Բոլորակ » Տեսողության խնդիրներ https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Գնում ենք մանկապարտեզ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/#comments Wed, 29 Jun 2016 16:54:37 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=750 Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների՝ մանկապարտեզ հաճախելու կարևորության, դժվարությունների և դրանք հաղթահարելու ուղիների մասին զրուցել ենք հոգեբան, «Գոյ» հոգեբանական կենտրոնի տնօրեն Հասմիկ Հակոբյանի հետ:

- Ի՞նչ մտավախություններ ունեն հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողները երեխաներին մանկապարտեզ տանելիս։

Ծնողները հաճախ մտածում են, որ երեխան դեռ փոքր է և չի կարող առանց իրենց օգնության որևէ բան անել: Երեխան մեծանալով գերհոգատար միջավայրում (հայերի մոտ հաճախ ենք հանդիպում գերխնամքի երևույթին)՝ կարող է հետագայում դժվարություններ ունենալ հասարակության մեջ: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում այս խնդիրն ավելի է սրվում։ Քանի որ ծնողները ոչ միայն անհանգստացած են երեխայի ինքնուրույնության հարցով, այլ նաև հաճախ ունեն մտավախություն, թե ինչպես կընդունեն իր երեխային հասակակիցները, ապա այս մտահոգությունները մանկապարտեզից խուսափելու պատճառ են դառնում։ Մանկապարտեզ հաճախած և չհաճախած երեխաների տարբերությունն առավել ակնհայտ զգացվում է առաջին դասարանում. մանկապարտեզ հաճախած երեխաները շատ ավելի հեշտ են ինտեգրվում դպրոցում:

– Ծնողներն ինչպե՞ս կարող են նպաստել երեխաների ներառման գործընթացին։

Մանկապարտեզի ներառման գործընթացը ենթադրում է համալիր համագործակցություն բոլոր այն անձանց միջև, ովքեր կապող օղակ են երեխայի հետ: Մանկապարտեզի դաստիարակը, հոգեբանը պետք է աջակցեն ներառման գործընթացին, սակայն այստեղ փոքր չէ նաև ծնողի դերը։ Ծնողն իր հերթին կարող է դիմել մի շարք հնարքների, ինչը հաճելի կդարձնի երեխայի հաճախումը մանկապարտեզ: Օրինակ՝ տանը կարելի է կազմակերպել դերային խաղեր, հասկանալու համար, թե երեխան իրեն ինչպես է զգում մանկապարտեզում: Կարող են խաղալ «մանկապարտեզ» խաղը, որտեղ ծնողը կլինի երեխայի դերում, իսկ երեխան՝ դաստիարակի, կամ՝ հարաբերությունները պարզող խաղեր, «իմ լավագույն ընկերը» և այլն: Խաղի ընթացքում ուշադիր լինելու դեպքում կարելի է տեսնել երեխայի մտավախությունները կամ հարաբերությունները շրջապատի մեջ: Նմանօրինակ դերային խաղեր կարելի է կազմակերպել նաև մինչև մանկապարտեզ հաճախելը՝ երեխայի նախատրամադրվածությունը հասկանալու համար: Կարելի է նաև հեքիաթների միջոցով աշխատել դրական տրամադրվածության հետ։ Եթե երեխան ունի որևէ սիրած հեքիաթի հերոս, ապա հեքիաթում կարելի է կառուցել մանկապարտեզի իրավիճակ, որտեղ դրական կերպարը բարի է և պատրաստ է օգնելու, կամ` այդ կերպարը ընկերասեր է և ինքնուրույն, ապա այդ կերպարի դրական գծերը զուգահեռ տանել երեխայի կերպարի, նրա ընկերների կամ այն անձի հետ, ում հիշեցնում է իրեն:

Ներառման գործընթացում ցանկալի է ներգրավել նաև երեխայի համար հեղինակավոր անձի: Օրինակ՝ եթե տղա երեխայի համար տղամարդու իդեալ է հայրը (այդ տարիքում հիմնականում ընդօրինակում են տան անդամներին), ապա կարելի է ցույց տալ հերոս հայրիկի անցած ուղին, ինչու չէ, նաև ցույց տալ մանկապարտեզի լուսանկարները, հատկապես եթե այդ կադրերում զվարճալի պահեր կան, պատմել դրանց մասին, այսինքն` դրական հուզական կապ ստեղծել «մանկապարտեզ» բառի հետ:

– Եթե մանկապարտեզում կան այնպիսի երեխաներ, որոնց ծնողները որոշ պիտակներ են կպցնում հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին և խոչընդոտում են իրենց երեխաների և նրանց շփումը, ինչպե՞ս վարվել այս դեպքում։

Այս կարգի խնդիրները ծագում են, երբ ծնողը ցանկանում է «պաշտպանել» իր երեխային, բայց նախևառաջ նա պետք է գիտակցի, որ ոչ ոք ապահովագրված չէ, և այն խնդիրները, որոնք ունեն իր շրջապատի մյուս ծնողները, չի բացառվում, որ գուցե մի օր իրենք էլ կառերեսվեն դրանց հետ: Երկրորդ՝ զարգացած, հումանիստ և կարեկից անձնավորությունը ավելի շատ կփնտրի ելքեր, որպեսզի հարթի հաղորդակցման խոչընդոտները և իր օրինակով դաստիարակի երեխային: Պետք է նշել, որ եթե մանկապարտեզում այս հարաբերությունները ճիշտ կառուցվեն, ապա երեխան հետագայում ավելի հեշտ կինտեգրվի սոցիումի մեջ և կկառուցի իր հարաբերությունները շրջապատի հետ։ Հոգեբանների, դաստիարակների աշխատանքը այստեղ առաջնային է և կարևոր ծնողների դիրքորոշման համար։

– Ընտանիքում կարող են վեճեր լինել, եթե ծնողները ցանկանում են երեխային մանկապարտեզ տանել, սակայն տատիկ-պապիկները համաձայն չեն։ Ինչպե՞ս վարվել այս դեպքում։

Այս դեպքում պետք է խոսել և հասկանալ նրանց բացասական դիրքորոշման պատճառները: Փորձել խոսել ակնառու փաստերով. կոնկրետ երեխաների օրինակներ բերել, ովքեր գնացել են մանկապարտեզ և ովքեր՝ ոչ , խոսել նրանց տարբերության մասին։ Ի վերջո, տատիկ-պապիկները կարող են իրենք երեխային մանկապարտեզ տանել և համոզվել թոռնիկի անվտանգ և ապահով միջավայրի առկայության մեջ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a5%d5%a6/feed/ 0 Պարային թերապիան օգնում է ճանաչելու մարմինը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/#comments Tue, 29 Dec 2015 09:23:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=672 Հասմիկ Թանգյանը

Հասմիկ Թանգյանը

Պարային թերապիայի և դրա օգտակարության մասին զրուցում ենք արվեստաբան, պարուսույց, պարային թերապիստ Հասմիկ Թանգյանի հետ:

- Ի՞նչ է պարային-շարժողական թերապիան։

Պարային-շարժողական թերապիան էքսպրեսիվ արտ թերապիայի մի տեսակ է, որն աշխատում է մարմնի հետ շարժման կամ պարի գործընթացում և օգնում մարդուն նկատելու, հասկանալու, վերապրելու և արտահայտելու հույզերը և ներքին հակասությունները: Այս թերապիան հատկապես արդյունավետ է այն մարդկանց, երեխաների համար, ովքեր ունեն խոսքի, շփման խնդիրներ, քանի որ թերապիայի մասնակիցների միջև ստեղծվում է ոչ խոսքային հաղորդակցություն։

Պարային թերապիայի մեջ չկան սխալ և ճիշտ շարժումներ. ցանկացած շարժում բնական է, կարևոր և պարունակում է տեղեկատվություն մեր մասին։

Երբեմն օգտագործվում է երաժշտությունը` որպես օգնող տարր արտահայտելու համար ներքինը:

- Ի՞նչ խնդիրների դեպքում է կիրառվում պարային թերապիան։

- Պարային թերապիան կիրառելի է տարբեր խնդիրների դեպքում: Ինքս աշխատում եմ աուտիզմ, ուշադրության պակասի կամ հիպերակտիվության համախտանիշ, մանկական ուղեղային կաթված, մտավոր խնդիրներ և լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների և մեծահասակների հետ: Եղել է դեպք, երբ հոգեկան վնասվածքի պատճառով երեխան դադարել էր խոսելուց, և պարային թերապիան օգնել է նրան նորից սկսել արտահայտվելու։

- Ինչպե՞ս է ազդում պարային թերապիան նշված խնդիրներն ունեցող երեխաների վրա։

- Մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաները պարային թերապիայի ընթացքում սկսում են ճանաչել իրենց մարմինը, նրա հնարավորությունները։ Սկսում են հասկանալ քայլելու ժամանակ ծանրության կենտրոնի ճիշտ տեղափոխման նրբությունները։ Երբ մարդը չի վստահում իր մարմնին, ապա կամաց- կամաց կորչում է նաև վստահությունը իր ուժերի, կյանքի, շրջապատող մարդկանց նկատմամբ, ուստի վերահաստատելով կապը մարմնի, մտքի և հույզերի միջև, վերականգնվում է վստահությունը մարմնի և նրա հնարավորությունների, ապա և կյանքի նկատմամբ:

Աուտիզմ ունեցող երեխաները հաճախ խոսքի միջոցով չեն կարողանում արտահայտել իրենց հույզերն ու զգացողությունները, և դրանք կուտակվում են մարմնի հիշողության մեջ, և մարմինը համապատասխան արձագանք է տալիս։

Արտահայտվելուց հետո այդ էմոցիաները հասկացվում են, մեկնաբանվում, ընդունվում, երեխան զգում է դա։ Իհարկե, աուտիզմ ունեցող երեխայի հետ աշխատելիս նախևառաջ շատ կարևոր է ձեռք բերել նրա վստահությունը: Երեխան պետք է ապահով զգա ստեղծված միջավայրում, վստահի և լինի լսված, միայն այդ դեպքում նա կսկսի լսել քեզ և խոսել քեզ հետ:

Պետք է նշել, որ բոլոր մարդկանց և երեխաների դեպքում գոյություն չունի համընդհանուր մոտեցում. ցանկացած երեխա անհատական մոտեցում է պահանջում։

- Կարո՞ղ եք նշել որևէ ունիվերսալ վարժություն, որը կօգնի տարբեր խնդիրներ ունեցող ունեցող երեխաներին։

Կա մի վարժություն, որը յուրաքանչյուրի համար կարող է հաճելի և օգտակար լինել: Օրինակ` ծնողի և երեխայի դեպքում՝ ծնողը փորձում է երեխայի շարժումների հայելային արտատպումն անել երաժշտության ներքո և ցույց տալ երեխային, որ նա տեսնում է նրա ցանկացած շարժում, այսինքն` լսում է նրան կամ փոքրիկի շարժումներին ի պատասխան մի փոքր ուշացումով տալիս է որևէ շարժումային արձագանք: Ստացվելու դեպքում աշխատում եք դերերը փոխել: Այս վարժությունը կսովորեցնի երեխային և ծնողին սպասել, լսել, ուսումնասիրել իրար և մտնել ոչ խոսքային հաղորդակցության մեջ:

Իհարկե, հնարավոր է, որ այս վարժությունները դուր չգան երեխային, և նա դիմադրություն ցուցաբերի այս տիպի շփմանը ևս, փորձեք խաղի վերածել և ոչ թե լուրջ «զրույցի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/feed/ 0 Տեսողության խնդիր ունեցող երեխաները և զարգացնող խաղերը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/#comments Mon, 16 Nov 2015 16:02:42 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=643 Ռոբերտ Ազարյան

Ռոբերտ Ազարյանը

Տեսողության խնդիր ունեցող երեխաների հետ անցկացվող զարգացնող խաղերի մասին զրուցում ենք Խ.Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հատուկ կրթության ֆակուլտետի հատուկ մանկավարժության և հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, տիֆլոմանկավարժ Ռոբերտ Ազարյանի հետ:

- Քանի՞ խմբի են բաժանվում տեսողության խնդիր ունեցող մարդիկ:

- Տեսողության խնդիր ունեցող անձինք բաժանվում են երեք խմբի՝ չտեսնող, մնացորդային տեսողություն ունեցող և թույլ տեսնող: Չտեսնող մարդկանց մոտ տեսողությունը 0 է, մնացորդային տեսողություն ունեցող մադիկ կարող են տարբերակել լույսը և խավարը, դեմքից 30 սմ հեռավորության վրա կարող են հաշվել մատները, 30 սմ-ից այն կողմ չեն տեսնում, իսկ թույլ տեսնող մարդկանց մոտ տեսողության սրությունը տատանվում է 0,05–0,3-ի սահմաններում: Գոյություն ունի նաև դպրոցական կարճատեսություն` երբ երեխան նորմալ տեսողությամբ ընդունվում է դպրոց, սակայն տարիների ընթացքում ձեռք է բերում կարճատեսություն, քանի որ լուսավորությունը բավարար չէ, գրելու-կարդալու ժամանակ հեռավորությունը չի պահպանել, շատ է նստում համակարգչի առաջ և այլն, պատճառները շատ-շատ են:

- Մնացորդային տեսողություն ունեցող երեխաների մոտ ինչպե՞ս կարելի է զարգացնել տեսողական ընկալումը:

- Այս երեխաների մոտ տեսողական ընկալումը կարելի է զարգացնել՝ հենվելով այդ պահպանված մնացորդային տեսողության վրա: Նրանց հետ աշխատանքի ընթացքում հենվում են նաև լսողական ընկալման վրա, ինչպես նաև պետք է զարգացնել երեխայի շոշափելիքի զգայարանը: Շոշափելիքի զգայարանի զարգացման համար կան հատուկ վարժություններ, օրինակ՝ վերցնում են տարբեր մակերևույթ ունեցող գնդակներ՝ հարթ, ուռուցիկ, ֆուտբոլի, բասկետբոլի, և, շոշափելով, երեխան սկսում է տարբերակել, թե որն ինչպիսի մակերևույթ ունի:

Կամ` գնդակով մեկ այլ խաղ. հարվածել տարբեր առարկաներին, աստիճանաբար հեռավորությունը մեծացնել, չտեսնող երեխաների համար պետք է լինի ձայնային գնդակ:

Խճանկարի խաղը նույնպես զարգացնում է շոշափելիքի զգայարանը, վերցնում են տարբեր տիպի խճանկարներ՝ մանր, խոշոր, և երեխան, դրանցով խաղալով, սկսում է տարբերակել: Կարող են երեխային տալ տարբեր մակերևույթ ունեցող թղթեր և խնդրել գտնել հարթ թուղթը:

Այժմ մասնագետներն աշխատում են այն ուղղությամբ, որ տեսողության խնդիր ունեցող մարդիկ նաև ոտքով շոշափելով զգան գետնի մակերևույթը, զգան` ձյուն է, սառույց, թաց, ավազ թե ցեխ: Սկզբնական փուլում դարձյալ տալիս են տարբեր մակերևույթ ունեցող գնդակներ և խնդրում, որ երեխան բոբիկ ոտքով շոշափելով սկսի զգալ տարբերությունը:

- Չտեսնող մարդկանց հետ ինչպիսի՞ զարգացնող վարժություններ և խաղեր կարելի է անցկացնել:

- Չտեսնող մարդկանց համար նախատեսված են հատուկ համակարգիչներ, որոնք բարձրաձայն ասում են ամեն ինչ, եթե, օրինակ` մարդը տպելիս սխալ է արել, ապա համակարգիչն ասում է այդ մասին, ինչպես նաև նրանց համար կան խոսող գրքեր:

Կարող են կազմակերպել նաև այսպիսի խաղեր. պարանից թելով կախում են ձայնային գնդակներ, ապա խնդրում, որ չտեսնող երեխան հարվածի դրան, ապա, երբ գնդակը հետ գա, բռնի: Այս խաղի օգնությամբ երեխան սկսում է սովորել ժամանակը ճիշտ հաշվարկել: Կարելի է չտեսնող երեխային ասել, թե ինչ կա սենյակում և որտեղ է դրված, ապա սենյակից նրա դուրս գալուց հետո փոխել իրերի դասավորությունը: Սենյակ վերադառնալուց հետո երեխան պետք է շոշափելով գտնի փոփոխությունը: Այս խաղը զարգացնում է տարածության մեջ երեխայի կողմնորոշումը:

Կամ մեկ ուրիշ խաղ՝ նախատեսված չտեսնող երեխաների համար, կոչվում է գոլ-բոլ, այն նման է ձեռքի գնդակին` հանդբոլին, խաղում են չտեսնողները, թույլ տեսնողների աչքերը կապում են: Պետք է գնդակը իրար փոխանցել և հարվածել դարպասին: Յուրաքանչյուրը, բռնելով գնդակը, ասում է իր անունը, ասենք` «Ես Տիգրանն եմ, գնդակն ինձ մոտ է, ես փոխանցում եմ Արմենին», և փոխանցում խաղընկերոջը: Խաղընկերը, բռնելով գնդակը, անում է նույն բանը և այսպես շարունակ:

- Արդյոք շա՞տ են տարբերվում չտեսնող, մնացորդային տեսողություն ունեցող և թույլ տեսնող երեխաների հետ անցկացվող խաղերը, վարժությունները:

- Ընդհանուր առմամբ տեսողության խնդիր ունեցող երեխաների հետ անցկացվող խաղերը, վարժությունները շատ չեն տարբերվում, տարբեր են խաղի պայմանները: Օրինակ` որքան լավ է տեսողությունը, այնքան գնդակն ավելի մեծ հեռավորությունից է գլորում:

Նախընտրելի է, որ երեխաների ծնողները նույնպես ներկա լինեն պարապմունքներին, որպեսզի տանը կարողանան երեխաների հետ կատարել այդ նույն վարժությունները, խաղերը:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/feed/ 0 Ամուսնական զույգերը և հաշմանդամություն ունեցող երեխան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a3%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%87-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a3%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%87-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/#comments Thu, 08 Oct 2015 16:54:20 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=624 Ամուսնական կյանքը հարաբերությունների սկզբում որքան էլ քաղցր, հեքիաթային թվա, իրականում ուղեկցվում է մի շարք խնդիրներով, բարդություններով: Հատկապես երեխայի ծննդից հետո ամուսինների հարաբերությունները զգալի փոփոխություն են կրում՝ մեծանում են ընտանիքի հանդեպ պարտավորությունները, պատասխանատվությունը: Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնունդը հավելյալ կետեր է ավելացնում այս ամենին, քանի որ ի տարբերություն մյուս երեխաների՝ այս փոքրիկներն ավելի մեծ ուշադրության և խնամքի կարիք ունեն:

Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծննդից հետո ամուսինների մոտ հաճախ փոխըմբռնման պակաս է նկատվում, շատ դեպքերում տղամարդը կնոջն է մեղադրում կատարվածի մեջ, երեխայի ամբողջ խնամքը թողնում նրա ուսերին ու կրավորական դեր ստանձնում ընտանիքում կամ էլ՝ հեռանում:

Ինչո՞ւ է երեխայի ծնունդը բաժանման առիթ դառնում, և ինչպե՞ս չհայտնվել միայնակ մոր կարգավիճակում։

Հարցի մասին իր կարծիքն ու դիտարկումներն է ներկայացնում հոգեբանական ծառայություններ մատուցող «Ապագա» կենտրոնի բժիշկ-հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Արմեն Բեջանյանը:

«Միշտ չէ, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծննդից ամիսներ կամ տարիներ հետո են ամուսիններն ամուսնալուծության, միմյանցից օտարանալու փաստի առաջ կանգնում: Շատ դեպքերում երեխայի լույս աշխարհ գալուն հաջորդում է ծնողների բաժանությունը:

Ուսումնասիրություններն այս դեպքերի համար նշում են հետևյալ գործոնը. նման փաստի առաջ կանգնած զույգերն առաջին ճգնաժամային փուլը չեն հաղթահարել: Յուրաքանչյուր ընտանիք իր ճգնաժամային փուլերն ունի, օրինակ`

  • նախաամուսնական շրջանը,
  • ամուսնական շրջանը,
  • համատեղ կյանքի առաջին տարին (մինչև երեխայի ծնունդը):

Այն խնդիրները, որոնք մինչև երեխայի ծնունդը լուծումներ չեն ստանում, տեղափոխվում են մյուս փուլ, այնտեղ գլուխ բարձրացնում ու ճգնաժամային երկու փուլերը միասին արդեն ավելի բուռն են արտահայտվում:

Մարդիկ հաճախ չգիտեն էլ այս փուլերի մասին, ու կենցաղային թեկուզ ամենաաննշան խնդիրը կարող է խթան դառնալ, որ ճգնաժամային փուլն իրենն ասի:

Այս թեման բազմաթիվ շերտեր ունի, խնդիրները շատ են, ու անկախ այն բանից` երեխան հաշմանդամություն ունի՞, թե՞ ոչ, նրա ծնունդն ընտանիքում հաճախ բեկումնային է լինում: Դժվար չէ նկատել, որ բաժանությունների մի ստվար մասը կնոջ հղիության ընթացքում կամ երեխայի ծննդից հետո է գրանցվում:

Տղամարդիկ էլ կանանց պես կարիքներ ունեն, սպասելիքներ ու դերեր: Երբ ամուսինն աշխատանքային օրվա ավարտին տուն է գալիս ու չխնամված կնոջն է տեսնում, ում ուշադրության կենտրոնում միայն երեխան է, այս դեպքում երեխայի հաշմանդամությունը, բնականաբար, մեկ-երկու նման դեպքից հետո, վերջինիս օտարացնում է, քանի որ սպասելիքները չեն արդարանում: Տղամարդն էլ քնքշանքի, ուշադրության, աջակցության, փաղաքշանքի, ընկերական զրույցի կարիք ունի, նա կարիք ունի զգալու կնոջ ջերմությունը, սերն ու հոգատարությունը:

Փոքրիկի ծննդից հետո կինն իր ուշադրությունը բևեռում է նրա վրա, ու տղամարդն ինքնըստինքյան երկրորդ պլան է մղվում: Բավական է, որ հայտնվի մեկ ուրիշը, ով ավելի ուշադիր կլինի նրա նկատմամբ, ավելի հմայիչ կլինի իր չխնամված կնոջից, և, բնականաբար, տղամարդու կարիքները նրան կտանեն այդ կնոջ մոտ:

Նման փաստի առաջ չկանգնելու համար անհրաժեշտ է.

  • մինչև ամուսնությունը լավ ճանաչել միմյանց,
  • լավ ընկերներ լինել,
  • չլռել խնդիրների մասին,
  • համատեղ լուծումներ գտնել դրանց համար,
  • գիտակցել ընտանիքի ամրության պահպանման կարևորությունը,
  • ընդունել, որ որևէ մեկը մեղավոր չէ երեխայի հաշմանդամության համար,
  • միասին փնտրել ու գտնել երեխայի խնամքի լավագույն տարբերակները,
  • սովորել ապրել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի հետ,
  • ճանաչել ու ընդունել նրա անհատականությունը,
  • գիտակցել, որ մեկն եք այն բազմաթիվ ծնողներից, ովքեր խնամում են իրենց առանձնահատուկ փոքրիկներին:

Ամուսինների համատեղ կյանքի ճգնաժամային հաջորդ փուլերն են՝

  • երեխայի 7 տարեկանը,
  • համատեղ կյանքի 25-րդ տարին:

Մարդիկ չգիտեն, բայց այս փուլերը գոյություն ունեն, ու եթե նրանք իրազեկված լինեն, շատ բան հնարավոր կլինի կանխել:

Երեխայի հաշմանդամությունն իրականում փոքր դեր ունի այս հարցում: Այն պարզապես նոր խթան կարող է լինել հին ու չլուծված խնդիրների գլուխ բարձրացման գործում: Այնպես որ, երեխայի հաշմանդամությամբ պայմանավորել ամուսինների բաժանությունը՝ դիլետանտական մոտեցում կլինի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a3%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%87-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/feed/ 0 Դպրոցը հետաձգելու կամ երեխային նույն դասարանում թողնելու մասին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/#comments Thu, 17 Sep 2015 15:55:24 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=598 Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների դեպքում հաճախ ենք բախվում այն խնդրին, երբ ծնողները մտավախություններ են ունենում երեխային ճիշտ ժամանակին դպրոց տանելու հետ: Օրինակ` եթե նա դեռ լավ չի քայլում, և ծնողը գիտի, որ մեկ տարի անց երեխան ավելի ինքնուրույն է լինելու, գերադասում է սպասել:

Ծնողները սովորաբար իրենց ուշադրությունը սևեռում են երեխայի առողջական խնդիրներին, և, որպես կանոն, դրանից տուժում է ոչ թե երեխայի կրթությունը, այլ զարգացումը: Այնինչ որքան շուտ երեխան իր տարիքային խմբում հայտնվի, այնքան շուտ կզարգանա, ինքնուրույնություն ձեռք կբերի: Եթե նույնիսկ ուսուցիչները ոչինչ չանեն, երեխան կզարգանա իր ընկերների հետ շփումից: Ապացուցված է, որ գիտելիքների ծավալի 40%-ը երեխան ստանում է ընկերներից:

Շատ ծնողներ պնդում են, որ երեխան մնա նույն դասարանում, կրկնի դասընթացը, տառերն ավելի լավ սովորի և այլն: Հարկ է նշել, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք չունեցող երեխաների ծնողներն էլ երբեմն նույն կարծիքն են ունենում և մտածում են, որ նույն դասարանում պետք է թողնել, որպեսզի, օրինակ` տառերն ավելի լավ սովորի: Սա ծնողի հոգեբանություն է, և կապ չունի` երեխան հաշմանդամություն ունի՞, թե՞ ոչ:

Ինչ խոսք, սա լավագույն որոշումը չի կարող լինել, որովհետև երեխան պետք է իր տարիքային խմբի, իր ընկերների հետ մեծանա: Տարրական դպրոցի չափորոշիչը 1-4-րդ դասարանների համար մեկն է, և երեխան կարող է դա 4 տարիների ընթացքում հաղթահարել: Որևէ սարսափելի բան չկա նրանում, որ տառերի կեսը երկրորդ դասարանում սովորի: Փոխարենը երեխան կմեծանա իր խմբի, իր հասակակիցների ու ընկերների հետ, անընդհատ նոր խումբ մտնելով հոգեբանական խնդիրների հաղթահարման անհրաժեշտություն չի լինի, ու կկարողանա կենտրոնանալ իր դասերին:

Դասարանական յուրաքանչյուր խումբ լուրջ փորձություն է ցանկացած երեխայի համար, առավել ևս` հաշմանդամություն ունեցող երեխաների դեպքում: Խումբ, դասարան, միջավայր փոխելը դժվարություն է, որը նա պետք է որպես մարդ հաղթահարի, հետո անցնի իր դասերին: Երեխայի համար ամենակարևորն իր ընկերներն են: Եթե երեխան իրեն հարմարավետ է զգում դասարանում, լուծում է ընկերների խնդիրը, դրանից հետո արդեն կարողանում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել դասերին:

Սակայն, եթե այնուամենայնիվ ծնողը պնդում է, որ երեխան պետք է կրկնի դասընթացը, դա նրա իրավունքն է: Առաջին դասարանի համար ամրագրված դրույթ ունենք, որ ծնողի համաձայնությամբ երեխան կարող է երկրորդ անգամ կրկել ուսումնական ծրագիրը, օրինակ` եթե երեխան 200 և ավելի ժամ բացակայություն ունի: 200 և ավելի ժամը ոչ միայն բացակայություն է դասապրոցեսից, այլ նաև ընկերների շփումից, միջավայրից ու սոցիալականացումից: Սա բացակայություն է կրթական ամբողջ փաթեթից:

Այս իմաստով մեծ աշխատանք պետք է կատարել ծնողների հետ: Չի կարելի ասել` երեխայիդ մեզ տուր, և մենք կզբաղվենք նրանով: Սա սխալ մոտեցում է, որովհետև ծնողը ևս պետք է սովորի ապրել իր երեխայի հետ: Մենք պետք է ծնողին տեղյակ պահենք, թե ինչ ենք անում իր երեխայի հետ դպրոցում գտնվելու ժամանակ: Երեխայի` նույն դասարանում մնալու որոշումը պետք է համատեղ ընդունվի` թիմի, ծնողի և երեխայի մասնակցությամբ: Ամենակարևորը` պետք է հաշվի առնել երեխայի ցանկությունը:

Ցանկացած դեպք անհատական քննարկման կարիք ունի ու միանշանակ պատասխաններ տալ, լուծումներ գտնել հնարավոր չէ:

Բացակայությունների քանակից բացի, երեխային նույն դասարանում կարող է թողնել նաև վատ առաջադիմությունը: Սակայն այս բոլոր կանոնակարգերն անհատական լուծումներ պետք է ստանան: Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի համար ուսուցման անհատական պլանը (ԱՈՒՊ) հիմնարար փաստաթուղթ է, և նրա առաջադիմությունն էլ պետք է ըստ դրա գնահատվի: Սա նշանակում է, որ այդ երեխաների մի դասարանից մյուսը փոխադրելու հարցը կարգավորվում է ԱՈՒՊ-ի գնահատականի հիման վրա:

Ինչ վերաբերում է վատ առաջադիմության պարագայում երեխային նույն դասարանում թողնելուն, պետք է նկատի ունենալ այն հանգամանքը, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի հետ ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցում մի ամբողջ թիմ է աշխատում:

Շատ կարևոր է, և օրենքով ևս ամրագրված է, որ ծնողը ոչ թե պարզապես պետք է ստորագրի երեխայի ԱՈՒՊ-ը, այլ պետք է մասնակից լինի դրա մշակմանը և իրականացմանը:

Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք և հատկապես մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների պարագայում մենք ասում ենք, որ նրանց գիտելիքների գնահատումը պետք է կատարվի ըստ անհատական ուսուցման պլանի: Եթե սպասվելիք արդյունքներին չեն հասնում, սա նշանակում է, որ սխալ, երեխայի կարիքներին չհամապատասխանող մշակում է եղել: Անհատական ուսուցման ճիշտ պլանով սովորող երեխան չի կարող դրական արդյունքների չհասնել: Հակառակ դեպքում ինչի՞ համար է անհատական պլանը:

Մենք բոլորս պետք է սովորենք փոքր քայլերի արվեստը: Չենք կարող բառեր, նախադասություններ չարտասանող երեխային միանգամից տառեր սովորեցնել: Երեխան պետք է իր զարգացման բոլոր փուլերով անցնի՝ բառեր արտասանի, փոքր նախադասություններ կազմի, պատմի և այլն: Երեխայի անհատական ուսուցման պլանում նպատակները շատ հստակ պետք է դրվեն` հենվելով երեխայի նախնական կարողությունների վրա:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%b1%d5%a3%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%af%d5%a1%d5%b4-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6/feed/ 0 Ընտրում ենք դպրոց երեխայի համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/#comments Mon, 24 Aug 2015 15:43:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=585 Ի՞նչ կարող է անել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը, երբ երեխայի դպրոց գնալու ժամանակն է: Ո՞ր դպրոցն ընտրել նրա համար: Ի՞նչ գործոններ նկատի ունենալ և ինչպե՞ս ճիշտ ընտրություն կատարել: 

- Դեռևս 1999 թվականին ընդունված «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքն ամրագրում էր, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի ծնողն իր երեխայի համար ազատ է ընտրելու ցանկացած հանրակրթական հաստատություն: Այդ ժամանակ նույնիսկ «ներառական դպրոց» հասկացությունը կամ արտահայտությունը չկար գործածության մեջ: Հետագայում արդեն ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի առկայությամբ ուժեղացավ օրենքի այս դրույթը:

Քիչ չեն այն հանրակրթական դպրոցները, որոնք ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի կարգավիճակ չունեն, սակայն սիրով ընդունում են զարգացման խնդիր ունեցող երեխաներին և շատ արդյունավետ կազմակերպում նրանց կրթությունը: Հատկապես, եթե նույն դպրոցում են սովորել երեխայի ծնողները, ընտանիքի անդամները, ավագ քույրը կամ եղբայրը, երբ դպրոցը ճանաչում է ընտանիքին:

Երեխայի փաստաթղթերը դպրոց ներկայացնելիս ծնողը շատ արագ կարող է հասկանալ՝ դպրոցը, միջավայրը հարմա՞ր են արդյոք իր երեխային, թե՞ ոչ: Նման խնդիրներ ունենում են բոլոր ծնողները, անկախ երեխայի հաշմանդամությունից: Շատ կարևոր է, թե երեխան ինչպե´ս է ընդունվում դպրոցի կողմից, կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխան ի´նչ վերաբերմունքի է արժանանում դպրոցում:

Ծնողը ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցի կարգավիճակ չունեցող դպրոցի աշխատակազմի պրոֆեսիոնալիզմը, երեխայի նկատմամբ լավ վերաբերմունքը տեսնելով, բնականաբար, ընտրություն կատարելիս հաշվի է առնում այդ հանգամանքները, քանի որ այդ դպրոցում հնարավոր է ավելի լավ իրականացվի իր երեխայի կրթական գործընթացը, քան մյուս դպրոցում, որը ներառական կրթություն չի իրականացնում:

Ի՞նչ գործոններ պետք է նկատի ունենա ծնողը

Եթե իրավունքի տեսակետից խոսենք, ծնողն ազատ է իր ընտրության հարցում: Եթե անգամ դպրոցը ներառական կրթություն չի իրականացնում, իրավունք չունի մերժելու երեխային: Սակայն կան գործոններ, որոնք կարող են օգնել կողմնորոշման հարցում.

  1. Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողական բազմաթիվ խմբեր կան, որոնք համագործակցում են միմյանց հետ, քննարկումներ կազմակերպում ու փորձի փոխանակում կատարում: Ծնողը, ում երեխան նոր պետք է դպրոց գնա, բնականաբար, կարող է հենվել մյուսների կարծիքների, ունեցած փորձի վրա և ընտրել հաստատությունը, որտեղ պետք է սովորի երեխան: Եթե ծնողը գիտի, որ այս դպրոցում տրամադրվում են այսինչ ծառայությունները, մասնագետների խումբն ավելի լավ է պատրաստված, կարողանում է ճիշտ կազմակերպել երեխայի կրթական ծրագիրը, բնականաբար, առանց հաշվի առնելու դպրոցի հեռավորությունը, դրանից բխող խնդիրները՝ երեխայի մասին հոգալով կատարում է իր ընտրությունը:
  1. Պետք է նշել, որ նախկին կարգի համաձայն` երեխան պետք է իր համայնքի դպրոցը հաճախեր: Ժամանակի հետ սա փոխվեց, ու հիմա նման սահմանափակումներ չկան: Սակայն այստեղ շատ «բայց»-եր կան… Եթե ծնողը պետք է երեխային ամբողջ քաղաքով մեկ ամեն օր պտտի իր նախընտրած դպրոցը տանելու համար, դեռ հարց է՝ դա երեխայի շահերի՞ց է բխում, թե՞ ոչ:
  1. Ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցներում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների թվի սահմանափակում կա, և հաստատությունը չի կարող սահմանված թվից ավելի շատ երեխաներ ընդունել նույն դասարանում: Դպրոցը, բնականաբար, առաջնահերթությունը պարտավոր է տալ իր համայնքի երեխաներին: Նման պարագայում հնարավոր է, որ հարևան համայնքի երեխային չկարողանան ընդունել, և սա բոլորովին չի նշանակում, թե դպրոցը մերժում է երեխային: Նման դեպքերում պետք է ծնողի հետ համագործակցելով այլ լուծում գտնել: Հնարավոր է` իրենց տան հարևանությամբ գտնվող, ներառական կրթություն չիրականացնող դպրոցում շատ ավելի լավ կազմակերպվի երեխայի ուսուցման գործընթացը:
  1. Ամենակարևոր գործոնը, որ ցանկացած ծնող անկախ երեխայի` հաշմանդամություն ունենալու փաստից պետք է հաշվի առնի, երեխայի` տվյալ միջավայրում հարմարավետության զգացումն է: Երբ ծնողը դպրոց է մտնում և տեսնում, որ երեխան իրեն լավ է զգում, մնացած մեխանիզմները կարող են ստեղծվել, հարմարեցվել երեխայի կարիքներին:
  1. Կարևոր է նաև բարեհամբույր վերաբերմունքը. ծնողը երեխային չի տանի մի դպրոց, որտեղ նրան դժկամությամբ են ընդունում: Կտանի այնտեղ, որտեղ երեխան լավ վերաբերմունքի կարժանանա:
]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a8%d5%b6%d5%bf%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Արտահայտություններ, որ չպետք է ասել հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%84-%d5%a7-%d5%a1%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%84-%d5%a7-%d5%a1%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1/#comments Fri, 17 Jul 2015 17:39:15 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=536 Ծնողները հաճախ, պահի ազդեցությամբ կամ իրավիճակի թելադրանքով, կարող են արտահայտություններ անել, որոնք սակայն իրենց հետքը կարող են թողնել ոչ միայն տվյալ պահին, այլ երեխայի ամբողջ կյանքի ընթացքում: Փոքրիկները սպունգի պես են ու, թեկուզ անգիտակցաբար, բայց կլանում են շրջապատի ամբողջ էներգիան: Մանկության տարիներին լսած բացասական կամ սպառնալից արտահայտությունները կարող են լուրջ ազդեցություն ունենալ նրանց հետագա կյանքի, ինքնագնահատականի վրա: Հատկապես հաշմանդամություն ունենալու պարագայում երեխաներն ավելի խոցելի են, ուստի հետագա բարդույթներից խուսափելու համար պարզապես խոհեմ եղեք ու մի՛ ասեք բաներ, որոնք կարող են նեղացնել ձեր փոքրիկներին: Օրինակ՝

| Դու չես կարող դա անել, որովհետև…

Հավատացե՛ք` երեխան շատ լավ հասկանում է, որ խնդիրներ ունի: Գուցե որոշ տարիքում դեռ հստակ չի պատկերացնում, թե ի՛նչ է աուտիզմը, կամ ինչո՛ւ է սայլակ օգտագործում, քայլում հենակների օգնությամբ, բայց գիտի, որ տարբերվում է մյուս երեխաներից: Նա գիտի, որ չի կարող, օրինակ` բակում վազվզել ընկերների պես, բայց սա ամենևին չի նշանակում, որ պետք է նրան հիշեցնել այդ մասին: Շատ կարևոր է նաև, որ ավելի լուրջ հարցերում էլ նրան չասեք, թե ինչ-որ բան չի կարող: Օրինակ՝ մասնագիտության ընտրության պարագայում կամ որևէ նոր բան փորձելու դեպքում: Աջակցե՛ք նրան, եթե անգամ համոզված եք, որ չի ստացվելու: Ձախողելու դեպքում նա ինքն ամեն ինչ կհասկանա ու այլ ճանապարհ կընտրի:

| Քեզ խնամելու պատճառով ես ոչինչ չեմ հասցնում…

Երեխաները որևէ մեղավորություն չունեն իրենց հետ կատարվածի մեջ: Հավատացա՛ծ եղեք` նրանք աշխարհում բոլորից շատ կցանկանային մյուս փոքրիկների պես լինել՝ ապրել առանց խնդիրների: Երբ թուլանում եք պայքարի ճանապարհին, ձեզ հեռո՛ւ պահեք երեխայից ու թույլ մի՛ տվեք նրան իմանալ, որ նրա կարգավիճակը ձեզ որևէ սահմանափակման, զոհողության կամ զիջումների առաջ է կանգնեցրել: Մեղքի զգացումը նրան միայն հոգեկան ճնշվածության կտանի: Հնարավոր է՝ ձեր երեխան դադարի մտերմություն անել ձեզ հետ, որպեսզի խուսափի իր հերթական խնդիրների մասին տեղեկացնելուց:

| Քո հասակակիցներն այսինչ բաներն են անում…

Ուրիշների հետ համեմատելը ամենածանր բաներից մեկը կարող է լինել ձեր երեխայի համար: Նախ փորձեք հասկանալ, թե ինչու ձեր երեխան չի կարողանում անել այն, ինչ մյուսները: Հաշմանդամության տեսակներ կան, որ իսկապես երեխային կարող են «արգելել» այս կամ այն բանն անել: Եթե համոզված եք, որ նա կարող է, բայց ծուլանում է ու չի անում, օգնե՛ք նրան: Վստա՛հ եղեք, որ երկուսով ավելի հեշտ կլինի ինչ-որ բանի հասնել:

Փորձեք նկատել ձեր երեխաների ընդունակությունները: Հնարավոր է` նա բաներ է անում, որ մյուսները չեն կարողանում, այնպես չէ՞: Ի վերջո հիշեք, որ նա` որպես երեխա կատարում է իր գլխավոր գործառույթը՝ երջանկացնում է ձեզ, անկախ իր կարողությունների սահմանից:

| Եթե չուտես` կհիվանդանաս, եթե չքնես …

Ծնողներին թվում է` եթե երեխային վախեցնեն, կհասնեն ցանկալի արդյունքի: Այո՛, գուցե հասնեք, բայց հետագայում ստիպված կլինեք հաղթահարել ձեր իսկ ստեղծած խնդիրները: Ճիշտ է, կան որոշակի կանոններ, սննդակարգ, քնի ժամ և այլն, բայց չպետք է մոռանալ մի շատ կարևոր բանի` մարդու առանձնահատկությունների մասին: Հնարավոր է` ձեր երեխան իրոք չի սիրում այդքա՜ն օգտակար կաթնամթերքը: Ստիպելով, որ ուտի՝ միայն կվնասեք նրան: Նախ` օրգանիզմը չի կարող հարկ եղած կերպով յուրացնել սնունդը, քանի որ ապացուցված է՝ սնունդը չպետք է տհաճությամբ ընդունել: Հնարավոր է` երեխայի մեջ ագրեսիա ու ձեր հանդեպ վատ տրամադրվածություն առաջանա, ու նա սկսի ձեզ իր «թշնամին» համարել, որը նրան միայն ստիպում է ինչ-որ բաներ անել: Կաթնամթերքի մեջ առկա վիտամինները փորձեք այլ մթերքների միջոցով երեխային տալ:

| Փորձիր ավելի ուղիղ քայլել, վարժ խոսիր…

Որպես կանոն` մայրերը, անկախ ամեն ինչից, չեն կարողանում մինչև վերջ ընդունել, որ իրենց երեխան հաշմանդամություն ունի: Թեև ամեն օր պայքարում են, խոչընդոտներ հաղթահարում, միևնույնն է` չեն դադարում երեխային ասել, որ ավելի ուղիղ քայլի, որ հավասարակշռությունը պահի, որ հստակ խոսի, ավելի գեղեցիկ գրի և այլն:

Ամեն անգամ, երբ ուզում եք բարկանալ, որ ձեր երեխան նորից սայթաքեց, ընկավ կամ ձեռքից ինչ-որ բան գցեց, որ պարզ չարտասանեց այդ բառը, հիշե՛ք, որ կարողանալու դեպքում նա անպայման կաներ այն, ինչպես դուք եք կամենում: Ձեր նկատողությունները միայն կճնշեն երեխային ու կստիպեն մտածել, որ նա ոչինչ ճիշտ չի անում: Սա, իհարկե, չպետք է թույլ տալ, որովհետև մանկության տարիներին ձեռք բերված բարդույթները հաղթահարելու համար մի ամբողջ կյանք կարող է պահանջվել:

Հ. Գ. Երեխաներն ամբողջ կյանքում երեխա չեն մնալու: Մի օր նրանք ստիպված կլինեն առանց ձեզ ապրել: Օգնենք նրանց կարողանալ անել դա:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b8%d6%80-%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%84-%d5%a7-%d5%a1%d5%bd%d5%a5%d5%ac-%d5%b0%d5%a1/feed/ 0 Աղետների ռիսկերի նվազեցման կրթություն երեխաների համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d5%bf%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bc%d5%ab%d5%bd%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%a5%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d5%bf%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bc%d5%ab%d5%bd%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%a5%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8/#comments Mon, 15 Jun 2015 12:00:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=485 Շատ հաճախ մենք չենք էլ գուշակում, որ արհեստական վտանգավոր մթնոլորտ ենք ստեղծում մեր տանը, դպրոցում և այն վայրերում, որտեղ երեխաներ կան կամ կարող են լինել: Կարևոր կանոններ կան, որ պետք է ձեռնարկվեն երեխաների անվտանգությունն ապահովելու համար:

«Աղետների ռիսկի նվազեցման կրթություն». այսպես է կոչվում ձեռնարկը, որը մշակվել և տպագրվել է Եվրամիության կողմից ֆինանսավորված և ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի (ՅՈՒՆԻՍԵՖ) կողմից իրականացված «Աջակցություն Հարավային Կովկասի խոցելի համայնքներում և հաստատություններում աղետների ռիսկի նվազեցմանը» ծրագրի շրջանակներում: Գրքույկը երաշխավորված է ՀՀ կրթության և գիտության նախարության կողմից։ Հեղինակը Թերեզա Դիլբարյանն է։

Այն նվիրված է մանկավարժի և ծնողի համագործակցությանը երեխայի անվտանգ դաստիարակության գործում: Ուղեցույցը նախատեսված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների և տարրական դպրոցի աշակերտների աղետների ռիսկի նվազեցման (ԱՌՆ) կրթության համար: Այն ներառում է ԱՌՆ կրթության հարցերով ծնողական ժողովների կոնսպեկտներ, տարաբնույթ առաջադրանքներ, ծնողների համար նախատեսված հարցաթերթիկներ և հուշաթերթիկներ, ծնողներին ուղղված ուղերձներ և այլն: Ուղեցույցի առաջադրանքները կազմված են այնպես, որ ծնողները երեխաների ԱՌՆ կրթությունը շարունակեն ընտանիքում:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d5%bf%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bc%d5%ab%d5%bd%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%a5%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8/feed/ 0 Ինչպես է անցել նրա օրը դպրոցում https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/#comments Wed, 29 Apr 2015 16:42:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=385 Դպրոցահասակ երեխաները օրվա կեսը դպրոցում են անցկացնում` դասընկերների, ուսուցիչների կողքին, ծնողից հեռու: Հաշմանդամություն ունեցող այն երեխաների ծնողները, ովքեր ողջ օրը չեն կարող դպրոցում անցկացնել, ցանկանում են իմանալ, թե նրա օրն ինչպե´ս է անցել, ի´նչ նոր բաներ է սովորել և այլն:

Եթե դուք երեխային հարցնեք. «Դե, ինչպե՞ս են դասերդ դպրոցում», ամենայն հավանականությամբ «նորմալ է» պատասխանը կստանաք: Իսկ եթե իսկապես ցանկանում եք իմանալ, թե ինչպե´ս է նրա օրը անցել, ապա ձեր երեխային օգնեք` այնպիսի հարցեր տալով, որոնք նրան կստիպեն անկեղծանալ ու մանրամասներ պատմել:

Միշտ չէ, որ երեխաներն ընկերական հարաբերություններ են ունենում ծնողների հետ, ուստի հաճախ պարփակվում են ու ծնողին մասնակից չեն դարձնում իրենց դպրոցական կյանքին: Հարաբերությունների փոփոխության ճանապարհին օգտվեք այս հարցերից, ու կամաց-կամաց փոքրիկ հաջողություններ կգրանցեք:

1. | Այսօր ի՞նչ լավ բան է կատարվել քեզ հետ դպրոցում: Իսկ ի՞նչ վատ բան է կատարվել:

2. | Կպատմես, թե ի´նչ ծիծաղելի դեպք է պատահել այսօր դպրոցում:

3. | Եթե դու ընտրելու լինեիր, ո՞ւմ կողքին կցանկանայիր նստել դասարանում: Իսկ ո՞ւմ կողքին չէիր ցանկանա նստել:

4. | Կպատմե՞ս ձեր դպրոցի ամենագեղեցիկ անկյան մասին:

5. | Ի՞նչ տարօրինակ բառ ես այսօր լսել: Կամ գուցե քեզ տարօրինակ որևէ բա՞ն են ասել:

6. | Եթե ուսուցչիդ այսօր մեր տուն հրավիրեինք, ի՞նչ ես կարծում` ինձ ի՞նչ կպատմեր քո մասին:

7. | Ո՞ւմ ես այսօր օգնել:

8. | Ամենաշատն ո՞վ է օգնում քեզ:

9. | Ասա´ ինձ, թե ի´նչ նոր բան ես այսօր իմացել:

10. | Եղե՞լ է մի պահ, երբ քեզ ամենաերջանիկն ես այսօր զգացել:

11. | Ինչ-որ պահի տխրե՞լ ես այսօր:

12. | Եթե այլմոլորակայինները գային ձեր դասարան, ո՞ւմ կցանկանայիր, որ տանեին իրենց հետ:

13. | Դասամիջոցին ո՞ւմ հետ կցանկանայիր խաղալ: Այնպիսի մեկի, ում հետ դեռ երբեք չես խաղացել:

14. | Այսօրվա կատարվածներից ինչ-որ լավ բան պատմիր ինձ:

15. | Ուսուցիչն այսօր ո՞ր բառն է շատ կրկնել:

16. | Ինչի՞ մասին կցանկանայիր տեղեկանալ այսօր դպրոցում:

17. | Կա՞ այնպիսի բան, որ կցանկանայիր քիչ անել դպրոցում:

18. | Դասարանում ո՞ւմ հետ ես քեզ ավելի լավ դրսևորում:

19. | Դասամիջոցներին սովորաբար որտե՞ղ ես խաղում:

20. | Ձեր դասարանում ո՞վ է ամենակատակասերը:

21. | Քեզ դո՞ւր է եկել այսօրվա ճաշիկը:

22. | Եթե ապագայում ուսուցիչ դառնայիր, ըստ քեզ` ինչպիսի՞ն կլինեիր:

23. | Ո՞վ է ձեր դասարանում ամենաանկարգը:

24. | Եթե կարողանայիր դասընկերներիցդ մեկի հետ տեղերով փոխվել, ո՞վ կլիներ նա և ինչո՞ւ:

25. | Ամենաշատն ո՞վ է քեզ օգնում դասարանում, երբ անհրաժեշտ է հավաքել պայուսակդ կամ դասարանից դասարան տեղափոխվել:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed/ 0 Դասընկերներս կանգնեցին մեջքիս https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%a1%d5%bd%d5%a8%d5%b6%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%bd-%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6-%d5%b4%d5%a5%d5%bb%d6%84%d5%ab%d5%bd/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%a1%d5%bd%d5%a8%d5%b6%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%bd-%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6-%d5%b4%d5%a5%d5%bb%d6%84%d5%ab%d5%bd/#comments Tue, 07 Apr 2015 18:12:39 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=248 Ալեքսանդր Բարասո. Չեխիայի Հանրապետությունում ԱՄՆ դեսպանության քաղաքական և տնտեսական հարցերով խորհրդականի տեղակալ

6 տարեկան էի, երբ սկսեցի Նյու Յորքում ներառական դպրոց հաճախել: Ժամանակիս մեծ մասը դպրոցում էի անցկացնում`մյուս աշակերտների հետ, ովքեր ի տարբերություն ինձ տեսնում էին: Օրական մեկ-երկու ժամ էլ հատուկ մանկավարժի հետ էի պարապում, ով ինձ օգտակար հմտություններ և բրայլյան համակարգն էր սովորեցնում: Ինչո՞ւ ինձ դա հաջողվեց. որովհետև դպրոցը պատրաստ էր ընդունելու ինձ: Ուսուցիչներս և դպրոցի ղեկավարությունը չափազանց աջակից և պատրաստակամ էին ինձ օգնելու: Մյուս կողմից էլ` կրթության խորհուրդը, որը քաղաքային իշխանության մի մասն է, ապահովում էր ինձ անհրաժեշտ բոլոր նյութերը՝ հատուկ մասնագիտացված դասագրքերը:

Ես ներառական կրթության կողմնակից եմ, բայց կարևոր նշանակություն ունի նաև այն, որ դպրոցը, ուսուցիչները, վարչական աշխատակազմը պատրաստ լինեն ապահովելու այն բոլոր աջակցող ծառայությունները, որոնք անհրաժեշտ են ինձ նման աշակերտին ներառական դպրոցում կրթություն ստանալու համար: Կարծում եմ, որ եթե նույնիսկ մեկ հաշմանդամություն ունեցող աշակերտ է ընդգրկվում ներառական դպրոց, և վերջինս պատրաստ չէ աշակերտին ընդունելու, ապա ներառական կրթության փորձը ձախողվում է: Ուսուցիչները պետք է աջակցող լինեն և քննադատաբար գնահատեն շրջապատը, վերլուծեն, թե ի´նչ մոտեցում է հարկավոր տվյալ աշակերտին: Դպրոցն ինքը կարող է անհրաժեշտ նյութերով աշակերտին ապահովել, իսկ եթե դրանք չկան, օգնության համար կարելի է դիմել կա´մ մասնագիտացված դպրոցներին, կա´մ համայնքին:

Հաշմանդամություն չունեցող աշակերտները պետք է ողջունեն հաշմանդամություն ունեցող աշակերտի դասարան մտնելը, բաց սրտով դիմավորեն և ներգրավեն բոլոր աշխատանքներում, միջոցառումներում, այնպես, ինչպես մյուսներին: Երբ տարրական դպրոցի չորրորդ դասարանի աշակերտ էի, ուզում էի ընդգրկվել նվագախմբում, ինչ-որ գործիք նվագել: Դասընկերներիցս շատերի հետ ես էլ ստուգողական փուլն անցա, բայց նվագախմբի ղեկավարն ինձ չէր ուզում ընդունել, քանի որ մինչ այդ կույր երեխայի հետ չէր աշխատել: Գիտեք` ինչ եղավ, դասընկերներս կանգնեցին իմ մեջքին: Նրանք գնացին նվագախմբի ղեկավարի մոտ և ասացին, որ առանց ինձ իրենք էլ չեն մասնակցի խմբի պարապմունքներին: Իսկ առանց նրանց չորրորդ դասարանի նվագախումբը չէր կազմվի: Քանի որ այլընտրանք չունեին, ինձ ընդունեցին խմբի կազմում: Ի վերջո, ես դարձա նվագախմբի լավագույն շեփորահարներից մեկը:

Դեռ տարրական դպրոցում էի սովորում, դասընկերներիցս մեկն ընդունվեց քոլեջ ու դարձավ ուսանողական խորհրդի անդամ: Նա որոշեց, որ դպրոցում պետք է հաշմանդամության իրազեկման ակցիա անցկացվի: Հիմնական թեման կուրությունն էր, քանի որ նրանք ինձ էին ծանոթ, ինձ հետ էին շփվել: Իրազեկման օրը ուսանողները քոլեջ էին եկել փակ աչքերով, օգտագործել էին նաև սպիտակ ձեռնափայտ, որ սովորաբար կույրերն են օգտագործում, եկել էին ուղեկցողի հետ, ինչը նույնպես բնորոշ է տեսողության խնդիրներ ունեցող անձանց:

Կյանքի նկատմամբ երեխայի դրական վերաբերմունքը պահպանելու հարցում ուսուցիչները կարող են կարևոր դերակատարություն ունենալ, բայց դրա ձևավորումն առաջին հերթին սկսվում է ընտանիքից: Կարևոր է, որ երազանքներն իրականացնելու գործում ծնողները խրախուսեն հաշմանդամություն ունեցող երեխային: Ընտանիքի խնդիրն է ոգեշնչել, հաշմանդամություն ունեցող երեխայի մեջ արմատավորել այն մոտեցումը, որ նա ցանկության դեպքում հաջողության կհասնի: Երբ հեծանիվ քշելու, դրսում խաղալու, ընկերների հետ ժամանակ անցկացնելու ցանկություն էի ունենում, ծնողներս լավ էին արձագանքում և ասում՝ ինչու չէ, կարող ես: Ավելի ուշ իմացա, որ նրանք իրար հետ բավական երկար վիճել են՝ արդյոք արժի՞ ինձ հեծանիվ նվիրել, թե՞ ոչ: Ի վերջո, որոշեցին նվիրել՝ միաժամանակ հասկանալով, որ պետք է ինձ ապահովել անհրաժեշտ ամեն ինչով, որպեսզի կարողանամ ապրել այն աշխարհում, որտեղ ապրում են տեսնող մարդիկ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a4%d5%a1%d5%bd%d5%a8%d5%b6%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%bd-%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6-%d5%b4%d5%a5%d5%bb%d6%84%d5%ab%d5%bd/feed/ 0