Բոլորակ » երեխաներ https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Գունազարդման գրքեր՝ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների պատկերներով https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d6%84%d5%a5%d6%80%d5%9d-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d6%84%d5%a5%d6%80%d5%9d-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/#comments Tue, 18 Aug 2015 09:16:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=562 Սյու Նյուենքը դեռ 2007 թվականից հաշմանդամություն ունեցող երեխաների պատկերներով սթիքերներ (կպչուն պիտակներ) է բաժանում:

7 տարի շարունակ նա պատրաստում է սթիքերներ և գունազարդման գրքեր՝ պատկերելով ֆիզիկապես տարբերվող երեխաների: Դա շարունակությունն է այն նախաձեռնության, որը Սյուն սկսել էր իր որդու հետ, երբ նա դեռ ողջ էր:

Սյու-Նյուենքն-ու-Քրիս-Հարմոնը Սյու-Նյուենքն-ու-Քրիս-Հարմոնը

Քրիսը ծնվել էր 1985-ի դեկտեմբերին, և Սյուն ու իր ամուսինը նրան որդեգրում են, երբ նա 4 տարեկան էր: 3 տարի անց Քրիսի մոտ հայտնաբերվում էր Դյուշենի մկանային դիստրոֆիա (ԴՄԴ):

Մի օր, երբ Քրիսը 20 տարեկան էր, մոր հետ այցելում է գրենական պիտույքների խանութ՝ լուսանկարչական ալբոմը ձևավորելու սթիքերներ գնելու: Սյուն նկատում է, որ ոչ մի սթիքերում պատկերված չեն սայլակ օգտագործող մարդիկ: Այդ օրվանից Սյուն որոշում է ինքը պատրաստել այդպիսի սթիքերներ՝ որպես մոդել և ուսուցիչ ունենալով իր որդուն:

 «Քրիսն իմ ամենաարժեքավոր քննադատն ու ամենամեծ ոգևորողն էր,- ասում է Սյուն: – Նա վստահ էր, որ կան երեխաներ, ովքեր շատ կցանկանան տեսնել սթիքերներ, որոնց վրա պատկերված կլինի իրենց նման մեկը»:

 Նկարները

Քրիսի օգնությամբ Սյուն պատկերում սայլակի կամ քայլակի օգնությամբ տեղաշարժվող երեխաների և տպում դրանք: Հետո նա կտրում է այդ պատկերները թղթից և անվճար բաժանում իրեն հանդիպած մարդկանց: Շուտով Սյուն սկսում է իր աշխատանքներով նաև պատրաստել և տպագրել գունազարդման գրքեր:

Շապիկը

Սյուն սկզբում վաճառում էր այդ աշխատանքները, բայց շատ չանցած վճռում է պարզապես նվիրել դրանք:

Տարիների ընթացքում մարդիկ իրենք են սկսում խնդրել Սյուից սթիքերներ, որոնք կպատկերեին մանկական ուղեղային կաթված ունեցող կամ վերջույթներ չունեցող երեխաների:

«Ես պարզապես կարծում եմ, որ քեզ նման մեկին տեսնելու գաղափարը օգնում է իմանալ, որ դու միայնակ չես, և որ կան քեզ նման այլ երեխաներ ևս»,- ասում է Սյուն:

«Քրիսը սիրում էր սթիքերներն ու գրքերը, նա իսկապես սիրում էր դրանք: Նա միշտ ասում էր. «Մա՛մ, շարունակի´ր պատրաստել, դրանք շատ լավն են»: Այս նախաձեռնության 50%-ը, եթե ոչ ավելին, եղել է նրանը: Նա ինձ համար խթան էր, օրինակ, նա իմ ամբողջ կյանքն էր: Նա մեծ ներդրում է ունեցել»:

Քրիսը մահանում է մկանային խնդիրների բարդացումներից 2011-ին՝ 25 տարեկանում: Իսկ Սյուն շարունակում է նախաձեռնությունը նաև  նրա փոխարեն:

«Նա միշտ մտածում էր մուլտիպլիկատոր (cartoonist) դառնալու մասին, բայց արդյունքում մեր երկուսից ես եղա մուլտիպլիկատորը Նկարածներս Քրիստոֆերից ոգեշնչվածության արդյունքն են, նա էր ինձ գաղափարներ տալիս»:

Քրիսը սիրել է նկարել, բայց առողջական վիճակի և միջավայրային խնդիրների պատճառով մոտ 13 տարեկանից դժվարություններ է ունեցել: Այնուամենայնիվ, իր խնամակալի օգնությամբ Քրիսը դպրոցի դասերին զուգահեռ հաճախել է արվեստի դասերի:

Իր կյանքի վերջին երկու ամիսներին Սյուն և Քրիսը միասին աշխատել են «Դյուշենի մկանային դիստրոֆիան և ես» էլեկտրոնային գրքի վրա:

Սյուն այսօր էլ շարունակում է իր աշխատանքները նվիրել մարդկանց՝ հաճույք ստանալով իր գործից, որի ոգեշնչման աղբյուրն որդին էր: Նա հորդորում է գիրքը կարդացողներին տպել գրքի էջերը, գունազարդել և ազատորեն տարածել դրանք: Գրքի որոշ էջեր կարելի է ներբեռնել նաև այս վեբկայքից:

Հաշմանդամություն ունեցող աղջիկ, ձեռքին թիթեռներ Հաշմանդամություն ունեցող երեխա Հաշմանդամություն ունեցող ընկերներ Հաշմանդամություն ունեցող խոհարար Հաշմանդամություն ունեցող հրշեջ Հաշմանդամություն ունեցող ձկնորս Հաշմանդամություն ունեցող պարուհի Հաշմանդամություն ունեցող տղա Հենակներով տեղաշարժվող աղջիկ Ձեռնափայտ օգտագործող ուսանող

Թարգմանեց Հայկ Սմբատյանը

Աղբյուրը՝ themighty.com

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d6%84%d5%a5%d6%80%d5%9d-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/feed/ 0 Մենք 3 տարեկան ենք, բայց դեռ չենք խոսում https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d6%84-3-%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a2%d5%a1%d5%b5%d6%81-%d5%a4%d5%a5%d5%bc-%d5%b9%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d6%84-3-%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a2%d5%a1%d5%b5%d6%81-%d5%a4%d5%a5%d5%bc-%d5%b9%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%b4/#comments Mon, 13 Jul 2015 16:31:42 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=529 Լինում են դեպքեր, երբ փոքրիկն արդեն 3 տարեկան է, բայց կա´մ դեռ չի խոսում, կա´մ էլ շատ քիչ, անհասկանալի ու կցկտուր է արտահայտում բառերը: Իսկ ի՞նչ պետք է անեն ծնողները նման դեպքերում: Լա՞վ է դա, թե՞ վատ: Արժի՞ անհանգստանալ, թե՞ ամեն ինչ կարգին է, ու դեռ պետք է սպասել:

Այս հարցերին պատասխանելու համար պետք է քաջատեղյակ լինել, թե ինչպե´ս է երեխաների խոսքի գործառույթը զարգանում:

3 ամսականում երեխայի մոտ զարգանում են էմոցիոնալ արտահայտչամիջոցները: Փոքրիկը սկսում է դիմախաղի կամ վերջույթների շարժման միջոցով արձագանքել, օրինակ` մայրիկի խոսքին, գուրգուրանքներին: 5 ամսականում երեխան սկսում է ձայնարկություններ անել՝ գղգղանքի շրջանը: 6 ամսականում արդեն վանկեր է արտասանում՝ բա, մա, տա, պա….

1-2 տարեկանն ընկած ժամանակահատվածը երեխայի խոսքի զարգացման ամենաակտիվ շրջանն է: Երեխան արդեն հստակ հասկանում է շրջապատող մարդկանց խոսքը, կարող է իր գործողություններով արձագանքել նրանց:

1 տարեկանում երեխան կարողանում է 10 բառ արտասանել ու հասկանում է, երբ մայրիկն իրեն է դիմում:

2 տարեկանում նա արդեն կարողանում է 100 բառ արտասանել ու բառակապակցություններ կազմել: Այդ տարիքում երեխան ակտիվորեն կիրառում է շրջապատի մարդկանցից լսած բառերն անգամ այն դեպքում, երբ դրանց իմաստը չի հասկանում: Նա սկսում է հարցեր տալ, դիմել մեծահասակներին, ինչ-որ բան խնդրել և այլն:

2,5 տարեկանում երեխայի օգտագործած բառերի թիվը 200-300-ի է հասնում: Նա ասում է իր անունը, սովորում ու տարբերակում է կենդանիների ձայները: Նա արդեն կարող է պատմել, թե ի´նչ է տեսնում նկարում, կամ ի´նչ է պատահել բակում խաղալիս: Իսկ արդեն 3 տարեկանում նա կարող է հետաքրքրությամբ հեքիաթներ լսել, հասկանալ ու հարցեր տալ սյուժեի, կերպարների մասին: Նա կարող է բանաստեղծություններ սովորել, երգել: Այս հասակում նրա խոսքն արդեն անծանոթ մարդիկ ևս կարող են հասկանալ: Այսինքն՝ 3 տարեկանում երեխան կարող է մեծահասակների հետ երկխոսության մեջ մտնել, օտարների համար ընկալելի խոսել:

Եթե ձեր երեխան 3 տարեկան է ու չի խոսում կամ չի խոսում այնպես, ինչպես հարկն է, ապա անհանգստանալու տեղիք կա: Սա նշանակում է, որ խնդիրներ կան, ու ժամանակը ձեր երեխայի օգտին չի աշխատել: Ու որքան երկար սպասեք, որ ամեն ինչ ինքնըստինքյան շտկվի, այնքան կվնասեք ձեր երեխային:

Ինչ անել

Առաջին հերթին պետք է դիմեք նյարդաբանին: Նա կզննի ձեր երեխային ու ցուցումներ կտա հետագա քայլերի համար: Դուք պետք է նաև հետևյալ մասնագետներին այցելեք`

  • քիթ-կոկորդ-ականջաբանի,
  • հոգեբանի,
  • հատուկ մանկավարժի:

Բացի մասնագետներին այցելելուց, դուք ինքներդ էլ պետք է աշխատեք: Որքան հնարավոր է շատ շփվեք ձեր երեխայի հետ: Օրինակ` եթե նրան խնդրում եք որևէ իր բերել մյուս սենյակից, ապա հետո հարցրեք, թե ի´նչ է բերել ձեզ համար, ի´նչ գույն ունի տվյալ իրը կամ որտե´ղ էր դրված:

Երեխաներին օգնեք խոսել սովորելու: Դրա համար նրան օրինակներ տվեք. «Սա շուն է, սա կատու է, սա գնդակ է…» Աշխատեք հնարավորինս պարզ ու հստակ արտասանել բոլոր բառերը:

Բացի ընտանիքի անդամների հետ շփումից, շատ կարևոր է, որ երեխան ժամանակ անցկացնի նաև իր հասակակիցների հետ, մանկապարտեզ հաճախի, բակում խաղա:

Երեխայի հետ հաճախ այնպիսի խաղեր խաղացեք, որոնք կնպաստեն նրա ձեռքերի մոտորիկայի զարգացմանը, քանի  որ վերջինը մեծ կապ ունի երեխայի խոսքի գործառույթի զարգացման հետ:

Որպես ամփոփում նշենք, որ 3 տարեկանն այն շրջանն է, երբ երեխան հստակ խոսք պետք է ունենա, դրա բացակայությունն արդեն ահազանգ է ծնողների համար: Հիշե´ք` ինչքան շուտ դիմեք մասնագետներին, այնքան արագ կկարողանաք հասկանալ, թե ինչպե´ս օգնել երեխային, ի´նչ միջոցներով նպաստել նրա խոսքի զարգացմանը:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d6%84-3-%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%a2%d5%a1%d5%b5%d6%81-%d5%a4%d5%a5%d5%bc-%d5%b9%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed/ 0 Երբ և ինչ կոշիկ հագցնել երեխաներին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%af%d5%b8%d5%b7%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%a3%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%af%d5%b8%d5%b7%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%a3%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6/#comments Fri, 10 Jul 2015 13:24:46 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=524 Երեխային կոշիկ հագցնելու ժամանակը գալիս է նրա կանգնել կարողանալուն զուգահեռ: Երբ երեխան սկսում է կանգնել, առաջին քայլերն է կատարում, պետք է արդեն նրան կոշիկ հագցնել: Սովորաբար երեխաները սկսում են կանգնելու և քայլելու փորձեր կատարել 9-10 ամսականից:

Վերջին տարիներին ծնողները համատարած ձգտում են երեխաներին օրթոպեդիկ կոշիկ հագցնել: Սակայն երեխան չպետք է օրթոպեդիկ կոշիկ հագնի, եթե հատուկ ցուցում չկա: «Օրթոպեդիկ» բառն ինքնին խնդրի մասին է հուշում, քանի որ բժշկական տերմին է: Նոր քայլող երեխան պետք է նորմալ, սովորական կոշիկ հագնի, որն ամուր կլինի, պինդ կգրկի երեխայի կրունկը, փոքր սուպինատոր կունենա և որակյալ, շնչող կլինի: Պետք է նշել, որ կոշիկի կապիչներով լինել-չլինելը ևս նշանակություն չունի, այն պարզապես պետք է երեխայի ոտքին հարմար լինի:

Օրթոպեդիկ կոշիկի մեջ երեխայի թաթի դիրքը չես կարող տեսնել, ու դա ջայլամի քաղաքականության պես է` չես տեսնում, և թվում է` ամեն ինչ կարգին է: Օրթոպեդիկ կոշիկները որևէ կերպ չեն կարող խնդիր չունեցող երեխային օգնել լավ, ճիշտ քայլելու շատ պարզ պատճառով` դրանք օգնում են արդեն խնդրի առկայության դեպքում:

Կոշիիկներ

Օրթոպեդիկ կոշիկ ընտրելիս բազմաթիվ գործոններ պետք է հաշվի առնել, իսկ ծնողն առանց մասնագետի պարզապես չի կարող ճիշտ կողմնորոշվել: Պետք է հասկանալ, թե տվյալ երեխայի դեպքում կոշիկի ճնշումը որտեղ պետք է կենտրոնացած լինի, ինչ չափսի սուպինատոր պետք է լինի և որ մասում: Հարկ չկա առանց պատճառի մեծ գումար ծախսել ու օրթոպեդիկ կոշիկ գնել:

Օրթոպեդիկ-կոշիկներԻնչ վերաբերում է հարթաթաթությունը կանխելուն, այդ պարագայում ևս օրթոպեդիկ կոշիկը փրկություն չէ: Մինչև 3 տարեկանը հարթաթաթության մասին խոսք չի կարող լինել: Նորմալ է, որ երեխայի ոտքի տակ բարձիկներ պետք է լինեն: Դրանք միայն երեք տարեկանից հետո են ներքաշվում, և սկսում է զարգանալ երկայնական աղեղը: Չի կարելի այս հարցը շահարկելով առաջ տանել օրթոպեդիկ կոշիկների գաղափարը:

Մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաների պարագայում անհրաժեշտության դեպքում, եթե հարկ կա ոտքն ամուր, 90 աստիճանի տակ պահելու, ապա օրթեզներ են նշանակվում, որոնք անվճար տրամադրվում են պետության կողմից: Օրթեզները հատուկ պատրաստվում են յուրաքանչյուր երեխայի ոտքի չափսով և այն կարելի է հագնել սովորական կապիչներով կոշիկների մեջ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%af%d5%b8%d5%b7%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%a3%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Եթե երեխան շաքարային դիաբետ ունի https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%bf-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%bf-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab/#comments Tue, 30 Jun 2015 13:46:47 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=510 «Շաքարային դիաբետ» ախտորոշումը կարող է նախևառաջ շոկ առաջացնել ոչ թե հենց երեխայի, այլ իր ծնողների մեջ: Երեխան շատ հաճախ կարող է նույնիսկ չգիտակցել, թե ինչ է կատարվում իր օրգանիզմում, և ինչ բարդություններ կարող են լինել: Երկրորդ պահին առաջ է գալիս «ինչո՞ւ»-ն: Ծնողների համար պարզ չի, թե ինչո՛ւ է հենց իրենց փոքրիկի մոտ շաքարային դիաբետ հայտնաբերվել: Հաճախ նրանք չեն հաշտվում բժշկի ախտորոշման հետ ու փորձում են այլընտրանք գտնել` դեղորայքից ու բուժօգնությունից խուսափելու համար: Սակայն նման պահվածքը ոչ միայն չի օգնի, այլև կվնասի երեխային:

Քանի որ ինքը` երեխան դեռ չի գիտակցում, թե ինչ է կատարվում, և ինքն ինչ խնդիրներ ունի, շատ կարևոր է, որ ծնողները նրան սովորեցնեն, թե ինչպես պետք է հետևի իր օրգանիզմին, առողջությանն ու հետագայում ինչպես ճիշտ պլանավորի իր կյանքը ինքնուրույն լինելու համար:

Շաքարային դիաբետի նախանշանները

Հետևյալ նախանշանների դեպքում անհրաժեշտ է երեխային հետազոտության տանել`

  • ծարավի զգացում (երեխան սկսում է սովորականից շատ հեղուկ օգտագործել և մեկ բաժակ ջրի կամ հյութի փոխարեն կարող է միանգամից մի ամբողջ շիշ խմել),
  • գիշերամիզություն,
  • չնայած լավ ախորժակին` երեխան աստիճանաբար նիհարում է,
  • ակտիվության նվազում, թուլության զգացում, ցերեկը քնելու ցանկություն:

Շաքարային դիաբետի ժամանակ օրգանիզմում պակասում է ինսուլինի քանակը, ու արյան մեջ եղած գլյուկոզը «չի օգտագործվում», իսկ բջիջները սկսում են «քաղցել», և որպես էներիգիայի աղբյուր շաքարի փոխարեն օրգանիզմում առկա ճարպն են օգտագործում: Հենց դրա համար էլ երեխայի քաշի նվազումը որպես նախանշան է դիտվում:

Բջիջներում ճարպի այրման պարագայում ավելի շատ է արտադրվում այսպես ասած կետոնային մարմինը, որը հետո մեզի հետ ացետոնի տեսքով դուրս է գալիս: Եթե բուժումը չսկսվի, երեխայի մոտ կարող է «դիաբետիկ կետոացիդոզ» սկսվել:

Միակ դեղամիջոցը, որ կարող է երեխային օգնել, ինսուլինն է: Հարկ եղած դեղաչափով ինսուլինի ամենօրյա ընդունումը միանգամայն բավարար է երեխայի լիարժեք կյանքի ապահովման համար: Նա կարող է դպրոց, համալսարան գնալ, կարիերա ստեղծել ու ընտանիք կազմել, երեխաներ ունենալ մյուս բոլոր մարդկանց պես:

Երեխաների մոտ շաքարային դիաբետի առաջացման պատճառները

Որքան էլ բժշկությունը զարգանում է, միևնույն է` այս հարցի հստակ պատասխանը առայժմ չկա: Հայտնի է սակայն, որ շաքարային դիաբետ ձեռք բերելու մեջ էական դեր ունի նաև ժառանգականությունը: Սակայն դա չի նշանակում, որ շաքարային դիաբետ չունեցող ծնողների երեխաները չեն կարող այդ խնդրին բախվել: Կյանքի ընթացքում ունեցած սթրեսները, տարատեսակ ինֆեկցիաները և մի շարք այլ պատճառներ նույնպես կարող են շաքարային դիաբետ առաջացնել:

Ինչ վերաբերում է տարածված այն կարծիքին, թե շաքարի քիչ օգտագործումը կարող է երեխաներին հետ պահել դիաբետից, ապա դա այդպես չէ: Պարզապես այն ընտանիքները, որտեղ արդեն կա շաքարային դիաբետ ունեցող մարդ, որպես ռիսկի նվազեցման միջոց արգելում են երեխաներին շատ քաղցրավենիք, կոնֆետ, խմորեղեն ուտել:

Նոր կենսակերպ

Լիարժեք կյանքով ապրելու համար երեխան պետք է սովորի ինքնուրույն վերահսկել իր օրգանիզմը, կանոնավոր հետազոտվի` արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակը որոշելու համար, հետևի սննդակարգին ու ֆիզիկական ակտիվությանը և, կախված հետազոտության արդյունքից, կարողանա կարգավորել ինսուլինի ընդունման դեղաչափը:

Պետք է երեխաներին սովորեցնել, թե որքան կարևոր է առողջ սնունդը: Կարևոր է, որ երեխան հասկանա ու բացառի շաքարի օգտագործումը:

Անհրաժեշտ է, որ երեխան սպորտով զբաղվի, որպեսզի այդպես կարողանա ապահովել մարմնի ֆիզիկական ակտիվությունը: Շաքարային դիաբետն ամբողջ օրը տանը մնալու, անկողնում պառկելու հիմք չէ: Ֆիզիկական վարժություններն իջեցնում են արյան մեջ պարունակվող գլյուկոզի քանակը, երեխայի մկաններն ավելի են զարգանում, մեծանում է թոքերի ծավալը:

Այս ամենից բացի կարևոր է նաև երեխայի հոգեբանական վիճակը: Ֆիզիկական վարժություններն օգնում են երեխաներին ձերբազատվելու սթրեսից ու վատ տրամադրությունից, բարձրացնում են ինքնագնահատականը:

Պետք է հիշել, որ շաքարային դիաբետը դատավճիռ չէ, ու հազարավոր մարդիկ լիարժեք կյանքով են ապրում, կրթություն ստանում, աշխատանք ձեռք բերում ու ընտանիք կազմում: Շաքարային դիաբետ ունեցող երեխաների ծնողները առաջնային պետք է դարձնեն հոգեբանական կողմը: Նրանք պետք է երեխայի մեջ լիարժեքության զգացում ստեղծեն, որպեսզի իր ամբողջ կյանքի ընթացքում նա այն մտածողությամբ ապրի, որ շաքարային դիաբետը կարգավիճակ է, ոչ թե հիվանդություն:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d5%a9%d5%a5-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%bf-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab/feed/ 0 Օգտակար խաղեր և վարժություններ հիպերակտիվ երեխաների համար https://parents.disabilityinfo.am/%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d6%80-%d6%87-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%a5%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d6%80-%d6%87-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%a5%d6%80/#comments Mon, 22 Jun 2015 14:19:57 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=503 Հիպերակտիվ երեխաների մոտ մկանային բարձր լարվածություն կա, հատկապես ձեռքերի, պարանոցի, դեմքի, ուսերի, կրծքավանդակի և որովայնի հատվածում: Առաջարկում ենք մի քանի վարժություններ և խաղեր մկանային լարվածությունը թուլացնելու համար: Դրանք կօգնեն կարգավորելու երեխայի հավասարակշռությունն ու կնպաստեն նրա ինքնակարգավորման զարգացմանը: Դրանից հետո կարելի է նաև ուշադրության կենտրոնացմանը նպաստող վարժություններ կատարել: Այս խաղերը հետաքրքիր ժամանցի տարբերակ են, որի կիրառման դեպքում հաճելին ու օգտակարն ապահովված են ձեր փոքրիկի համար:

Լարվածությունը թուլացնող խաղեր

Վարժություն «Ձնեմարդ» (մինչև 8 տարեկան երեխաների համար)

Այս վարժությունը կարելի է փոքրիկ խաղի վերածել, որտեղ երեխան ձնեմարդու դեր կկատարի.

  • Ձմեռ է: Երեխաները բակում ձնեմարդ են պատրաստել: Շատ գեղեցիկ ձնեմարդ է ստացվել (պետք է երեխային խնդրել, որ նկարագրի ձնեմարդուն):
  • Նա գլուխ ունի, մարմին, երկու ձեռք, կանգնած է երկու ամուր ոտքերի վրա…
  • Գիշերը սառը-սառը քամի է փչել, ու մեր ձնեմարդը սկսել է մրսել:
  • Սկզբում սառել է նրա գլուխը (երեխային խնդրեք ծածկել ձնեմարդու գլուխն ու պարանոցը), հետո` ուսերը (երեխան կլարի ուսերը), հետո՝ մարմինը (երեխան կլարի մարմինը):
  • Իսկ քամին շարունակում է ավելի ուժեղ փչել, ցանկանում է քանդել ձնեմարդուն: Ձնեմարդը հենվում է իր ոտքերի վրա (երեխան ուժեղ ձգում է ոտքերը), և քամին չի կարողանում քանդել ձնեմարդը:
  • Քամին հանդարտվել է, արդեն առավոտ է, ծագել արևը է, որը տեսնում է ձնեմարդուն և սկսում հալեցնել նրան:
  • Առաջինը սկսում է գլուխը հալչել (երեխան ազատ է թողնում գլուխը), հետո` ուսերը (երեխան թուլանում է, ազատ թողնում ուսերը): Հետո հալչում են ձեռքերը (հանգիստ ցած են իջնում ձեռքերը), մարմինը (երեխան սկսում է կառավարել մարմինն ու առաջ գնալ), ոտքերը (նրբորեն ծալում է ծնկներն ու թուլացնում ոտքերը):
  • Արևը ջերմացնում է, ձնեմարդը հալչում է ու վերածվում գետնին տարածվող ջրափոսի:

Հետո, եթե երեխան ցանկանա, կարելի է խաղը կրկնել:

«Նարնջի» վարժություն

Երեխան պառկած է մեջքի վրա կամ հարմար նստած է:

Նրան խնդրեք պատկերացնել, որ աջ ձեռքում նարինջ է պահել: Թող նա փորձի հնարավորինս շատ օգտակար հյութ ստանալ այդ առողջարար մրգից (երեխան պետք է բռունցք անի և 8-10 վայրկյան շատ ամուր սեղմի):

Հետո բռունցքը բացվում է, ու ձեռքը հանգստանում է: Այնուհետև նարինջը հայտնվում է ձախ ձեռքում, և նույնը կրկնվում է:

Ցանկալի է, որ երեխան վարժությունը կրկնի երկու անգամ անընդմեջ: Նարնջի հյութը քամելուց հետո այն կարելի է կիտրոնով փոխարինել:

Ուշադրությունը զարգացնող խաղեր

Այս և նմանօրինակ վարժությունների ամենօրյա կատարումը կնպաստի երեխայի ուշադրության կենտրոնացման հմտությունների զարգացմանը: Կարևորագույն պայմանը դրանք պարբերաբար կատարելն է: Առաջին արդյունքներն ակնհայտ կլինեն արդեն 2 ամիս անց:

«Սուր աչք» խուզարկու

Խաղում հաղթելու համար երեխան պետք է շատ ուշադիր լինի և կարողանա չշեղվել ներկայացված իրերից:

  • Ընտրեք որևէ իր կամ խաղալիք, որը փոքրիկը պետք է գտնի:
  • Թույլ տվեք, որ նա կարողանա հիշել այն, հատկապես եթե նոր իր է:
  • Երեխային խնդրեք դուրս գալ սենյակից:
  • Նրա դուրս գնալուց հետո ընտրված իրը դրեք աչքի համար նկատելի տեղում, բայց այնպես, որ փոքրիկը միանգամից չնկատի:

Նման խաղերի ժամանակ չի կարելի իրերը սեղանի դարակում, վարագույրի կամ պահարանի հետևում կամ նման փակ տեղերում թաքցնել: Երեխայի համար այն տեսանելի տեղում պետք է դնել, որպեսզի պարզապես ուշադրությունը լարի ու կարողանա գտնել:

Փոքրիկ ուսուցիչ

Այս խաղը հատկապես դուր է գալիս նրանց, ովքեր դպրոցում են սովորում: Այդ տարիքում երեխաները հաճախ կրկնօրինակում են իրենց ուսուցչին, հաճույքով «դպրոց-դպրոց» խաղում, որտեղ ուսուցչի դերում հենց իրենք են, իսկ աշակերտներին փոխարինում են մայրը, հայրը, տատը կամ էլ սիրելի արջուկը:

Որպես տնային առաջադրանք` դուք՝ որպես աշակերտ (կամ արջուկը) պետք է գրքից մի քանի նախադասություն դուրս գրեք: Չմոռանաք արտագրելիս որոշ սխալներ անել: Չպետք է բարդ քերականական կամ կետադրական սխալներ անել, որովհետև երեխան կարող է չիմանալ բոլոր կանոնները: Կարելի է մի քանի տառ բաց թողնել, փոխել բառերի վերջավորությունները, սխալ գրել օժանդակ բայերը:

Թողեք, որ փոքրիկ ուսուցիչը ստուգի ձեր գրավոր աշխատանքը: Երբ բոլոր սխալները գտնվեն, նրան խնդրեք գնահատել ձեզ: Հոգեբանորեն պատրաստ եղեք, որ ձեր փոքրիկը «երկու» կնշանակի ձեր երևակայական օրագրում:

Այս խաղերն ընդամենը օրինակ են, ու ինքներդ կարող եք ձեզ համար տարբեր խաղեր հորինել` ելնելով ձեր երեխայի առանձնահատկություններից, հետաքրքրություններից: Լավ կլինի, եթե ժամանակ գտնեք զբաղեցնել երեխային նման կարգի օգտակար խաղերով, որոնք իրականում արդյունավետ վարժություններ են:

Դե ինչ, ուրախ ժամանց ձեր փոքրիկի հետ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d6%80-%d6%87-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%a5%d6%80/feed/ 0 Երբ նոր է հայտնաբերվել աուտիզմը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/#comments Wed, 10 Jun 2015 10:04:30 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=476 Ձեր երեխան աուտիզմ ունի, հետևաբար դուք դառնում եք մի մեծ խմբի անդամ, խումբ, որի մի մասնիկը լինելու մասին երբևէ չէիք էլ մտածել։ Դյուրին չի լինելու։ Բազում ջանքեր ու համբերություն կպահանջվեն, սակայն, բարեբախտաբար, դուք մենակ չեք այս ճամփորդության մեջ։

  1. Փորձեք կառավարել ձեզ

Իմանալով աուտիզմ ախտորոշման մասին՝ հնարավոր է՝ միանգամից խուճապի մատնվեք։ Ինչի՞ց սկսել, ինչպե՞ս առաջ գնալ. այս հարցերի պատասխանները չիմանալը իսկապես կարող է դժվարություններ առաջ բերել։ Եղե՛ք կազմակերպված։ Կենտրոնացե՛ք և փորձե՛ք ամեն ինչ պարզեցնել։ Գնե՛ք մեծ թղթապանակ, դրանում մի քանի բաժիններ առաձնացրեք։ Յուրաքանչյուր բաժնում կցեք որոշակի տեղեկատվություն, օրինակ` մի բաժնում հավաքեք ախտորոշման հետ կապված տեղեկությունները, մյուսում՝ հեռախոսահամարները, իսկ երրորդում՝ տարբեր մասնագետների այցելությունների ժամանակացույցը և այլն։

  1. Դառնում ենք հետազոտությունների գուրու

Սովորելով աուտիզմի մասին՝ կարող եք ավելի լավ և արդյունավետ որոշումներ կայացնել։ Կարդացե՛ք, օգտվե՛ք համացանցից և տեսեք, թե ի՛նչ են անում մյուսները։ Կապվե՛ք զարգացման կենտրոնների, համալսարանների և կազմակերպությունների հետ՝ իմանալու աուտիզմին վերաբերող տարբեր հետազոտությունների և դրանց արդյունքների մասին։ Ձեր ներգրավվածությունը օգնում է ձեզ և մասնագետներին ավելի լավ հասկանալու աուտիզմը։  Հետազոտության հնարավորությունների և դրա հետ կապված տեղեկատվություն ստանալու համար կարող եք այցելել կազմակերպության էլեկտրոնային կայքը` www.autismspeaks.org։

  1. Գնահատե՛ք ձեր երեխայի ուժեղ կողմերը և կարիքները

Դուք գիտեք, որ ձեր երեխան ամենալավն է։ Ձեր ներդրումն օգնում է ընտրելու համապատասխան թերապիաներ և պարապմունքներ, քանի որ դուք ավելի լավ կարող եք տեսնել ձեր երեխայի ուժեղ և թույլ կողմերը։ Ինչպես յուրաքանչյուր անհատ, աուտիզմ ունեցող երեխաներն ինքնատիպ են։ Աուտիզմ ունեցող մարդիկ շատ դժվարություններ ունեն, միաժամանակ ունեն նաև ինքնատիպ կարողություններ և ուժեղ կողմեր։ Բացահայտե՛ք ձեր երեխայի ուժեղ կողմերը և այնպես արեք, որ ձեր երեխան հպարտանա իր նվաճումներով։ Սա խթան է տալիս և օգնում, որ երեխան սովորի և բացահայտի իրեն այլ բնագավառներում ևս։

  1. Հավաքե՛ք ձեր խումբը

Համապատասխան մարդկանցից բաղկացած խումբը, որում նաև դուք ընդգրկված կլինեք, կօգնի ճիշտ որոշումներ կայացնելու ձեր երեխայի թերապիաների, զարգացմանն ուղղված քայլերի և կրթության վերաբերալ։ Ձեր խումբը պետք է ներառի բժիշկների, վարքային, խոսքի և ֆիզիկական թերապևտների՝ կախված ձեր երեխայի կարիքներից։

  1. Իմացե՛ք ձեր երեխայի իրավունքները

Դուք ձեր երեխայի շահերի ամենալավ պաշտպանն եք։ Սովորե՛ք երեխայի կրթության և դպրոցական միջավայրի մասին օրենքները։ Սովորե՛ք, թե ինչպես է պետք ճիշտ ձևակերպել ձեր երեխայի կարիքներին համապատասխան կրթական պահանջները։ Իմացե՛ք, թե ինչպես պետք է օրինական օգնության դիմել անհրաժեշտության դեպքում։

  1. Հաղորդակցեք ձեր երեխային մյուսների հետ՝ հատուկ թերապիաների և խաղերի միջոցով

Գտե՛ք այն, ինչով ձեր երեխան սիրում է զբաղվել։ Հարմարեցված ֆիզիկական ակտիվությունը շատ օգտակար է ձեր երեխայի համար։ Որոշ համայնքներ ունեն հատուկ վերականգնողական խմբակներ, զարգացման կենտրոններ, մի քանի համայնքներում էլ գործում են նաև հասարակական կազմակերպություններ, որոնք տարբեր ծառայություններ են մատուցում, ինչպես, օրինակ` նկարչական կամ թատերական խմբակները։

  1. Խնամք՝ խնամակալի համար

Սա շատ կարևոր է։ Ծնողները պետք է սովորեն ժամանակ առ ժամանակ դադար առնել։ Յուրաքանչյուրն էլ կարիք ունի թարմանալու և լիցքավորվելու։ Դուք արժանի եք դրան և չպետք է ձեզ մեղավոր զգաք դրա համար։ Մի փոքր հանգստանալը կօգնի ձեզ նոր ուժերով լցվելու և ավելի օգտակար լինելու ձեր ընտանիքին։ Ձեր ընտանիքի մյուս անդամների հետ ժամանակ առ ժամանակ առանձնացեք։

  1. Համագործակցե՛ք մյուս ծնողների և մասնագետների հետ

Կապ հաստատեք այն ծնողների և մասնագետների հետ, ովքեր անցել են այս ուղին։ Նրանք գիտեն` ի՛նչն է արդյունավետ և ի՛նչը՝ ոչ, նրանք կարող են խորհուրդներ տալ ծառայություններ մատուցողների և թերապիաների մասին։ Գտե՛ք և միացե՛ք փոխօգնության խմբերին և կիսվեք մյուսների հետ։

  1. Իմացեք՝ ինչպե՞ս օգնություն խնդրել

Իմացեք, թե ինչպե՞ս պետք է օգնություն խնդրել ընկերներից և ընտանիքի անդամներից, և մի՛ վախեցեք դա անելուց։ Ձեր ընկերներն ու ընտանիքը ցանկանում են օգնել ձեզ, սակայն կարող են տատանվել՝ իրազեկվածության պակասի պատճառով։ Ձեր երեխայի և աուտիզմի մասին մյուսներին սովորեցնելը կօգնի չկաշկանդվելու և ընդունված լինելու հասարակության կողմից, իսկ ձեր սիրելիներն էլ իրենց հերթին կկարողանան աջակցել ձեզ։

Աղբյուրը՝ autismspeaks.org

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/feed/ 0 Հետվիրահատական շրջան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/#comments Mon, 08 Jun 2015 15:43:36 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=471 Եթե երեխայի վիճակի մասին երկու ծնողներն էլ հավասարաչափ տեղեկացված չեն, դա խնդիր չէ, կարևորն այն է, որ բժշկի հետ կապի մեջ լինի նա, ով ընտանիքում առաջնորդն է և զբաղվելու է երեխայով:

Հայաստանում ընդունված է` երբ երեխային վիրահատում են, այդ օրը նրա ողջ մեծ ընտանիքը՝ տատիկները, պապիկները, մորաքույրերը, հորեղբայրները և մյուսները, գալիս են հիվանդանոց, հերթով մոտենում են բժշկին, որպեսզի նա բացատրի, թե ինչ է արել, ինչ վիրահատություն է կատարել, իսկ բժիշկն ադքան ժամանակ չունի: Այդ պատճառով մեկը կամ երկուսը, ցանկալի է` որ ծնողները լինեն այն մարդիկ, ում բժիշկը վիրահատությունից առաջ ու հետո կբացատրի, թե ինչ է արել, ինչպես է անցել վիրահատությունը և այլն:

Հետվիրահատական շրջանում ծնողն ու հիվանդը ոչինչ չունեն անելու, փոխարենը շատ բան ունի անելու բուժանձնակազմը: Այս շրջանում առաջնահերթ պետք է նվազեցնել ցավը, քանի որ ցավն է, որ երեխային լարում է բոլորի դեմ` ծնողների, բժշկի, ու նա երկրորդ անգամ չի ցանկանա բժշկի գնալ: Կարևոր է, որ երեխան հիվանդանոցից ժպիտը դեմքին դուրս գա, հավատալով, որ լավ տեղ է եկել, իրեն լավ բան են արել ու լավ արդյունքով տուն է գնում: Դրա համար պետք է կապ հաստատել, կոնտակտ գտնել երեխայի հետ: Այժմ դա ավելի դժվար է, որովհետև բժշկությունն այնքան է զարգացել, որ հիմա հիվանդը 1-2 օր է մնում հիվանդանոցում, և պետք է հասցնել 1-2 օրվա ընթացքում ընկերանալ երեխայի հետ, որպեսզի նա ժպիտը դեմքին գնա տուն: Դա շատ բարդ է հատկապես փոքր երեխաների դեպքում:

Շատ հաճախ ծնողները սպասում են, որ, ահա, երեխան կվիրահատվի և վերջ: Բայց կան դեպքեր, երբ երեխան պետք է բազմաթիվ անգամ վիրահատվի, քանի որ երեխայի աճի հետ նոր խնդիրներ են ի հայտ գալիս: Կան դեպքեր, երբ բժիշկը վիրահատում է երեխային, բայց նրան չի բուժում, այլ մի փոքր բարելավում է նրա ֆունկցիոնալ վիճակը, կյանքի որակը: Վիրահատությունից հետո երեխաները պետք է հնարավորինս շուտ վերադառնան իրենց ակտիվ կյանքին, դպրոց հաճախեն, բակ դուրս գան խաղալու և տարբեր բաներով զբաղվեն:

Կարևոր է, որ վիրահատությունից հետո ծնողը հետևի բժշկի խորհուրդներին: Բայց պատահում է, երբ վիրահատությունից հետո երեխային մեկ ամիս անց բուժզննման են հրավիրում, ծնողները գնում են ու… գալիս 2 տարի հետո միայն: Այդ դեպքում ժամանակ ենք կորցնում և ցանկալի արդյունքի չենք հասնում: Հետադարձ կապը և խորհուրդներին հետևելը ամենակարևորն է, որ վիրահատության արդյունքը լավ լինի:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/feed/ 0 Ինչու և ինչպես կարդալ երեխայի զարգացման համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b4/#comments Wed, 03 Jun 2015 14:42:24 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=465

Ինչու և ինչպես կարդալ երեխայի զարգացման համար

Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ գրքի հանդեպ երեխայի սերը կախված է այն բանից, թե մանկության տարիներին նրա համար որքան են կարդացել: Պետք է նշել, որ գիրք կարդալով մեծահասակները երեխաներին օգնում են զարգացնել բանավոր խոսքը, ուշադրությունն ու լսելու կարողությունը: Երեխայի խոսքի զարգացումը ճիշտ ժամանակին մեծապես կախված է նրանից, թե նա որքան կլսի շրջապատի մարդկանց խոսքը:

Օրվա մեջ որքան կարդալ երեխաների համար

Փորձը ցույց է տալիս, որ այն երեխաները, ովքեր տառաճանաչ դառնալուն պես բարեկամանում են գրքի հետ, այն երջանիկներից են, ում համար մանուկ ժամանակ ամեն օր գոնե 10 րոպե գիրք են կարդացել: Որոշ փոքրիկներ կարդալ են սովորում, երբ ինչ-որ մեկն իրենց համար դա անում է բարձրաձայն: Նրանք պարզապես հետևում են էջերին և մտապահում լսած բառերը` դրանք համապատասխանեցնելով տեքստի հետ: Նման երեխաներն իրենց հասակակիցներից ավելի շուտ են սկսում կարդալ:

Ինչպես երեխայի մեջ սեր արթնացնել գրքի նկատմամբ

Հայտնի փաստ է, որ երեխան սովորաբար օրինակ է վերցնում նրանից, ում սիրում է: Երեխային ձեր սերը ցույց տալու լավագույն ձևերից է նրա հետ ժամանակ անցկացնելը: Դրա ձևերից մեկն էլ նրա համար կարդալն է:

Ծնողներ կան, որ ամեն օր կարդում են իրենց երեխաների համար, ու դա շատ գեղեցիկ, օգտակար ավանդույթ է: Եթե ծնողներն ամեն օր են դա անում, երեխաները հետագայում իրենք են սկսում հետաքրքրություն ցուցաբերել գրքի նկատմամբ ու արդեն ինքնուրույն են գրքեր ընտրում, ծանոթանում դրանց:

Ի՞նչ գրքեր կարդալ երեխաներին

  • Երեխաների համար պետք է բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, հեքիաթներ, պոեմներ կարդալ և այն ամենը, ինչը կարծում եք՝ կհետաքրքրի ձեր փոքրիկին:
  • Կարդացե՛ք այն, ինչ ինքն է ընտրում: Միասին գրադարան կամ գրախանութ այցելեք և վերցրե՛ք նրա ընտրած գիրքը:
  • Փորձե՛ք երեխաների մեջ ձեր սիրելի գրքերի նկատմամբ հետաքրքրություն արթնացնել: Մի՛ վախեցեք նրա համար «մեծական» գիրք գնելուց, նա մի օր անպայման կկարդա դրանք:
  • Անպայման այնպիսի գրքեր կարդացե՛ք, որտեղ պատմում են, թե ինչպես է այս կամ այն բանն առաջացել, կառուցվել:
  • Եթե ձեր երեխան շատ հարցեր է տալիս ամեն ինչի մասին, նրա համար հանրագիտարաններ կարդացեք:

Նախքան ընթերցանությունը սկսելը երեխային հարմար դիրքով պառկեցրեք բազմոցին կամ անկողնում: Նա պետք է իր ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնացնի ձեզ լսելու վրա:

Կարևոր է, որ հստակ ձայնով կարդաք, ճիշտ առոգանությամբ, ու եթե երկխոսություններ կան, փորձեք փոխել ձեր ձայնի հնչերանգը, որպեսզի ավելի հետաքրքիր լինի երեխայի համար:

Կենդանիների կամ հեքիաթների բացասական հերոսների խոսքը կարդալիս զգույշ եղեք, որպեսզի չվախեցնեք երեխային: Պետք չէ, օրինակ` գայլի խոսքը սարսափ առաջացնող ձայնով կարդալ: Դա կարող է վախեցնել երեխային, և այդ վախը նրան կուղեկցի հետագայում:

Ընթերցելիս կարող եք ընթացքում հարցեր տալ երեխային այն մասին, թե նա ինչպես է պատկերացնում պատմության շարունակությունը: Ավարտից հետո միասին քննարկեք հերոսների գործողությունները, դա երեխային կօգնի ուրիշի օրինակով սովորել, հասկանալ, թե ինչ կարելի է անել և ինչը` ոչ: Խուսափե՛ք նաև նրա վրա օրինակներ բերելուց, մի՛ ասեք, որ այսինչ բանը չանելու դեպքում նա էլ կպատժվի և այլն… Դա երեխային բարդութավորում է, վախեր առաջացնում նրա մեջ:

Գրքեր կարդալիս երեխաներին որպես մեծ մարդուկների վերաբերվեք: Նրանք իրականում ամեն բան շատ լավ են հասկանում, գիտեն, որ բարին անպայման հաղթում է:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%81%d5%b4/feed/ 0 Կախարդական ֆոտոշարքի ազդեցությունը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d6%86%d5%b8%d5%bf%d5%b8%d5%b7%d5%a1%d6%80%d6%84%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d6%86%d5%b8%d5%bf%d5%b8%d5%b7%d5%a1%d6%80%d6%84%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8/#comments Thu, 14 May 2015 13:48:24 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=416 Ֆլորիդացի Քրիստինա Բիուլեյն առաջին անգամ իր դուստր Ժիզելին Դիսնեյ Լենդ տարավ 2014-ի սեպտեմբերին։ Չորսամյա աղջնակը սիրում է այն ամենը, ինչ կապված է Դիսնեյի հետ՝ սկսած Pixar մուլտֆիլմի հերոսներից մինչև Wreck-It Ralph, Baymax և Tinkerbell մուլտֆիլմերը։

Ժիզելը Դաունի համախտանիշ ունի, շատ է սիրում Դիսնեյի հերոսների հագուստները, որոնք նրա համար կարում է մայրը։ Այն ընթացքում, երբ փոքրիկը վայելում է իր հեքիաթային հագուստները թեմատիկ զբոսայգում, նրա մայրը՝ Քրիստինան, ով լուսանկարիչ է և աշխատում է հաշմանդամություն ունեցող երեխաների հետ, լուսանկարում է Ժիզելին, իսկ լուսանկարները խմբագրելիս երբեմն-երբեմն հատուկ էֆեկտներ ավելացնում. արդյունքները շլացուցիչ են։

Ժիզելը

Կախարդանք` սա միակ ձևն է նկարագրելու Դիսնեյի աշխարհի ազդեցությունը Ժիզելի վրա։

- Նա չի խոսում, սակայն դուք կարող եք տեսնել, թե ինչպես է շողում, երբ գալիս ենք այստեղ,- ասում է Քրիստինան։

Բիուլեյները Դիսլեյ Լենդ են այցելում ամիսը մոտ մեկ անգամ։

- Ամեն անգամ  այնտեղ գնալուց հետո Ժիզելն ավելի ու ավելի ինքնավստահ է դառնում։ Նա աստիճանաբար սկսում է ավելի շատ բառ արտասանել, քան նախկինում, այլևս այդքան ամաչկոտ չէ,- ասում է Ժիզելի մայրը՝ ավելացնելով, որ դերասաններն օգնում են իր աղջկան դուրս գալու պատյանից։

- Մեզ համար սա պարզապես անսովոր ֆոտոշարք չէ, այլ հնարավորություն՝ հետևելու նրա ծաղկունքին։

Հայրիկի հետ ամրոցի մոտ Մայրիկի գրկում

Քրիստինայի խոսքով` հաշմանդամություն ունեցող երեխա մեծացնելը սովորեցրել է նրան «ավելի դանդաղ ընթանալ և վայելել փոքր բաները կյանքում»։ Մինչ մարդիկ շտապում են՝ փորձելով տեսնել Դիսնեյ Լենդի հնարավոր զվարճանքի ավելի  շատ կետեր, նրա ընտանիքը ուրիշ մարտավարություն է ընտրում.

- Ժիզելն այդպիսին չէ։ Նա սիրում է զբոսնել այգում, հոտոտել ծաղիկները, կարուսել նստել, նայել երթերը և հանդիպել նոր մարդկանց։

Ժիզելի մայրը հուսով է, որ երբ մարդիկ նայեն իր դստեր լուսանկարներին, չեն կենտրոնանա նրա հաշմանդամության վրա, այլ պարզապես կտեսնեն «մի փոքրիկ աղջկա, որ հիանալի ժամանակ է անցկացնում՝ վայելելով կյանքի ամենաանմեղ ու անհոգ շրջանը»։

- Ես չեմ ուզում, որ մարդիկ տեսնեն նրա՝ Դաունի համախտանիշը, որովհետև դա նրա միայն մի մասնիկն է, իսկ իմ աղջիկն ավելին է:

Նախապատրաստվելով թռիչքին Փոքրիկ աղջնակը արքայադստեր հագուստով Ժիզելն ու իր խաղալիքը Ժիզելը Մուլհերոսի հետ ծանոթանալիս Հեքիաթների աշխարհում Հեքիաթներ ընթերցելիս Կարուսելում պտտվելիս Կախարդանքը և Ժիզելը Ժիզելը սպիտակ զգեստով Ժիզելը մուլտֆիլմերից մեկի հերոսին ողջունելիս Ժիզելը մուլտհերոսի կերպարում Ժիզելը կախարդանքն իրագործելիս Մուլտհերոսի կերպարում Միկի Մաուսի կերպարով որպես արքայադուստր Ժիզելն իր ծնողների հետ Ժիզելի կախարդական պարը Ժիզելը մուլտհերոսի հետ Ժիզելը կախարդանքին պատրաստվելիս Ժիզելը ստվարաթղթե տնակում Դեպի ամրոցը Գրկելով սիրված մուլտհերոսին Ժիզել Ամրոցի մոտ

 

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d6%86%d5%b8%d5%bf%d5%b8%d5%b7%d5%a1%d6%80%d6%84%d5%ab-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8/feed/ 0 Ինչպես է անցել նրա օրը դպրոցում https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/#comments Wed, 29 Apr 2015 16:42:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=385 Դպրոցահասակ երեխաները օրվա կեսը դպրոցում են անցկացնում` դասընկերների, ուսուցիչների կողքին, ծնողից հեռու: Հաշմանդամություն ունեցող այն երեխաների ծնողները, ովքեր ողջ օրը չեն կարող դպրոցում անցկացնել, ցանկանում են իմանալ, թե նրա օրն ինչպե´ս է անցել, ի´նչ նոր բաներ է սովորել և այլն:

Եթե դուք երեխային հարցնեք. «Դե, ինչպե՞ս են դասերդ դպրոցում», ամենայն հավանականությամբ «նորմալ է» պատասխանը կստանաք: Իսկ եթե իսկապես ցանկանում եք իմանալ, թե ինչպե´ս է նրա օրը անցել, ապա ձեր երեխային օգնեք` այնպիսի հարցեր տալով, որոնք նրան կստիպեն անկեղծանալ ու մանրամասներ պատմել:

Միշտ չէ, որ երեխաներն ընկերական հարաբերություններ են ունենում ծնողների հետ, ուստի հաճախ պարփակվում են ու ծնողին մասնակից չեն դարձնում իրենց դպրոցական կյանքին: Հարաբերությունների փոփոխության ճանապարհին օգտվեք այս հարցերից, ու կամաց-կամաց փոքրիկ հաջողություններ կգրանցեք:

1. | Այսօր ի՞նչ լավ բան է կատարվել քեզ հետ դպրոցում: Իսկ ի՞նչ վատ բան է կատարվել:

2. | Կպատմես, թե ի´նչ ծիծաղելի դեպք է պատահել այսօր դպրոցում:

3. | Եթե դու ընտրելու լինեիր, ո՞ւմ կողքին կցանկանայիր նստել դասարանում: Իսկ ո՞ւմ կողքին չէիր ցանկանա նստել:

4. | Կպատմե՞ս ձեր դպրոցի ամենագեղեցիկ անկյան մասին:

5. | Ի՞նչ տարօրինակ բառ ես այսօր լսել: Կամ գուցե քեզ տարօրինակ որևէ բա՞ն են ասել:

6. | Եթե ուսուցչիդ այսօր մեր տուն հրավիրեինք, ի՞նչ ես կարծում` ինձ ի՞նչ կպատմեր քո մասին:

7. | Ո՞ւմ ես այսօր օգնել:

8. | Ամենաշատն ո՞վ է օգնում քեզ:

9. | Ասա´ ինձ, թե ի´նչ նոր բան ես այսօր իմացել:

10. | Եղե՞լ է մի պահ, երբ քեզ ամենաերջանիկն ես այսօր զգացել:

11. | Ինչ-որ պահի տխրե՞լ ես այսօր:

12. | Եթե այլմոլորակայինները գային ձեր դասարան, ո՞ւմ կցանկանայիր, որ տանեին իրենց հետ:

13. | Դասամիջոցին ո՞ւմ հետ կցանկանայիր խաղալ: Այնպիսի մեկի, ում հետ դեռ երբեք չես խաղացել:

14. | Այսօրվա կատարվածներից ինչ-որ լավ բան պատմիր ինձ:

15. | Ուսուցիչն այսօր ո՞ր բառն է շատ կրկնել:

16. | Ինչի՞ մասին կցանկանայիր տեղեկանալ այսօր դպրոցում:

17. | Կա՞ այնպիսի բան, որ կցանկանայիր քիչ անել դպրոցում:

18. | Դասարանում ո՞ւմ հետ ես քեզ ավելի լավ դրսևորում:

19. | Դասամիջոցներին սովորաբար որտե՞ղ ես խաղում:

20. | Ձեր դասարանում ո՞վ է ամենակատակասերը:

21. | Քեզ դո՞ւր է եկել այսօրվա ճաշիկը:

22. | Եթե ապագայում ուսուցիչ դառնայիր, ըստ քեզ` ինչպիսի՞ն կլինեիր:

23. | Ո՞վ է ձեր դասարանում ամենաանկարգը:

24. | Եթե կարողանայիր դասընկերներիցդ մեկի հետ տեղերով փոխվել, ո՞վ կլիներ նա և ինչո՞ւ:

25. | Ամենաշատն ո՞վ է քեզ օգնում դասարանում, երբ անհրաժեշտ է հավաքել պայուսակդ կամ դասարանից դասարան տեղափոխվել:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed/ 0