Բոլորակ » դիսլեքսիա

Այցելում ենք լոգոպեդին

Անի Պետրոսյան — Mon, 27 Jul 2015 14:32:31 +0000

Ինչ սպասել լոգոպեդի մոտ առաջին այցից

Լոգոպեդի հետ առաջին հանդիպումը շատ կարևոր է ձեր ու նրա հետագա համագործակցության համար:

Նախևառաջ մանրամասն պատմեք մասնագետին, թե ըստ ձեզ երեխան խոսքի ի՛նչ խնդիրներ ունի: Սա լոգոպեդին կօգնի ընտրելու երեխային զննելու ավելի ճիշտ եղանակը, ծրագրելու հետագա աշխատանքը: Հիշե՛ք, որ ցանկացած լոգոպեդի հետ աշխատանքը սկսվում է «Ընտանիքի պատմությունից»:

Զրույցի այդ մասում լոգոպեդը հարցեր կտա ձեր ընտանիքի, ժառանգականության մասին, որպեսզի հասկանա, թե ինչ սկզբնաղբյուր ունի երեխայի խնդիրը:

Մի՛ վախեցեք նրա հարցերին պատասխանելուց, հնարավորինս անկեղծ եղեք ու մի՛ թաքցրեք կարևոր փաստերը, որովհետև նույնիսկ աննշան թվացող դեպքերը, փաստերը կարող են օգտակար լինել ձեր երեխայի և լոգոպեդի շփման համար: Հիշե՛ք` դա բժշկական գաղտնիք է, և լոգոպեդն իրավունք չունի ձեր պատմածը հրապարակել կամ որևէ մեկին հայտնել: Մի՛ ամաչեք ձեր ընտանեկան խնդիրների մասին պատմելուց, քանի որ հաճախ հենց դրանք են պատճառը, որ երեխան բարդույթներ ունենա, ինչն էլ իր հերթին նպաստում է խոսքի ուշ կամ ոչ լիարժեք զարգացմանը:

Լոգոպեդի հետ զրույցի երկրորդ մասում պետք է պատմել նրան ձեր երեխայի ծննդյան ու վաղ մանկության մասին: Ներկայացրեք ձեր հղիության ընթացքը, ծննդաբերությունը: Այն, թե ինչպե՛ս էր վաղ մանկության շրջանում արձագանքում ձայներին, ե՛րբ սկսեց խոսել ու ինչպե՛ս էր արտաբերում բառերը:

Հանդիպման հաջորդ փուլը երեխայի խոսքի հետազոտությունն է:

Երեխայի խոսքի հետազոտությունը

Սովորաբար նախադպրոցական տարիքի երեխաների հետ լոգոպեդի պարապմունքները երկար են տևում: Սակայն առաջին հանդիպումը կարող է ավելի երկարել, հատկապես եթե ձեր երեխան դժվարությամբ է շփվում անծանոթ մարդկանց հետ: Լոգոպեդն ի՛նքն է որոշում` հետազոտությունը երբ սկսել: Շատ հնարավոր է, որ առաջին հանդիպմանը նա միայն զրուցի ձեզ հետ: Հնարավոր է նաև, որ ձեր փոքրիկը չցանկանա պատասխանել մասնագետի հարցերին, խաղալ նրա առաջարկած խաղերը: Դա բնական է, ու չպետք է երեխայի վրա բարկանալ, քանի որ նրանց մեծ մասն անծանոթների հետ իրեն հենց այդպես է պահում: Մի՛ անհանգստացեք, հատկապես փորձառու լոգոպեդները գիտեն, թե ինչպես արդյունավետ աշխատեն, ընկերանան փոքրիկների հետ:

Եթե երեխայի զննման ընթացքում մասնագետը որևէ խնդիր չի նկատում, կնշանակի ձեր երեխայի մոտ խոսքի զարգացումը ճիշտ է ընթանում: Կարող եք նրան խնդրել, որ ձեզ բացատրի, թե ինչպե՛ս կարելի է երեխայի խոսքի զարգացմանը նպաստել, դրա համար ի՛նչ վարժություններ ու խաղեր կան:

Եթե պարզվում է, որ երեխան խոսքի դժվարություն ունի

Բազմաթիվ ծնողներ են վախենում, երբ լսում են լոգոպեդի ախտորոշումը՝ դիսլեքսիա, կակազություն, դիսլալիա և այլն: Նշենք, որ սա բժշկական ախտորոշում չէ, այլ լոգոպեդիական եզրակացություն, որոնց առաջացման պատճառը կարող է հոգեբանական կամ սոցիալական լինել: Նման դեպքերում որոշակի ժամանակ երեխայի հետ կանոնավոր և արդյունավետ աշխատելու դեպքում հնարավոր է լավ արդյունքի հասնել:

Հիշե՛ք` աշխատանքի արդյունավետությունը միայն լոգոպեդից չի կախված, դուք էլ ձեր հերթին տանը պետք է զբաղվեք երեխայի հետ, օգնեք նրան կատարելու մասնագետի հանձնարարությունները: Եթե երեխայի խոսքի դժվարության առաջացման պատճառը, օրինակ` ձեր ընտանեկան խնդիրներն են, փորձեք շտկել դրանք կամ գոնե հեռու պահել երեխային այդ ամենից:

Մի՛ վախեցեք լոգոպեդի օգնությանը դիմելուց: Երբեմն մեկ այցն էլ բավական է պարզելու համար, թե արդյոք ձեր երեխայի խոսքի զարգացումն ընթանո՞ւմ է ճիշտ հունով, թե՞ ոչ: Ձեր մտավախությունները հաստատվելու դեպքում հնարավորինս շուտ դիմեք մասնագետներին, երբ երեխան դեռ 2-3 տարեկան է:

Ի՞նչ է դիսլեքսիան

Անի Պետրոսյան — Mon, 04 May 2015 14:39:19 +0000

Դիսլեքսիան, որն այլ կերպ անվանում են նաև կարդալու դժվարություն կամ ալեքսիա, ընթերցելու դժվարություն է: Այն ներառում է բառերի արտասանության, գրելու, արագ կամ բարձրաձայն կարդալու և կարդացածը հասկանալու դժվարությունները: Դիսլեքսիան ամենահաճախակի հանդիպող սովորելու դժվարությունն է: Դրա առաջացումը կարող է պայմանավորված լինել թե՛ գենետիկական, թե՛ միջավայրային գործոններով, երբեմն այն կարող է նաև ժառանգական բնույթ ունենալ:

Դիսլեքսիայով պայմանավորված խնդիրներն առաջ են գալիս այն պարագայում, երբ ուղեղի այն կենտրոնը, որը պատասխանատու է գրավոր ու բանավոր խոսքի համար, տարբերվում է առավել հաճախ հանդիպող իր վիճակից, իսկ առանց այդ երկու ֆունկցիաների երեխան չի կարող ճիշտ գրել-կարդալ:

Դիսլեքսիա ունեցող երեխաների համար մեծ դժվարություն է դպրոց գնալը, ուսուցիչների, ծնողների ու ընտանիքի անդամների անընդհատ ուղղումներին դիմանալն ու բառերը ճիշտ արտասանելու անվերջ փորձերը: Բանն այն է, որ դիսլեքսիա ունեցող երեխաները ճիշտ են ճանաչում տառերը, դրանք առանձին-առանձին կարող են ճիշտ արտաբերել, սակայն երբ հերթը հասնում է բառերին կամ նախադասություններին, տառերի դասավորությունը փոփոխություններ է կրում: Երեխան չի կարողանում վանկերը ճիշտ միացնել, երբեմն բաց է թողնում բառի առաջին կամ վերջին վանկը, տառեր է բաց թողնում կամ ավելորդ հնչյուններ է ավելացնում բառին, չի կարողանում նախադասությունը ճիշտ կարդալ: Դիսլեքսիա ունեցող մարդիկ Ժ-Շ-ն, Զ-Ս-ն, Բ-Վ-ն, Պ-Տ-ն կարող են փոփոխել, այսինքն՝ մեկի փոխարեն մյուսն արտասանել:

Դիսլեքսիան տղաների շրջանում 3-4 անգամ ավելի շատ է հանդիպում, քան աղջիկների: Ըստ համաշխարհային վիճակագրության` դպրոցահասակ երեխաների 5-ից 8%-ը դիսլեքսիա ունի: Ընթերցանության դժվարությունները սովորաբար ի հայտ են գալիս 2-րդ դասարանից հետո: Հնարավոր է նաև, որ ավելի ուշ տարիքում ևս այն գլուխ բարձրացնի:

Դիսլեքսիան հայտնաբերելը բավականին դժվար է. թեև այն ի հայտ է գալիս հիմնականում տարրական դպրոցի աշակերտների մոտ, սակայն սովորաբար չի կարող հայտնաբերվել ուսուցչի կամ ծնողների կողմից: Դիսլեքսիան հայտնաբերելու համար գոյություն ունեն հատուկ թեստեր, որոնք կարող են պարզել տվյալ անձի` դիսլեքսիա ունենալու հավանականությունը:

Այն ժամանակ, երբ երեխայի մոտ դիսլեքսիա է հայտնաբերվում, ծնողները պետք է դիմեն լոգոպեդի և հոգեբանի օգնությանը: Պարբերական ու ճիշտ մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է, որ բավական լավ արդյունքներ գրանցվեն: Քանի որ յուրաքանչյուր մարդու ընդունակությունների ու կարողությունների սահմանը տարբերվում է մյուս մարդկանցից, հնարավոր չէ սահմանել դիսլեքսիայի հաղթահարման հստակ ժամկետ: Այն կարող է ձգվել ամիսներ, մինչև անգամ տարիներ:

Հոգեբանի աշխատանքը կօգնի երեխային հիշողությունը լավացնելու, ավելի արագ կենտրոնանալու և ուշադրությունը սևեռելու բուն գործողության վրա:

Շատ կարևոր է, որ սերտ լինի ծնող-երեխա-մասնագետ կապը, քանի որ օղակներից մեկի պասիվության պատճառով աշխատանքը գուցե սպասելիքները չարդարացնի:

Դիսլեքսիա ունեցող երեխաների կրթությունը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է առաջնորդվել անհատական ուսուցման պլանով, երեխային հավելյալ ժամանակ տրամադրել առաջադրանքները կատարելու համար, անհրաժեշտության դեպքում տրամադրել դասագրքերի աուդիոտարբերակները և լրացուցիչ ժամանակ հատկացնել աշակերտի արտասանությանն ու ընթերցանությանը: Որոշ տառատեսակների միջոցով հնարավոր է հեշտացնել դիսլեքսիա ունեցող անձանց ընթերցանությունը, օրինակ` լատինական այբուբենի համար գոյություն ունեն Dyslexie, OpenDyslexic և Lexia Readable տառատեսակները: