաները, շփվեն հաշմանդամություն ունեցող երեխայի հետ: Պատասխանեք երեխաների բոլոր հարցերին, բայց այնպես, որ մատչելի լինի: Մի խուսափեք խոսել առկա ու հնարավոր խնդիրների մասին: Նրանք պետք է պատրաստ լինեն հնարավոր զարգացումներին:

Ձեր երեխաներին լսելիս առանց քննադատելու կամ մեղադրելու ցույց տվեք, որ նրանց զգացողությունները, վախը կամ անհանգստությունը նորմալ են: Կարող եք ձեր զգացողություններով ևս կիսվել, քանի որ այդպես նրանք կհասկանան, որ միայնակ չեն, և որ ծնողներն աջակցում են:

Ձեր օրինակով ու նաև զրուցելիս երեխաներին սովորեցրեք, որ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ ավելի համբերատար պետք է լինել, որովհետև այլ կերպ հարաբերությունները կարող են տուժել: Կարող եք, օրինակ` ասել, որ քրոջ/եղբոր հետ խաղալիս հարկավոր է ավելի համբերատար լինել, քանի որ որոշ գործողություններ նա ավելի դժվարությամբ է կատարում:

Հիշեք, որ դուք նման խնդիրներ ունեցող միակ ծնողը չեք, և, համացանցն օգտագործելով, կարդացեք այն ծնողների գրառումները, ովքեր արդեն իսկ շրջանցել են այն փուլը, որում հիմա դուք եք գտնվում:

Ձեր ընտանիքն ու ընկերները լավագույնս կարող են աջակից լինել: Երեխայի հաշմանդամության մասին տեղեկանալով` նրանք վերջինիս հետ ավելի լավ կկարողանան շփվել: Նրանց աջակցությունը կօգնի հաղթահարելու վախն ու անհանգստությունը, որ հնարավոր է ունենաք:

Նորմալ է, որ ձեր ընտանիքի անդամներն ու ընկերները հաշմանդամության մասին բավարար գիտելիքներ չունենան: Որևէ մեկը դրա համար մեղավոր չէ. խոսեք ու կիսվեք ձեր գիտելիքներով: Երեխայի խնդիրներից բացի խոսեք նաև նրա կարիքների մասին, որպեսզի նրա հետ շփվելիս մտերիմները բարդություն չունենան: Տեղեկացրեք, թե երեխան ինչով է սիրում զբաղվել, ինչ խաղեր է նախընտրում խաղալ, ինչ գրքեր, մուլտեր են նրան հետաքրքրում:

Իհարկե, կլինեն մարդիկ, ովքեր անկախ ձեր տրամադրած տեղեկություններից, չեն կարողանա համապատասխան վերաբերմունք ցուցաբերել: Հանգիստ թողեք այդ մարդկանց ու առաջ շարժվեք:

Հաշմանդամություն ունեցող այլ երեխաների ծնողների հետ շփումը շատ օգտակար կարող է լինել: Նրանց փորձին ծանոթանալով, նրանց ունեցած վերելքներն ու վայրէջքները, կողմնակի մարդկանց հետ շփման փորձը կարող են օգնել ձեզ ավելի հեշտ հաղթահարելու իրավիճակը:

Մանկապարտեզում կամ դպրոցում երեխայի հետ աշխատող մասնագետները պետք է ճշգրիտ ու ամբողջական ինֆորմացիա ունենան նրա մասին: Հնարավոր է` հարկ լինի պարբերաբար խոսել նրանց հետ, գուցե նաև ծանոթացնել երեխայի հետ զբաղվող այլ մասնագետների հետ, որպեսզի կրթական պրոցեսը հնարավորինս հարմարեցվի երեխայի կարիքներին:

Շատ կարևոր է խոսել նաև դպրոցի կամ մանկապարտեզի սաների հետ: Նրանք օրվա մի մասը ձեր երեխայի կողքին են ու պետք է իմանան, թե ինչպես շփվել: Բայց մի բանում կարող եք վստահ լինել. երեխաներն իրենց ներսում ներառման խնդիր չեն ունենում:

Աղբյուրը` raisingchildren.net.au

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%a5%d6%84-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Երեխայի խնամքն ընտանիքի մյուս անդամների հետ կիսելու կարևորության մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ad%d5%b6%d5%a1%d5%b4%d6%84%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%b4%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bd-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ad%d5%b6%d5%a1%d5%b4%d6%84%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%b4%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bd-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b6/#comments Wed, 17 Aug 2016 17:17:42 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=776 Կարևոր է, որ երեխան մեծանում և դաստիարակություն է ստանում լիարժեք ընտանիքում, և երեխայի խնամքով զբաղվում են նաև ընտանիքի մյուս անդամները՝ հայրը, տատիկ-պապիկը, մյուսները: Բայց շատ հաճախ հակառակն է ստացվում: Մեր իրականության մեջ ընտանիքի ավագ անդամները երեխայի հաշմանդամության պատճառ հիմնականում մայրերին են դիտարկում: Սա, իհարկե, իրազեկության, բավարար գիտելիքի բացակայության հետևանք է, քանի որ գաղտնիք չէ՝ երեխայի հաշմանդամության պատճառները բազմաթիվ են:

Մայրերը շատ հաճախ առիթ են տալիս, որ ընտանիքի անդամները մեղադրանքներ հնչեցնեն իրենց հասցեին: Հանրահայտ ճշմարտություն է՝ ինչպես դու ես քեզ տեսնում, այնպես էլ մյուսները: Եթե մայրն իրեն մեղադրում է երեխայի հաշմանդամության համար, ապա ինչո՞ւ մյուսները չեն կարող դա անել: Ընտանիքի անդամների կողմից երեխային ընդունելու առաջին քայլը մայրիկինն է: Նա պետք է այնքան իրազեկ լինի, որ կարողանա մյուսներին ևս տեղեկացնել խնդրի էությունը: Պետք է ամբողջ ընտանիքը տեղյակ լինի երեխայի խնդիրներին, դրանց պատճառներին ու կարողանա համատեղ լուծումներ գտնել երեխայի հետագա զարգացումը կազմակերպելու համար:

Մայրերը պետք է հիշեն, որ, ինքնամփոփ դառնալով, հարցեր չես լուծի: Որքան էլ հոգեպես ուժեղ լինեն, կողմնակի օգնության ու աջակցության կարիք կա: Կոնֆլիկտներից խուսափելու համար մայրերը գերադասում են ամեն ինչ ինքնուրույն անել, բայց դրանից երեխան կարող է նաև տուժել: Նա մեծանում է ու մի օր հասարակություն է մտնելու: Նրա սոցիալականացման առաջին օղակն ընտանիքն է: Որքան շատ շփվի ընտանիքի անդամների հետ, այնքան հետագայում քիչ կլինեն խնդիրներն ավելի մեծ օղակներում:

Պետք է նշել նաև, որ պետական մարմինների կողմից սոցիալական աջակցության բացակայությունը ևս մեծ դեր ունի երեխայի՝ ընտանիքի մյուս անդամների կողմից չընդունվելու գործում: Օրինակ` տատիկ-պապիկները շատ հաճախ ուղղակի չեն պատկերացնում երեխայի խնամքն ընտանիքում, ու համապատասխան աջակցության բացակայությունն է, որ ստիպում է այլընտրանք փնտրել:

Շատ կարևոր է, որ ընտանիքում յուրաքանչյուրն իր պարտականությունն ունենա նաև երեխայի խնամքի հարցում: Հայրը, օրինակ, պետք է իմանա, որ երեխային բակ տանելն իր «գործն» է, մանկապարտեզ կամ դպրոց տանելը՝ ավագ քրոջ կամ եղբոր, քնեցնելիս կարող է նաև տատն օգնության հասնել, խաղի ժամերին պապին կանչելու հերթն է: Ընտանիքի մյուս անդամների խնամքի տակ գտնվելով` երեխան սովորում է, մայրիկից բացի, նաև մյուսների հանդեպ պատասխանատվության զգացումին, սովորում է հարգել մեծերին, գիտակցում է նրանց կարևորությունը: Հետագայում ինքն էլ քաջ գիտակցում է, որ ընտանիքում կարևոր է օգնել և աջակցել միմյանց: Սրանք բաներ են, որ գրքերից ու ֆիլմերից չէ, որ մարդիկ սովորում են:

Շատ կարևոր է, որ երեխային չխղճան, ընդունեն նրան այնպիսին, ինչպիսին կա, որպեսզի նա չսովորի իր ուզածին հասնել այն պատճառով, որ հաշմանդամություն ունի: Նման խնդիրներ ունեցող երեխաներին հարկավոր է զարգացնող խմբակների՝ դաշնամուրի, երաժշտության, նկարչության, անդամագրել: Սա ոչ միայն կկոփի երեխային, այլև կօգնի ավելի ինքնավստահ և խելացի դառնալու:

Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների մայրերը, ի տարբերություն մյուսների, երբեմն ավելի շատ ժամանակ են տրամադրում իրենց երեխաներին, ավելի շատ ջանք ու եռանդ են ծախսում, որպեսզի իրենց փոքրիկները լիարժեք ապրեն: Ի տարբերություն մյուս երեխաների, հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն ավելի շատ խնամքի և ուշադրության կարիք ունեն, ինչը ծնողից ավելի մեծ ֆիզիկական և հոգեկան լարում է պահանջում: Սա հանգեցնում է նրան, որ մայրերը հաճախ մոռանում են սեփական «ես»-ի մասին:

Որքան էլ ծնողներն իրենց պարտականությունները սիրով են կատարում, մեծ պատասխանատվությունը երբեմն պատճառ է դառնում, որ մարդն ընդհանրապես մոռանա իր սեփական կարիքների, ցանկությունների մասին և անուշադրության մատնի իրեն, հավատալով, որ դա իր երեխայի երջանիկ մանկությունն ապահովելու միակ ճանապարհն է: Սա մի շարք խնդիրների պատճառ է դառնում: Կանայք անուշադրության են մատնում նաև ամուսնուն, մյուս երեխաներին, մարդկանց հետ շփումն էլ դառնում է սահմանափակ: Այս ամենն ընտանիքում կոնֆլիկտների պատճառ կարող է դառնալ: Կողմնակի օգնություն, աջակցություն է հարկավոր: Ահա այստեղ է, որ ընտանիքը պետք է առաջարկի իր օգնությունը և կիսի պարտականությունն ու հոգսերը մայրիկի հետ:

Գրառեց՝ Անի Պետրոսյանը

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ad%d5%b6%d5%a1%d5%b4%d6%84%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%b4%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bd-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b6/feed/ 0 Հեքիաթաթերապիա. երբ և ինչպես կիրառել https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/#comments Mon, 08 Aug 2016 15:12:55 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=767 Հեքիաթաթերապիան արտթերապիայի ուղղություններից մեկն է, որն աշխատում է անգիտակցական և ենթագիտակցական մակարդակում գտնվող խորհրդանիշների միջոցով։ Այսինքն՝ հեքիաթի հերոսները, կենդանիները, ծառերը և բնության այլ երևույթներ հանդիսանում են խորհրդանիշներ, որոնց հետ անձը անցնում է ճանապարհ` վերջիններիս իրեն նմանեցնելով կամ նմանակելով: Այս դեպքում անձն ավելի հեշտությամբ է կարողանում խոսել, արտահայտվել, ավելի հեշտ է կարողանում կառուցել մտքեր, կարծիքներ, պլանավորել գործողություններ, քանի որ այն կատարում է հեքիաթի հերոսների անունից:

Թերապևտիկ հեքիաթները սովորաբար ունենում են հստակ կառուցվածք՝ սկիզբ, որի ընթացքում որոշվում է հեքիաթի ընդհանուր բնույթը, գագաթնակետ, որի ընթացքում տեղի են ունենում հիմնական խնդիրների հետ բախումները, և ավարտ, որը պարտադիր պետք է դրական ելք ունենա:

Այսպիսով, կիրառելով որոշակի գործողությունների պլան հեքիաթի հերոսների համար, անձը այդ մտքերը տեղափոխում է նաև իր ենթագիտակցություն և, իր կյանքում կիրառելով այդ պլանը, կարողանում է լուծել որոշակի խնդիրներ։

Հեքիաթաթերապիան միայն հեքիաթի ընթերցանությունը չէ, այլ նաև հեքիաթի ստեղծագործումը, փոփոխումը, շարունակումը, բեմադրումը և այլն։ Երեխայի խնդրից կախված՝ կիրառում ենք տարբեր տեսակներ։

Գոյություն ունեն նաև մասնագիտական հեքիաթներ, որոնք ծնողները կարող են փնտրել և գտնել համացանցում։

Հեքիաթների տեսակները

Ընդհանուր առմամբ հեքիաթները լինում են հեղինակային` ստեղծագործական և ժողովրդական` համընդհանուր։ Ստեղծագործական հեքիաթները` գրողների կամ ծնողների կողմից գրված, տանը կարող են կիրառել ծնողները։ Ժողովրդական հեքիաթների հեղինակը ժողովուրդն է, դրանք բնորոշում են այդ ժողովուրդների նիստուկացը, մտածելակերպը, որոնց նմանակները կարելի է գտնել տարբեր ժողովուրդների մոտ: Վերջիններս ևս կիրառվում են հոգեթերապիայում:

Եթե երեխան հաշմանդամություն ունի, այս դեպքում հեքիաթաթերապիան որոշակի առանձնահատուկ փոփոխություն չի կրում։ Միայն մտավոր խնդիրների դեպքում աշխատում են ընտրել ավելի պարզ հեքիաթներ:

Երբ կարելի է կիրառել հեքիաթաթերապիան

Հեքիաթաթերապիան խորհուրդ չի տրվում կիրառել միայն այն դեպքում, երբ կա իրականության հետ կապի կորստի խնդիր։ Օրինակ՝ շիզոֆրենիայի դեպքում այն կարող է ավելի սրել այդ իրավիճակը։

Այսպիսով, եթե, երեխան ունի, օրինակ` վախի խնդիր, գիշերը չի կարողանում քնել, քանի որ վախենում է, որ սենյակում կարող է լինել որևէ կենդանի, օրինակ՝ ոզնի, որը կարող է ծակել իրեն, ապա այս դեպքում ծնողը կարող է առաջարկել մի հեքիաթ, որը կօգնի հաղթահարելու այս վախը։ Օրինակ` եթե երեխայի սիրած կենդանին արջուկն է, առաջարկում են մի իրավիճակ, որտեղ գլխավոր հերոսը արջուկն է, իրավիճակը առավելագույնս մոտեցնում են իրականությանը: Դիցուք, եթե երեխան մեծ եղբայր ունի, ապա արջուկը նույնպես պետք է ունենա մեծ եղբայր, հայր ու մայր, այն կարևոր անձինք, որոնք առկա են երեխայի կյանքում։ Կարող են այնպես ձևակերպել, որ արջուկն ընկերանա ոզնու հետ, որ ոզնին ևս կարող է վախենալ և այդքան էլ չի տարբերվում արջուկից, նրանք կարող են գիշերով միասին որոշակի ճանապարհ անցնել, խաղալ, նայել լուսնին, աստղերին և այլն։ Այսինքն` երեխան, ընկերանալով իր վախի հետ, փորձում է այն հաղթահարել:

Սակայն դրական կողմերը նշելով հանդերձ` չպետք է մոռանալ բացասականի մասին, որ ոզնին կարող է ծակել (պահպանում ենք ամբողջականության սկզբունքը): Սա անհրաժեշտ է, որպեսզի երբ երեխան իրականում շփվի ոզնու հետ, այն կարող է իսկապես երեխային վնասել կամ հարցնել, թե ինչու էին իրեն ստել:

Հեքիաթը ոչ միայն լավ թերապևտիկ, այլ նաև ախտորոշիչ, զարգացնող, դաստիարակող մեթոդ է, որը կարող է կիրառել ոչ միայն մասնագետը, այլև ծնողը գրագետ հարցադրումների միջոցով: Հեքիաթների միջոցով հնարավոր է հասկանալ երեխայի դիրքորոշումը տարբեր հարցերի շուրջ, նրա արժեհամակարգը, վախերը, անհանգստությունները, դրդապատճառները և այլն: Կարող են երեխային ուղղորդել, բացատրել, թե ինչ կարող է լինել այս կամ այն դեպքում (օրինակ` եթե ինքն էլ հետևի այդ հերոսի արարքներին)՝ երեխային ընտրության հնարավորություն տալով:

Գրառումը՝ Զառա Ասկարյանի

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/feed/ 0 Ծնողների ինքնագնահատականի մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ae%d5%b6%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%ab%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ae%d5%b6%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%ab%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#comments Fri, 15 Jul 2016 18:47:08 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=759 Միշտ չէ, որ զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների ծնողների մեջ արտահայտված է ինքնագնահատականի խնդիրը։ Կան շատ ծնողներ, որոնք մեծ անձնային աճ, ինքնակատարելագործում և մասնագիտական առաջընթաց են ունեցել հենց իրենց երեխայի շնորհիվ, երեխայի համար։

Զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխան չի կարող ծնողի ինքնագնահատականն իջնելու պատճառ լինել։ Եթե նկատվում է նման երևույթ, նշանակում է՝ դրա համար արդեն վաղուց հիմքեր են եղել, և երևույթն ուղղակի արտահայտվել է այդ ժամանակ։ Կարևոր է հասկանալ, թե ինչի համար է մարդը երեխա ունեցել, չէ՞ որ երեխաները լույս աշխարհ չեն գալիս նրա համար, որ իրականացնեն մեր սպասումները, մեր երազանքները։ Եթե մարդը երեխա ունենալու նշանակությունը այդպես է հասկանում, ապա լուրջ հակասություն կառաջանա իր սպասումների և իրականության միջև։

Երեխային ընդունելու և նրա հետ կյանքը լիարժեք ապրելու համար կարևոր է, թե ինչ արժեհամակարգ և աշխարհայացք ունեն ծնողները։ Ժամանակակից աշխարհը մեր առաջ բավական լուրջ խնդիրներ է դնում, հաշվի առնելով, թե որքան է արագացել և վնասակար դարձել հասարակ մարդու ամենասովորական առօրյան ու կենցաղը։ Բայց հենց այդտեղ անհրաժեշտ է մի պահ կանգ առնել ու մտածել. իսկ ո՞վ ասաց, որ մարդը պետք է փորձի համապատասխանել հասարակության պահանջներին։ Մարդու կողմնորոշիչ համակարգը պետք է իր ներսում լինի, ոչ թե դրսից պարտադրվող։

Եթե ծնողը զգում է, որ երեխայի խնդիրը սկսել է ինչ-որ կերպ անդրադառնալ իր ինքագնահատականի վրա, ապա այդ պահին լավ կլինի սկսի նայել իր ներսը՝ հասկանալու համար, թե ինչ փոփոխություններ պետք է անի ինքն իր մեջ, որն է իրականում իր խնդիրը։ Չէ՞ որ ինքնագնահատականը մեր ինքնագիտակցության մի մասն է։

Ցանկացած դժվարություն բերում է զարգացման։ Այն պահին, երբ մարդու համար ամենադժվար իրավիճակն է, նա աճում է, և դա բոլոր ոլորտներին է վերաբերում։

Որքան էլ լավ լինեն արտաքին պայմանները, այսինքն` տարբեր թերապիաներ, թանկարժեք սարքավորումներ երեխաների համար, ֆինանսական աջակցություն, եթե ծնողը չկարողացավ իր ներսը նայել, ապա չի կարող իսկական հարաբերություններ ձևավորել իր երեխայի հետ, ինչը երեխայի համար ամենակարևորն է և մյուս զարգացումների հիմքը։

Շատ հաճախ ծնողներն անտեսում են իրենք իրենց ՝ ոչ մի ռեսուրս չծախսելով իրենց վրա, որը նույնպես կարող է բերել հոգնածության, ուժերի սպառման։ Ծնողը կարող է գտնել մի բան, որն իրեն երջանկություն է պարգևում, և շաբաթը գոնե մեկ անգամ ժամանակ հատկացնել դրան։ Նախընտրությունները տարբեր են՝ մեկի համար դա մարմնամարզությունն է, մյուսի համար ՝ ընկերուհու հետ զրուցելը, երրորդի համար` ֆիլմ դիտելը և այլն։ Բայց կարևոր է, որ այդ պահին գիտակցվի, որ ես սա անում եմ ինձ համար, ես նույնպես խնամքի և հոգատարության կարիք ունեմ, եթե ինքս երջանիկ չլինեմ, ինչպե՞ս կարող եմ «սովորեցնել երջանիկ լինել»:

Եթե երեխան շաբաթը մի քանի թերապիաների կարիք ունի, ապա ծնողի համար կարող է բավարար լինել միայն շաբաթը մեկ անգամ հոգեբանին այցելելը, որտեղ իր մասին է հոգ տանում, իր պահանջմունքների մասին մտածում։

Հայաստանում դեռ նոր են զարգանում ծնողավարման դասընթացները, խմբերը, որոնք փորձում են օգնել ծնողին հասկանալու իրենք իրենց և իրենց երեխային։

Գրառումը՝ Զառա Ասկարյանի

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ae%d5%b6%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%ab%d5%b6%d6%84%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Ինչպե՞ս պահպանել ամուսնությունը, եթե ձեր երեխան աուտիզմ ունի https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d5%a9%d5%a5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d5%a9%d5%a5/#comments Thu, 30 Jun 2016 14:24:03 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=755 Քիչ չեն դեպքերը, երբ աուտիզմ ունեցող երեխայի ծնողները բաժանվում են: Կինը կամ ամուսինը չեն կարողանում համակերպվել իրականության հետ ու երեխայի ծնունդից հետո դադարեցնում են ամուսնական կյանքը: Նման վարքագծի պատճառը հիմնականում վախի ու պատասխանատվության զգացումն է լինում:

Աուտիզմ ունեցող 8-ամյա երեխայի հայրը 10 կետ է տարբերակել այն ծնողների համար, ովքեր կանգնած են ամուսնությունը երեխայի հաշմանդամության պատճառով կորցնելու վտանգի առաջ:

  1. Առաջնորդվեք «ամբողջ աշխարհի դեմ՝ միասին» մտածելակերպով

Դուք և ձեր կողակիցը միասին եք այդ իրավիճակում: Ձեր հետագա կյանքը, ամենայն հավանականությամբ, վերելքների ու վայրէջքների շղթա է լինելու, բայց գիտե՞ք ինչ. ատրակցիոններն առավել զվարճալի են, երբ ձեր լավագույն ընկերոջ կողքին եք: Եթե բժիշկների, դպրոցի աշխատակազմի, ընտանիքի անդամների, իրավաբանների և մյուս մարդկանց դեմ հանդիման եք դուրս եկել, ապա ավելի հեշտ է դա ընկերոջ, թիմակցի հետ անել: Պարտադիր չէ, որ երեխայի հետ կապված բոլոր հարցերում միշտ համակարծիք լինեք, բայց միասնական լինելը շատ դեպքերում օգնում է:

  1. Որքան հնարավոր է շատ ժամանակ անցկացրեք տանից դուրս

Չեմ կարող ասել, թե դա բավական է բոլոր ծնողների համար, բայց հատկապես աուտիզմ ունեցող երեխայի ծնողների համար այդպես է: Նախքան երեխաներ ունենալը երջանիկ ամուսիններ էիք, այդպես չէ՞: Իսկ ի՞նչ կարիք կա փոխվելու: Երբ խրամատների ներքևում եք, կենսուրախ չեք, բայց ես փորձում եմ ամսվա մեջ գոնե երկու անգամ կնոջս հետ դուրս գալ տանից, գնալ ընթրելու, հանդիպելու մեր ընկերներին, ֆիլմ դիտելու կամ անել այն, ինչ մեզ դուր է գալիս:

  1. Պատրաստեք սենյակը սեքսի համար

Այո, աուտիզմը երկար ժամանակ կազդի ձեր սեռական կյանքի վրա: Սակայն երբեմն կարելի է ռոմանտիկ պահեր ունենալ: Օրինակ` մի քանի ամիսը մեկ անգամ, այն ժամանակ, երբ ձեր երեխան դպրոցում է, կարող եք վատառողջ չլինելով օգտագործել վատառողջ լինելու պատրվակն ու խուսափել աշխատանքից… Հասկանո՞ւմ եք, չէ՞, ինչ նկատի ունեմ:

  1. Փորձիր ցանկացած կերպ քեզ լավ զգալ, հակառակ դեպքում… հակադեպրեսանտը վատ բառ չէ…

Իրականում բացատրության կարիք չկա… 2 տարի առաջ վերջապես հասկացա, որ դեպրեսիայի մեջ էի, և օգնություն խնդրեցի: Օգնությունը դեղահաբերի տեսքով եկավ… Ինձ համար դա այն էր, ինչ պետք է անեի: Այն ինձ ավելի շատ էներգիա էր տալիս, ավելի շատ համբերություն: Ես շարունակում եմ ես լինել, բայց ավելի հանգիստ, ավելի եռանդուն ու կազմակերպված: Կինս 6 ամիս անց դիմեց դրան, և այն իսկապես օգնեց մեզ:

  1. Անհատական գործունեություն ծավալիր, դա քեզ ավելի շատ եռանդ կհաղորդի

Եթե հասկանում եք, որ միասին այնքան էլ հաճախ դուրս չեք գալիս, որքան կցանկանայիք, ապա անհատական գործունեություն ծավալեք` մենակ կամ ընկերների հետ: Դա ձեզ լրացուցիչ եռանդ կհաղորդի: Օրինակ` ես սիրում եմ վազել, ու տարվա մեջ մեկ կամ երկու անգամ ընկերներիցս մի քանիսի հետ գիշերային մարաթոն ենք կազմակերպում: Իմ ցուցակում նաև բոուլինգ կա: Կինս ևս ընկերներ ունի, որոնց հետ հաճախ հանդիպում է ճաշելու, պարելու կամ ինչ-որ բան խմելու համար: Ձեր զուգընկերոջն օգնեք դադար վերցնել ու աուտիզմից դուրս ժամանակ անցկացնել… ու հանգստանալ առանց ձեզ, որովհետև դա շատ կարևոր է:

  1. Կարգի բերեք ձեր առաջնահերթությունները

Շատ տղամարդկանց համար առաջնայինն իրենց աշխատանքն է, իսկ հանգստյան օրերը նրանք նվիրում են վերանորոգմանը կամ այգում աշխատելուն, դրա համար էլ դուրս են մնում իրենց երեխաների կյանքից: Գուցե պետք է ամեն ինչ կարգի՞ բերել: Գուցե անհրաժեշտ է շաբաթ օրն ընտանիքի հե՞տ անցկացնել: Դա ավելի կարևոր կլինի ու ավելի օգտակար ձեր կնոջ համար:

Սա տարբերակներից մեկն է միայն, բայց դրանք շատ-շատ են:

  1. Ապրեք ներկայով: Մի ձգտեք հետ շրջվել կամ շատ հեռուն նայել

Ասելն անելուց հեշտ է, բայց դա այնքան կարևոր է: Փորձեք ապրել ամեն օրն այնպիսին, ինչպիսին կա: Փորձեք տեղի ունեցածը չհամեմատել երեկվա կատարվածի կամ նրա հետ, ինչ կարող է պատահել ապագայում: Աուտիզմ ունեցող երեխաները կարող են հաջողություններ ունենալ, կարող են առաջ գնալ: Այն, ինչ ձեր երեխան արել է երեկ, չի կարող անել այսօր և հակառակը: Շատ առաջ նայելով կարող եք վախենալ: Արդյոք երեխան հասուն մարդկանց պես ինքնաբա՞վ կդառնա: Մի՞թե նրան անընդհատ խնամք է հարկավոր: Շատ հեռուն նայելով կարող եք վնասել ձեր ամուսնությունը:

  1. Գոռացեք, ճչացեք, կռվեք ձեր զուգընկերոջ հետ

Այդ ամենն արեք այն ժամանակ, երբ ինչ-որ բանից զայրացած եք: Դա ավելի առողջարար է, քան թողնել նրան, որ հուզվի, ապա լուռ վերականգնվի:

  1. Դուք և աուտիզմ ունեցող երեխան քնեք այնքան, որքան հնարավոր է

Ձեր երեխան գիշերը բավականաչափ չի քնում և բոլորին խառնում է իրար: Դա կարող է որպես մարմնամարզություն ծառայել, բայց պետք է հնարավոր ամեն ինչ անել, որ ձեր երեխայի քնի օրակարգը հստակ լինի, և եթե գա տարիքը, ու քնաբեր հաբերի կարիք լինի, պետք է մանրամասն ուսումնասիրություն կատարվի: Քունը շատ կարևոր է երեխաների համար, այն կարևոր է նաև ձեր ամուսնության, ձեր սթափ դատողությունը պահպանելու համար:

  1. Անջատեք ինտերնետն ու ձեր զուգընկերոջ հետ հեռուստացույց դիտեք

Դուք հաջողությամբ քնեցրել եք ձեր երեխային: Հիմա անջատեք հեռուստացույցը: Դադարեցրեք ուսումնասիրությունները: Դադարեք աուտիզմի մասին կարդալը: Դադարեք «Ֆեյսբուքով» խոսելը: Անջատեք համակարգիչն ու պառկեք բազմոցին, հեռուստացույց դիտեք ձեր կողակցի հետ… Ավելի լավ է` գնացեք ննջարան, մի փոքր քնեք… կամ ավելի լավ է` սեքսով զբաղվեք…

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%9e%d5%bd-%d5%ba%d5%a1%d5%b0%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d5%a9%d5%a5/feed/ 0 Գնում ենք մանկապարտեզ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/#comments Wed, 29 Jun 2016 16:54:37 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=750 Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների՝ մանկապարտեզ հաճախելու կարևորության, դժվարությունների և դրանք հաղթահարելու ուղիների մասին զրուցել ենք հոգեբան, «Գոյ» հոգեբանական կենտրոնի տնօրեն Հասմիկ Հակոբյանի հետ:

- Ի՞նչ մտավախություններ ունեն հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողները երեխաներին մանկապարտեզ տանելիս։

Ծնողները հաճախ մտածում են, որ երեխան դեռ փոքր է և չի կարող առանց իրենց օգնության որևէ բան անել: Երեխան մեծանալով գերհոգատար միջավայրում (հայերի մոտ հաճախ ենք հանդիպում գերխնամքի երևույթին)՝ կարող է հետագայում դժվարություններ ունենալ հասարակության մեջ: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում այս խնդիրն ավելի է սրվում։ Քանի որ ծնողները ոչ միայն անհանգստացած են երեխայի ինքնուրույնության հարցով, այլ նաև հաճախ ունեն մտավախություն, թե ինչպես կընդունեն իր երեխային հասակակիցները, ապա այս մտահոգությունները մանկապարտեզից խուսափելու պատճառ են դառնում։ Մանկապարտեզ հաճախած և չհաճախած երեխաների տարբերությունն առավել ակնհայտ զգացվում է առաջին դասարանում. մանկապարտեզ հաճախած երեխաները շատ ավելի հեշտ են ինտեգրվում դպրոցում:

– Ծնողներն ինչպե՞ս կարող են նպաստել երեխաների ներառման գործընթացին։

Մանկապարտեզի ներառման գործընթացը ենթադրում է համալիր համագործակցություն բոլոր այն անձանց միջև, ովքեր կապող օղակ են երեխայի հետ: Մանկապարտեզի դաստիարակը, հոգեբանը պետք է աջակցեն ներառման գործընթացին, սակայն այստեղ փոքր չէ նաև ծնողի դերը։ Ծնողն իր հերթին կարող է դիմել մի շարք հնարքների, ինչը հաճելի կդարձնի երեխայի հաճախումը մանկապարտեզ: Օրինակ՝ տանը կարելի է կազմակերպել դերային խաղեր, հասկանալու համար, թե երեխան իրեն ինչպես է զգում մանկապարտեզում: Կարող են խաղալ «մանկապարտեզ» խաղը, որտեղ ծնողը կլինի երեխայի դերում, իսկ երեխան՝ դաստիարակի, կամ՝ հարաբերությունները պարզող խաղեր, «իմ լավագույն ընկերը» և այլն: Խաղի ընթացքում ուշադիր լինելու դեպքում կարելի է տեսնել երեխայի մտավախությունները կամ հարաբերությունները շրջապատի մեջ: Նմանօրինակ դերային խաղեր կարելի է կազմակերպել նաև մինչև մանկապարտեզ հաճախելը՝ երեխայի նախատրամադրվածությունը հասկանալու համար: Կարելի է նաև հեքիաթների միջոցով աշխատել դրական տրամադրվածության հետ։ Եթե երեխան ունի որևէ սիրած հեքիաթի հերոս, ապա հեքիաթում կարելի է կառուցել մանկապարտեզի իրավիճակ, որտեղ դրական կերպարը բարի է և պատրաստ է օգնելու, կամ` այդ կերպարը ընկերասեր է և ինքնուրույն, ապա այդ կերպարի դրական գծերը զուգահեռ տանել երեխայի կերպարի, նրա ընկերների կամ այն անձի հետ, ում հիշեցնում է իրեն:

Ներառման գործընթացում ցանկալի է ներգրավել նաև երեխայի համար հեղինակավոր անձի: Օրինակ՝ եթե տղա երեխայի համար տղամարդու իդեալ է հայրը (այդ տարիքում հիմնականում ընդօրինակում են տան անդամներին), ապա կարելի է ցույց տալ հերոս հայրիկի անցած ուղին, ինչու չէ, նաև ցույց տալ մանկապարտեզի լուսանկարները, հատկապես եթե այդ կադրերում զվարճալի պահեր կան, պատմել դրանց մասին, այսինքն` դրական հուզական կապ ստեղծել «մանկապարտեզ» բառի հետ:

– Եթե մանկապարտեզում կան այնպիսի երեխաներ, որոնց ծնողները որոշ պիտակներ են կպցնում հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին և խոչընդոտում են իրենց երեխաների և նրանց շփումը, ինչպե՞ս վարվել այս դեպքում։

Այս կարգի խնդիրները ծագում են, երբ ծնողը ցանկանում է «պաշտպանել» իր երեխային, բայց նախևառաջ նա պետք է գիտակցի, որ ոչ ոք ապահովագրված չէ, և այն խնդիրները, որոնք ունեն իր շրջապատի մյուս ծնողները, չի բացառվում, որ գուցե մի օր իրենք էլ կառերեսվեն դրանց հետ: Երկրորդ՝ զարգացած, հումանիստ և կարեկից անձնավորությունը ավելի շատ կփնտրի ելքեր, որպեսզի հարթի հաղորդակցման խոչընդոտները և իր օրինակով դաստիարակի երեխային: Պետք է նշել, որ եթե մանկապարտեզում այս հարաբերությունները ճիշտ կառուցվեն, ապա երեխան հետագայում ավելի հեշտ կինտեգրվի սոցիումի մեջ և կկառուցի իր հարաբերությունները շրջապատի հետ։ Հոգեբանների, դաստիարակների աշխատանքը այստեղ առաջնային է և կարևոր ծնողների դիրքորոշման համար։

– Ընտանիքում կարող են վեճեր լինել, եթե ծնողները ցանկանում են երեխային մանկապարտեզ տանել, սակայն տատիկ-պապիկները համաձայն չեն։ Ինչպե՞ս վարվել այս դեպքում։

Այս դեպքում պետք է խոսել և հասկանալ նրանց բացասական դիրքորոշման պատճառները: Փորձել խոսել ակնառու փաստերով. կոնկրետ երեխաների օրինակներ բերել, ովքեր գնացել են մանկապարտեզ և ովքեր՝ ոչ , խոսել նրանց տարբերության մասին։ Ի վերջո, տատիկ-պապիկները կարող են իրենք երեխային մանկապարտեզ տանել և համոզվել թոռնիկի անվտանգ և ապահով միջավայրի առկայության մեջ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/feed/ 0 Ինչպես հաղթահարել երեխայի հաշմանդամությունից ամաչելու բարդույթը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%b0%d5%a1%d5%b2%d5%a9%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%b0%d5%a1%d5%b2%d5%a9%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4/#comments Wed, 15 Jun 2016 18:33:22 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=738 Հասարակությունն անկախ մեր ցանկությունից ուղղակի կամ անուղղակի ազդեցություն է ունենում մեր կյանքի վրա: Այդպես է լինում նաև, երբ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը բարդույթներ է ունենում, սկսում է ամաչել սեփական երեխայի հաշմանդամությունից:

Երբեմն ծնողը ստիպված է լինում երեխային մեկուսացնել հասարակությունից` իրեն և երեխային պաշտպանելու համար: Թող որ փոխում է երեխայի կյանքի բնականոն ռիթմը, փոխարենը ստիպված չի լինում երեխայի ուրիշ լինելը բացատրել, հարցերի պատասխանել… Չէ՞ որ այնքա՜ն դժվար է փողոցով ուղղակի քայլել ու չնկատել մարդկանց զարմացած, բազմանշանակ հայացքները:

Տարբերակ է: Սակայն այլ տարբերակ էլ կա: Իրականության աչքերին նայել, գնահատել իրավիճակը: Չէ՞ որ թաքնվելը հարցը չի լուծում: Քայլել փողոցով ու հպարտանալ երեխայով: Տեսնել նրա առավելությունները, ուժեղ կողմերն ու աջակցել… Եվ վերջապես, կոտրել հասարակության կարծրատիպերը: Ոսկե կանոն կա. «Քո հանդեպ վերաբերմունք թելադրողն ինքդ ես»:

Իսկ ո՞վ է ասել, թե միակն եք:

Մերի Մարտիրոսյան

Աղջկաս՝ Սիրանուշի հարցը բարդություններ առաջացրեց, քանի որ մարդիկ քիչ թե շատ սովոր էին սայլակ օգտագործող երեխա տեսնել, իսկ տղայիս դեպքն այլ էր… Աուտիզմն իսկապես դժվարընկալելի երևույթ է մարդկանց համար: Դպրոցում նրան դժվարությամբ էին ընդունում, համարում էին, թե վտանգավոր է մյուս երեխաների համար: Երկու տարի արցունքներն աչքերիս էի տղայիս դպրոց տանում: Սամվելը հիմա համակերպվել է, ու խնդիրներ այլևս չկան: Երեխաներս շատ ակտիվ են ու դպրոցից դուրս ևս տարբեր պարապմունքների են հաճախում:

Երբեք երեխաներիս համար չեմ ամաչել: Միակ բացասական զգացմունքը, որ ապրել եմ, ինձ մեղադրելն էր… Մտածում էի, թե որքան վատն եմ, որ երկու երեխաներս էլ հաշմանդամություն ունեն: Անծանոթ մարդկանցից հաճախ էի լսում, թե պատժված եմ կամ դժբախտ… Հավատում եմ Աստծո գոյությանը, ու դա ինձ մեծ ուժ է տալիս: Համարում եմ՝ երեխաներիցս ամաչելու դեպքում Աստված էլ ինձանից կամաչի: Ես չեմ ամաչում երեխաներիս հասարակության մեջ դուրս բերել: Դա շատ կարևոր է: Դա անհրաժեշտ է նրանց, ահրաժեշտ է մարդկանց, քանի որ վերջիններս կրթվում են հաշմանդամություն ունեցող երեխաների հետ շփվելիս:

Այդ երեխաների համար ամաչելու փոխարեն պետք է պայքարել, անկախ դժվարություններից ջանք թափել ու սպասել արդյունքների: Ծնողների ջանքերը երեխաներին առաջ են տանում: Այո, հասարակությունը երբեմն դաժան է, բայց ծնողները չպետք է ուշադրություն դարձնեն, սահմանափակվեն: Եթե ծնողը տեսնում է երեխայի ապագան, նա կարող է կերտել այն: Պետք է պարզապես հավատալ, որ ամեն ինչ լավ է լինելու:

Տաթևիկ Ստեփանյան

Քանի որ աշխատանք ունեի, մտքերս այլ ուղղությամբ էլ էին զբաղված՝ հոգեբանական մեծ բարդույթներ չեմ ունեցել: Միանգամից երեխայիս վերականգնողական բուժմամբ ենք զբաղվել: Բազմաթիվ կենտրոններ, տարբեր մասնագետներ, մինչև գտանք մերը՝ «Իմ ուղին» վերականգնողական կենտրոնը:

Մեզ մոտ բարդությունների երկրորդ փուլը սկսվեց 7 տարեկանում, երբ երեխան սկսեց դպրոց հաճախել: Այդ ժամանակ էլ ի հայտ եկավ աուտիզմի զուգակցվող մեկ այլ խնդիր՝ դիսգրաֆիան (երբ երեխան հրաժարվում է գրել սովորելուց): Սովորում ենք հանրակրթական դպրոցում, որտեղ ամեն դեպքում կան մինիմում պահանջներ ու ծրագիր, որը երեխան պիտի հաղթահարի:

Բայց սկզբում դժվար էր… ոչնչի հեշտ չեք հասել: Դավիթը չէր սիրում, որ մեր տուն հյուր էր գալիս, չէր գնում իրեն անծանոթ վայրեր, հագուստի խանութներ չէր մտնում, 5 րոպեից ավելի չէր կարողանում դասարանում նստել… Էս շարքն անվերջ կարող եմ թվարկել:

Դավիթը շարունակում է իր տեսակի մեջ յուրահատուկ լինել, բոլորից տարբեր, բայց հիմա ինձ չի անհանգստացնում: Աննկարագրելի պոռթկումներ դրսում, մարդաշատ վայրերում, մարդկանց հայացքներ. «էս ի՜նչ անդաստիարակ երեխա է… Մի երեխա էլ չեք կարողանում դաստիարակել»:

Ծնողներին, որ նոր են անցնում այս ամենի միջով, միակ հորդորս է՝ անջատեք ձեր ամոթի կոճակը, մի մտածեք` ինչ կասեն մարդիկ: Ձեր երեխային շատ անհրաժեշտ է հասարակության մեջ լինել: Թերապիաներն իրենց հերթին են կարևոր, բայց սոցիումը հատկապես աուտիզմի պարագայում միակ փրկարար օղակն է:

Պետք է պարզապես տնից դուրս գալ: Սկզբում բարդ է, հետո սովորում ես անտեսել մարդկանց տարօրինակ ու խղճահարությամբ լի հայացքները, իսկ քիչ անց արդեն չես էլ նկատում: Երբ մենք բախվեցինք էս ամենին, մայրիկների խմբերը քիչ էին, կամ ես ծանոթ չէի: Հիմա այլ է, փորձի փոխանակման պակաս էլ չկա: Մի ակնթարթում կոմպլեքսները չեն հաղթահարվում: Ծնողները պետք է գիտակցեն, որ իրենք երեխայից ամաչելու բարոյական իրավունք չունեն: Չպետք է նրան զրկել այն միջավայրից, որտեղ երեխան մի օր պիտի առանց ծնողի ապրի:

 Բարդույթ

Ընդունել երեխային այնպիսին, ինչպիսին կա

Մենք չենք ընտրում մեր երեխաներին, ինչպես որ նրանք չեն ընտրում մեզ: Եթե դուք հրաժարվում եք ընդունելուց, որ նա հաշմանդամություն ունի, դա դեռ չի նշանակում, որ լուծում եք խնդիրներն ու դժվարությունները, որոնց նա կարող է հանդիպել: Փոխարենը փորձեք ընդունել փաստը և հարգանքով վերաբերվեք ձեր երեխայի ինքնությանը, որի մի մասնիկն է նաև նրա հաշմանդամությունը, ինչպիսին նրա սեռն է, ազգությունը, բնավորությունը և այլն: Բոլոր տեսակի դժվարություններն ավելի հեշտ կլինի հաղթահարել, երբ ինքներդ ձեզ ասեք՝ այո, նա հաշմանդամություն ունի, և դրա մեջ ոչ մի ամոթալի կամ բացասական բան չկա: Ի վերջո, միջավայրային արգելքներն են բոլոր դժվարությունների պատճառը, ոչ թե երեխայի առանձնահատկությունները, և երեխային փոխելու փոխարեն պետք է մտածել միջավայրը, ներառյալ մարդկանց վերաբերմունքը փոխելու մասին:

Առաջնային դարձնել երեխային, ոչ թե նրա կարողությունները

Ավելորդ է ասել, որ բոլորիս կարողությունները տարբեր են, և բոլորն ունեն իրենց առանձնահատկությունները: Երբ մտածում եք երեխայի քայլելու, խոսելու, լսելու կամ այլ գործառույթների մասին, ինքներդ ձեզ հարց տվեք՝ ինչի համար է դա անհրաժեշտ նրան: Եթե պատասխանը ունեք, ապա կտեսնեք, որ այդ պատասխանին հասնելու միջոցները կարող են տարբեր լինել: Մեկը քայլելով է դպրոց գնում, մյուսը՝ սայլակով, մեկը խոսքով է հաղորդակցվում, մյուսը՝ ժեստերով կամ այլ միջոցներով: Մի՞թե դա ավելի կարևոր է, քան ինքը՝ երեխան:

Չհամեմատել նրան մյուս երեխաների հետ

Բոլոր երեխաները տարբեր են: Անիմաստ է նրանց համեմատելը: Դա կարող է ազդել ոչ միայն ձեր, այլ նաև երեխայի ինքնագնահատականի վրա: Ավելի լավ է հիշել, որ եթե նույնիսկ ձեր երեխան որևէ բանում հետ է մնում իր հասակակիցներից, ապա մեկ այլ բանում միանշանակ ուժեղ է նրանցից:

Չպահանջել ավելին, քան կարող է անել

Չպետք է երեխայից պահանջել այն ամենը, ինչը նա չի անում կամ չի ուզում անել: Երբեմն ձեզ թվում է, որ ախր այնքան հեշտ է մի քիչ ավելի ուղիղ քայլելը, ավելի պարզ խոսելը, իրեն ավելի հանգիստ պահելը, բայց դա այդպես չէ: Եթե երեխան կարողանա և ցանկանա, ապա հավատացեք, որ ձեր հրահանգին չի սպասի: Իսկ եթե նույնիսկ երբեմն փորձում է անել այն, ինչ դուք եք ուզում, ապա հավատացած եղեք, որ նա դա ստիպված է անում` ձեզ գոհացնելու համար: Իհարկե, խոսքը սովորութային վարքի մասին չէ, և երեխայի ընդհանուր դաստիարակությանը դա չպետք է խանգարի:

Հպարտանալ նրանով

Ձեր երեխայի ցանկացած փոքրիկ հաջողություն արժանի է ողջույնի, քաջալերման: Ինչպես բոլոր երեխաները, այնպես էլ ձեր փոքրիկն ուզում է գովասանքի խոսքեր լսել, որոնք կոգևորեն ու առաջ կմղեն նրան: Շատ բարձր նշաձող մի սահմանեք ու մի սպասեք նրանից ավելին, քան կարող է, բայց միևնույն ժամանակ հորդորեք ձգտել ավելիին: Ձեր աջակցությունը նրան ինքնավստահություն կհաղորդի, և ձեզնից հեռու լինելով էլ` նա իրեն ուժեղ կզգա: Հակառակ դեպքում երբ նա զգա, որ ոչ ոք չի հպարտանում ու չի քաջալերում, երբ, օրինակ` դպրոցում բարձր գնահատական է ստացել, կդադարի ավելիին ձգտելուց և հավատալուց, որ կարող է:

Օգնել մարդկանց, որ ընկալեն երևույթն ու փոխեն վերաբերմունքը.

Հիշեք` մարդկանց հայացքների, հարցերի պատճառն անտեղյակությունն է: Հաճախ պարզ հետաքրքրասիրությունից ելնելով նրանք կարող են երկար նայել ձեր երեխային, մեկնաբանություններ անել կամ հարցեր տալ: Եթե մեկ անգամ օգնեք նրանց հասկանալու նրանց անծանոթ երևույթը, մեկընդմիշտ կկարողանաք լուծել խնդիրը: Համբերատար եղեք մարդկանց հետ և հիշեք` նրանք մեղավոր չեն, որ փորձ չունեն:

Օգնել երեխային լիարժեք կյանքով ապրելու

Մանկապարտեզը, դպրոցն ու տարբեր խմբակներն առաջին հնարավորություններն են երեխային ընտանիքից դուրս մեկ այլ միջավայր դուրս բերելու համար: Օգնեք ձեր երեխային ինքնահաստատվելու, մի փակեք նրան տան պատերի ներսում, թույլ տվեք հասակակիցների միջավայրում լինել ու ապրել զարգացման բնականոն փուլերն այնպես, ինչպես մյուս երեխաները: Կարող է թվալ, որ առանց մանկապարտեզի էլ կարելի է, բայց հասակակիցների հետ շփումը հասարակություն դուրս գալու առաջին քայլն է: Դա հավասարապես անհրաժեշտ է թե ձեր երեխային ու ձեզ, թե նրա մյուս հասակակիցներին և նրանց ծնողներին: Որքան շուտ դուրս գաք, ընկերներ ձեռք բերեք և կապեր հաստատեք, այնքան հեշտ կհաղթահարեք հաղորդակցման և մեծ հասարակությունում լիարժեք ներառվելու դժվարությունը:

Անի Պետրոսյան, Զարուհի Բաթոյան

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%b0%d5%a1%d5%b2%d5%a9%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4/feed/ 0 Բաներ, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը չպետք է մոռանա https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80/#comments Mon, 06 Jun 2016 16:10:56 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=723 Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողները ժամանակ առ ժամանակ հիասթափության, թուլության, շփոթության ու վախի զգացում են ունենում: Թվում է՝ միայնակ են ու ժամանակի հետ սեփական «ես»-ն ու անձնական կյանքն անտեսում են:

Բոլորակը փորձառու ծնողների հետ մի քանի կետով առանձնացրել է այն ամենը, ինչ պետք է հիշել, եթե հաշմանդամություն ունեցող երեխա ունեք:

  • Դուք միանակ չեք:

Հնարավոր է` ձեր երեխան հազվադեպ հանդիպող կամ եզակի խնդիրներ ունի, բայց վստահ եղեք, որ կան մարդիկ, ովքեր ևս նմանատիպ իրավիճակում են: Գտեք այդ մարդկանց: Շատերն անկախ իրենց բժշկական ախտորոշումից պահպանում են ներքին ուժը: Համացանցն այսօր կոտրում է ժամանակի ու տարածության արգելքը և կարելի է սոցցանցերի միջոցով ընկերներ ձեռք բերել: Բազմաթիվ խմբեր կան, որոնք հաշմանդամություն ունեցող ծնողներն օգտագործում են փորձի փոխանակման, քննարկումների կամ պարզապես շփման համար: Երբ ձեզ միայնակ եք զգում, բարձրաձայնեք այդ մասին ու վստահ եղեք, որ աջակիցներ կգտնեք, կհասկանաք, որ միայնակ չեք:

  • Դուք ևս արժանի եք հոգածության:

Անկախ ամեն ինչից, դուք պարտավոր չեք անընդհատ հոգ տանել մյուսների մասին: Այո, անտարբեր չեք նրանց նկատմամբ, բայց դուք ևս արժանի եք հոգատարության: Ընկերներին կամ ընտանիքի անդամներին երբեմն դիմեք փոքրիկ խնդրանքներով: Ժամանակ տրամադրեք և ձեզ հաճելի գործով զբաղվեք, խնամեք ինքներդ ձեզ: Ինչ էլ որ լինի՝ ձեզ յուրահատուկ զգալու հնարավորություն տվեք և հաճույք ստացեք դրանից:

  • Դուք սուպերհերոս եք:

Այո´, դուք չեք կարող մեկ ցատկով իջնել բարձրահարկ շենքից, բայց դուք սուպերհերոս եք… այլ իմաստով: Ամեն օր դուք հանդիպում և հաղթահարում եք այնպիսի իրավիճակներ, որոնք մյուս ծնողներին անհաղթահարելի են թվում: Դուք երեխայի հետ եք բժշկական միջամտությունների ժամանակ: Հաճախ երեխայի կամակորության, նյարդային պոռթկումների ականատեսն եք ու երբեմն ինքներդ չեք կարողանում կառավարել նյարդերը: Երբեմբ լարում եք ձեր մկանները, մտապահում եք դեղամիջոցների ներարկման կամ ընդունման ժամերն ու հերթականությունը: Դուք շարունակում եք քաջալերել երեխային, երբ նա կատարում է բժշկի ցուցումները: Հավատացած եղեք, որ առանց ձեր հավատի ոչինչ չի ստացվի: Դուք և´ բժիշկ եք, և´ ընկեր, և´ վստահելի մարդ: Դուք սովորական ծնող չեք:

  • Թերապիան խաղ է:

Բարդ է մի քանի ժամ սպասել, մինչև երեխան ավարտի բժշկական թերապիան: Բուժհաստատության միջանցքներում ժամեր անցկացնելու փոխարեն կարելի է որոշ վարժություններ տանը կատարել: Երեխայի համար թերապիան խաղ է, խաղը՝ թերապիա: Կարելի է օգտագործել այն խաղերը, որոնք ձեր երեխային դուր են գալիս, անել այն, ինչ հաճելի է նրան ու կարող է օգտակար լինել: Խաղը հետաքրքրում է երեխաներին, ու նրանք չեն էլ նկատում, որ իրականում դուք բոլորովին այլ նպատակ ունեք: Օրինակ` լողալը, ձյան վրա սահելը, հրաձգությունը խաղեր են, բայց կարող են նաև թերապիա դառնալ: Ձեր երեխան և´ կզվարճանա, և´ ավելի ուժեղ կդառնա:

  • Ժամանակ գտեք ձեր երեխայից հաճույք ստանալու համար:

Դուք սուպերծնող եք ու, որպես կանոն, շատ լարված օրակարգ ունեք: Բայց որքան էլ զբաղված լինեք, ժամանակ գտեք երեխայի հետ խաղալու, նրա հետ ծիծաղելու, հիմար կատակներ անելու և պարզապես նրան վայելելու համար: Կարդացեք նրա համար, ինչ-որ համատեղ գործողություն կատարեք և փորձեք հիվանդասենյակից դուրս հիշողություններ կերտել:

  • Միշտ չէ, որ ճիշտ պատասխան կգտնեք:

Շատ դեպքերում դուք ստիպված եք առանց ճիշտ պատասխանն իմանալու որոշում կայացնել, ընտրություն կատարել: Դուք լավագույնն եք ընտրում, բայց միշտ չէ, որ դա է ճիշտը: Անկախ նրանից, թե քանի անքուն գիշեր կանցկացնեք որևէ իրավիճակի համար ճիշտ լուծում փնտրելով, հաճախ կարող եք պարզապես չգտնել ճիշտ պատասխանը:

  • Ներեք ինքներդ ձեզ:

Այո´, հաճախ նույնիսկ լավագույն մտադրություններն ունենալով` դուք կարող եք որոշ բաներ ձախողել: Ինքներդ ձեզ տանջելով սակայն գործին օգուտ չեք տա ու ոչ էլ կկարողանաք ճիշտ ընտրություն կատարել: Հիշեք, որ կարևորագույն հարցերից շատերը ճիշտ պատասխաններ պարզապես չունեն:

  • Պահպանեք հումորի զգացումը:

Մարդկանց խոսքերը երբեմն անջնջելի հետք են թողնում, բայց հարկավոր է ըմբռնող լինել, քանի որ հակառակ դեպքում ձեր շրջապատը կամաց-կամաց կարող է փոքրանալ: Երևի ինքներդ հանդիպած կլինեք այնպիսի ծնողների, ովքեր ասում են, թե ձեր վիճակում սրտի կաթված կստանային: Հումորով վերաբերվեք: Մի´ մոռացեք, որ նրանք իրականում ձեզ վիրավորելու մտադրություն չունեն:

  • Ծնող լինելը բարդ է: Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնող լինելը` առավել բարդ:

Հաշմանդամություն ունեցող երեխա մեծացնելը ձեզ կարող է ավելի կրքոտ, կյանքն ավելի հետաքրքիր դարձնել: Խնդիրների հետ նաև պարգևներ են գալիս: Երբեմն պետք է սրտի խորքում փնտրել պարգևը: Պետք է հավատաք, որ դրանք կան, եթե ցանկանաս տեսնել:

  • Մի´ կորցրեք ինքներդ ձեզ:

Թույլ մի´ տվեք, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնող լինելու հանգամանքը դառնա ձեր էությունը: Այո´, ձեր կարգավիճակն ազդեցություն ունի ձեր էության վրա, բայց այն չպետք է առաջնային լինի: Երբ դուք ամբողջությամբ կենտրոնանում եք ձեր երեխայի ու նրա խնդիրների շուրջ, ձեր սեփական «ես»-ը, ձեր էությունը հետին պլան են մղվում: Մի´ դադարեք անել այն, ինչ հաճելի է ձեզ, զբաղվե´ք սիրելի աշխատանքով, տեղ հատկացրեք ձեր հոբբիին, ապրեք նաև ձեր կյանքով:

  • Մի´ համեմատեք:

Բոլոր երեխաները տարբեր են, սակայն եթե նկատում եք, որ ձեր երեխան զարգացման որոշակի փուլում բացթողումներ ունի, դիմե´ք համապատասխան մասնագետի: Մի´ համեմատեք նրան ձեր քրոջ, եղբոր, հարևանի կամ ընկերուհու երեխաների հետ: Ձեր երեխան առանձնահատուկ է ու սեփական ուժեղ և թույլ կողմերն ունի:

  • Տոնեք փոքրիկ առիթները:

Հպարտացեք այն աննշան թվացող հաջողություններով, որոնք ձեր երեխայի համար իրականում հսկայական նշանակություն ունեն: Հաշմանդամություն ունեցող փոքրիկները զարգանում են յուրովի, ի տարբերություն մյուս երեխաների, նրանք հաճախ ավելի ուշ են այս կամ այն երևույթը ճանաչում, բայց կան բաներ, որ այդպես էլ մութ են մնում նրանց համար: Մի բառ, մեկ նախադասություն, ժպիտ, համբույր ու գրկախառնություն… սրանք լավագույն պարգևն են ձեր փոքրիկի համար: Նա այնքա՜ն ունի ձեր աջակցության կարիքը, ցույց տվեք, որ հպարտանում եք նրանով:

  • Մյուս ծնողներին թույլ մի´ տվեք կոտրել ձեզ:

Շատ ծանր է ծնողներից լսել, որ իրենց երեխան արդեն քայլում է, ինքնուրույն ինչ-որ գործողություններ է կատարում, այն դեպքում, երբ ձեր փոքրիկը դեռ հեռու է դրանից: Ծանր է անծանոթին պատասխանել, թե ձեր 2-ամյա երեխան ինչու է դեռ սայլակից օգտվում: Հիշեք, որ այդ ծնողներին անծանոթ է իրավիճակը, որին ամեն օր բախվում եք: Համբերատար եղեք, բացատրեք, կրթեք, իրազեկեք նրանց: Հիշե´ք, որ այդ ծնողներն էլ իրավունք ունեն հպարտանալու իրենց երեխաների ձեռքբերումներով ու որևէ բան ձեզ վիրավորելու համար չեն ասում:

  • Ժամանակ հատկացրեք ամուսնական հարաբերություններին:

Ամուսնությունը բարդ աշխատանք է, երեխաների դաստիարակությամբ զբաղվելը` ևս: Երբ այդ ամենին գումարվում է հաշմանդամություն ունեցող երեխայի խնամքը, ամեն ինչ ավելի է ծանրանում, քանի որ նրանք կրկնակի ուշադրության կարիք ունեն: Ձգտեք ամուսնական հարաբերություններին ժամանակ տրամադրել, երեխաներին հեռու պահել այդ շրջանակից: Մայր լինելուց զատ դուք նաև կին եք:

  • Վստահե´ք ձեր բնազդին:

Դուք ձեր երեխային բոլորից լավ եք ճանաչում: Եթե զգում եք, որ երեխայի բժիշկները կամ ուսուցիչները չեն բավարարում նրա կարիքները, շատ տրամաբանական է, որ երկրորդ կարծիքի կարիք կունենաք: Մի´ վախեցեք ձեր երեխայի համար պայքարելուց: Այն ժամանակ, երբ մասնագետներն իրենց տարածքում են աշխատում, մի´ մոռացեք, որ դուք եք ձեր երեխայի լավագույն փորձագետը: Վստահե´ք ձեր բնազդին:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80/feed/ 0 «Երեխան պարտավոր չէ համապատասխանել ծնողների սպասումներին» https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%bd%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%ab%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%bd%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%ab%d6%80/#comments Fri, 03 Jun 2016 15:31:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=714 Երեխաների կողքին, նրանց մասին հոգ տանելիս հիմնականում տեսնում ենք մայրերին, ինչը գուցե բնական է: Իսկ հատկապես հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում ծնող ասելիս մեծ մասամբ հասկանում ենք կանանց, ով իր վրա է վերցնում ոչ միայն ընտանիքի կենցաղային հոգսերը, այլ նաև կրում է երեխայի զարգացմանն ու ներառմանն ուղղված ողջ պատասխանատվությունը: Քիչ չեն նաև դեպքերը, երբ ամուսինը լքում է ընտանիքը, երբ ծնվում է հաշմանդամություն ունեցող երեխան:

Սակայն այս հրապարակումը դրա մասին չէ. մեր զրուցակիցը «հատուկ պապաներից» է, ովքեր գուցե շատ չեն հանրայնացնում իրենց դժվարություններն ու հաջողությունները, սակայն իրենց երեխաների կողքին են և ամեն ինչ անում են, որ նրանք լիարժեք ընտանիքում մեծանան և դառնան հասարակության լիարժեք անդամ:

«Երբ Տիկոս երկուսուկես տարեկան էր, ես որոշ բաներ զգում էի: Բացի այդ, որոշ տեղեկություններ ունեի, այսինքն` ընդհանուր առմամբ տեղյակ էի խնդրից, գիտեի` ի´նչ է աուտիզմը, ու ընթացքում երեխային հետևելով ավելի էի համոզվում, որ, իրոք, խնդիրը կա: Նույնն էլ կինս: Ամենաբարդը հենց սկզբում էր. երեխային տարբեր մասնագետների մոտ ես տանում, մեկը մի բան է ասում, մյուսը՝ լրիվ հակառակը: Եղել է, որ մի կենտրոնում ասել են աուտիզմ է, հետո մեկ այլ կենտրոնում՝ որ չէ, չկա նման բան, ուղղակի երեխան յուրահատուկ է: Ոնց որ ալիքների վրա լինեիր՝ սկզբում հատակին ես՝ գիտակցելով, որ խնդիր կա ու բարդ խնդիր է, հետո՝ վերևում՝ մտածելով, որ գուցե խնդիրը էն չի, ինչ պատկերացնում ես: Բայց երբ վերջնականապես հաստատվեց, ես, ճիշտն ասած, հանգիստ էի, որովհետև նախ` հասկանում էի ու գիտեի խնդիրը, երկրորդ՝ ստերեոտիպներով ու տարբեր ֆոբիաներով չէի տառապում: Եթե կա խնդիր, ուրեմն պետք է լուծելու ուղիներ որոնել»:

Արդյոք ժամանա՞կ էր պետք, թե՞ որևէ այլ բան օգնեց փաստն ընդունելու համար.

«Փաստն ընդունելու համար ժամանակ պետք չեղավ, որովհետև կարծես արդեն պատրաստ լինեի էն սցենարին, որը էնքան էլ սրտովս չէր, բայց կարող էր լինել: Ու երբ ախտորոշումը եղավ, ռազմավարությունն արդեն մշակված էր: Չնայած էնպես չի, որ ամեն ինչ հարթ է գնում, բայց լրիվ Տիկոյիս վրա ենք կենտրոնացած: Մեզ օգնեց երևի թե իմ պրագմատիզմը: Էմոցիաներին հազվադեպ եմ տրվում»:

Արման Գասպարյան

Այնուամենայնիվ, խանգարող հանգամանքներ էլ կային: Դրանց մասին խոսելիս Արմանը նշում է հասարակական տրանսպորտում մարդկանց ծուռ ու զարմացած հայացքները և հարազատների վերաբերմունքը.

«Ավելի հեշտ կլիներ, որ մարդիկ, հասարակությունը մի քիչ ավելի քիչ կաղապարված լինեին: Երևի մեր հարազատների շրջանում մենակ ես ու կինս ենք գիտակցում խնդրի ողջ լրջությունը: Մյուսներն անընդհատ ինչ-որ ոգևորող բառեր են ասում, չհասկանալով, որ դրանով ավելի շատ իրենք իրենց են հույս տալիս, քան մեզ: Մենք այդ հույսը ստանալու խնդիրը չունենք, որովհետև ես չեմ համարում, որ դա դժբախտություն է: Ուղղակի իմ երեխան ուրիշ է, բոլորին նման չէ, ու էդ փաստի հետ պետք է հաշտվել, օգնել նրան, ոչ թե անընդհատ ինքդ քեզ հետ կռիվ անես, թե ինչու երեխադ ուրիշներին նման չէ»:

Անդրադառնալով այն հարցին, որ միշտ մայրերն են ակտիվ պայքարում իրենց երեխաների համար, և շատ տղամարդիկ նույնիսկ թողնում են իրենց ընտանիքն ու հեռանում երեխայի պատճառով, մեր զրուցակիցը կարճ խոսեց.

«Այս հարցի պատասխանը թուլությունն է: Ես, իհարկե, «իսկական տղամարդ» և այլ էպիտետներին համաձայն չեմ, բայց էստեղ միայն պարզ պատասխանատվության մասին չէ հարցը, ավելի բարդ հարց կա. քո երեխան քո կյանքի իմաստն է, քո սերն է, քո ամեն ինչն է: Եթե դու պատրաստ ես նրան լքել դժվար պահին, ուրեմն՝ դու հեռու ես մարդ լինելուց»:

Ընտանիքին օգնելու համար Արմանն այժմ երեք տեղ է աշխատում և քիչ ժամանակ է կարողանում հատկացնել երեխաներին: Հանգստյան օրերին է նրանց հետ կարողանում լիարժեք շփվել: Նշում է, որ երեխաների հետ զբաղմունքի հիմնական մասը ու ձեռքբերումների 99 տոկոսը կնոջն են պատկանում:

«Ես հպարտանում եմ իմ կնոջ ուժով: Եթե նա այսքան ուժեղ չլիներ, ոչ մի բանի չէինք հասնի: Երբեք չի ընկրկում, ու միայն նրա սկզբունքայնության ու ջանքերի շնորհիվ է, որ ունենք ձեռքբերումներ: Իսկ ես ավելի շատ վայելում եմ հաջողությունները, օրինակ` այն պահը, երբ տուն եմ վերադառնում, տղաս գալիս, ձեռքով բարևում է»:

Այս տարի հուլիսին լրանում է Արմանի որդու՝ Տիգրանի 5-ամյակը: Այժմ նա մանկապարտեզ է գնում, մեզ հետաքրքրեց նաև դպրոց գնալու մասին հոր մտադրությունը: Արդյոք տղային տանելո՞ւ են դպրոց.

Արման Գասպարյան«Անպայման: Ես հասկանում եմ, որ սովորական դասարանում, որտեղ ներառում չկա, նպատակահարմար չի լինի, որովհետև անիմաստ կլինի. նախ` նորմալ վերապատրաստված ուսուցիչներ չեն լինի, երկրորդն էլ` արդյունավետ չի լինի: Բայց ներառական կրթությամբ դպրոց՝ անպայման գնալու է: Տղաս կգնա այն դպրոցը, որտեղ նրա կրթության համար անհրաժեշտ պայմաններ կլինեն»:

Ի՞նչ պետք է իմանա մայրը, ի՞նչ պետք է անեն կանայք, որպեսզի տղամարդիկ ավելի հեշտ կարողանան ընդունել խնդիրը և կարողանան միասին լուծումներ գտնել. մեր զրուցակիցը պարզ լուծումներ է առաջարկում.

«Կինը պետք է իմանա, ոչ թե ուղղակի զգա, որ ամուսինն իր կողքին է: Կանայք էլ պետք է ավելի ուժեղ ու նպատակասլաց լինեն, չհուսահատվեն, որովհետև եթե իրենք հուսահատվեն, ամեն ինչ կորած է: Թեև ամեն ինչ երկուսից հավասարապես է կախված. տղամարդն ավելի խոցելի կդառնա, եթե կինը էդ պահին իրեն չաջակցի, ու հակառակը: Իհարկե, մենք այս կարգի դժվարությունը պատրաստ ենք փոխարինելու այլ, թեկուզ ավելի մեծ, բայց երեխայի հետ կապ չունեցող բարդությունների հետ: Բայց դա ընդամենը գիտակցելու հարց է»:

Հայրերին, որ նոր են կանգնել խնդրի առաջ, Արմանն առաջարկում է նախ՝ իմանալ, լիարժեք հասկանալ, թե ինչ խնդիր է.

«Երկրորդ` պետք է գիտակցեն, որ իրենց երեխան պարտավոր չէ համապատասխանել իրենց սպասումներին ու պատկերացումներին: Երրորդ՝ ավելի համարձակ լինեն խնդիրները լուծելու հարցում, չփախչեն դրանցից, սեփական երեխայից: Այնպես չէ, որ իրենք մարդկային տեսակի գագաթնակետն են»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%bd%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%ab%d6%80/feed/ 0 Ինչպես լուծել աուտիզմ ունեցող երեխայի քնի հետ կապված խնդիրները https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%ae%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%ae%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5/#comments Fri, 25 Dec 2015 15:10:28 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=668 Աուտիզմ ունեցող շատ երեխաներ հաճախ գիշերային քնի հետ կապված խնդիրներ են ունենում: Ծնողները կարող են օգնել փոքրիկներին` որոշակի միջոցներ ձեռնարկելով:

Որպես կանոն` դպրոցահասակ երեխաները պետք է օրական 10-11 ժամ քնեն, սակայն աուտիզմ ունեցող շատ երեխաներ ավելի քիչ քնի կարիք ունեն: Պետք է սրա մասին հիշել ու երեխային շուտ չքնեցնել, որովհետև դրանից կարող է տուժել նրա քնի որակը:

Ինչպես ստեղծել քնի համար նպաստավոր պայմաններ

Անհրաժեշտ է, որ աուտիզմ ունեցող երեխան քնելու իր անկյունն ունենա և ամեն օր այդ նույն տեղում քնի: Ննջասենյակը պետք է միջին ջերմաստիճանի լինի, լուռ, հանգիստ ու հնարավորինս մութ: Աուտիզմ ունեցող երեխաները զգայուն են հատկապես ձայների նկատմամբ, ու ցանկացած ավելորդ շշուկ նրանց կարող է անհանգստացնել: Նրանք կարող են նաև լույսի առկայության դեպքում ճնշվել սենյակում երևացող ստվերներից: Հարկավոր է նաև հետևել սենյակում եղած իրերի անվտանգությանը: Հնարավորինս քիչ պետք է լինեն հեշտ կոտրվող, ապակե իրերը:

Քնելուց առաջ գործողությունների հերթականություն և ժամանակացույց մշակեք

Քնելուն պետք է նախապատրաստվել: Երեխային անկողնում պառկեցնելուց առաջ նրան հեռու պահեք համակարգչից, հեռուստացույցից, վիդեոխաղերից, բջջային հեռախոսից, բարձր երաժշտությունից, ուժեղ լույսից, մի´ թողեք վազի, շատ ցատկոտի: Քնին պատրաստվեք հանգիստ գործողություններով` պառկելուց 15-30 րոպե առաջ: Այնպիսի զբաղմունք գտեք երեխայի համար, որը նրան կհանգստացնի, այլ ոչ թե կոգևորի կամ կաշխուժացնի:

Երեխային քնեցնելու հստակ ժամ ընտրեք: Դա չպետք է փոփոխվի շաբաթվա յոթ օրերին, քանի որ դա ճիշտ քնի նախապայմաններից մեկն է նաև մեծահասակների համար: Որոշ երեխաների մոտ քնելուց մեկ ժամ առաջ այսպես կոչված «երկրորդ շնչառություն» է բացվում: Եթե ձեր երեխան ևս այդ խմբին է պատկանում, ապա քնի ժամը առաջ տարեք: Օրվա ավարտին խուսափեք երեխային ծանրամարս սնունդ տալուց: Ավելի լավ կլինի շեշտը մրգերի վրա դնեք:

Երեխային ամեն առավոտ նույն ժամին արթնացրեք: Եթե անգամ նա սովորականից ուշ է քնել, միևնույն է՝ պետք է պահպանել արթնանալու ժամանակացույցը: Որքան այն կայուն լինի, այնքան որակյալ կլինի երեխայի քունը:

Երեխային սովորեցրեք միայնակ քնել

Որոշակի տարիքից հետո երեխաներին պետք է առանձին սենյակում քնեցնել: Միանգամից երեխային միայնակ թողնելը նրա մոտ կարող է վախերի առաջացման պատճառ դառնալ: Սկսեք պարզապես նրա կողքին նստելուց, մինչև կքնի: Աստիճանաբար մեծացրեք ձեր միջև եղած հեռավորությունը: Եթե երեխան ինչ-որ պատճառով չի կարողանում քնել, կարող եք նրա մոտ մնալ, բայց նրան մի´ տարեք ձեր ննջասենյակ, դա կարող է վատ սովորություն դառնալ:

Միայնակ քնելը նրան կօգնի նաև ինքնուրույնությունը զարգացնելու: Գաղտնիք չէ, որ աուտիզմ ունեցող երեխաների մայրերը, ի տարբերություն մյուս մայրերի՝ օրվա մեջ ավելի շատ ժամանակ են երեխայի հետ անցկացնում: Գիշերը նրան առանց ձեզ թողնելու հիանալի ժամանակահատված է:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%ae%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5/feed/ 0