Բոլորակ » թերապիա https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Ում համար է հիպոթերապիան օգտակար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80/#comments Tue, 19 Jan 2016 14:05:10 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=680 Հասմիկ ՀովհաննիսյանՀիպոթերապիայի և նրա դրական ազդեցության մասին ենք զրուցում հիպոթերապիստ Հասմիկ Հովհաննիսյանի հետ:

Ի՞նչ է հիպոթերապիան:

Բառացի թարգմանությամբ հիպոթերապիա բառը նշանակում է բուժում ձիու միջոցով, հունարեն «հիպոս»` ձի բառից: Թերապիայի այս տեսակը ունի շատ հին պատմություն, հիպոթերապիայի մասին են խոսել բժշկության հայր Հիպոկրատը, Դենի Դիդրոն, շատ ուրիշ փիլիսոփաներ, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այն մոռացության է մատնվել, և միայն անցյալ դարի 80-90-ական թվականներից նորից սկսել են ուսումնասիրել այն՝ որպես բժշկության ժամանակակից ճյուղ:

Ի՞նչ խնդիրների դեպքում կարելի է կիրառել հիպոթերապիան:

Խիստ լայն է հիպոթերապիայի դրական ազդեցության գոտում գտնվող հիվանդությունների շրջանակը, այն հատկապես արդյունավետ է մանկական ուղեղային կաթվածի, ինչպես նաև Դաունի համախտանիշի, աուտիզմի, շիզոֆրենիայի ժամանակ, ողնաշարի խնդիրների, հուզական, նյարդային, մտավոր խնդիրների դեպքում, հետկաթվածային վերականգնման ժամանակ: Իսկ եթե սրանց հավելենք նաև գիշերային անմիզապահությունը, չբերությունը, շագանակագեղձի խնդիրները, ապա միևնույն է` մեր ցուցակը դեռ շատ թերի կլինի:

Հատկապես խիստ զգույշ պետք է լինել այն դեպքում, երբ երեխան ունի բյուրեղային` փխրուն ոսկորների համախտանիշ, քանի որ մեծ է երեխայի վնասվելու վտանգը: Հիպոթերապիան հակացուցված է երիկամային մեծ քարերի դեպքում:

Ի՞նչ ազզդեցություն ունի հիպոթերապիան երեխաների վրա:

Ֆիզիկական ազդեցությունները հետևյալն են՝ ձին քայլելիս անում է մեջքի նույն տատանումները, ինչ մարդը, սա շատ կարևոր է հենաշարժական համակարգի խնդիրներ ունեցող երեխաների և մեծահասակների համար: Հենաշարժական խնդիր ունեցող անձը նստում է ձիու վրա այնպես, որ նրա և ձիու ծանրության կենտրոնները համընկնեն: Այսկերպ, եթե երեխայի մոտ վնասված է ուղեղի այն հատվածը, որը պատասխանատու է շարժման համար, ապա այն սկսում է ստանալ ճիշտ շարժման ազդակներ, քանի որ ձիու ճիշտ քայլելու հետևանքով երեխայի մկանները նույնպես սկսում են ճիշտ շարժվել:

Ֆիզիկական մյուս ազդեցությունն այն է, որ ձիու մարմնի ջերմաստիճանը 1-1,5 աստիճանով բարձր է մարդու մարմնի ջերմաստիճանից, և, նստելով ձիու վրա, մարդու մկանները ստանում են հզոր ջերմային մերսում: Կա ևս մեկ ֆիզիկական ազդեցություն՝ մեկ րոպեի ընթացքում ձին տարբեր ուղղություններով կատարում է 110 տատանում, և նրա վրա նստած մարդու մկանները կրկնում են այդ տատանումները: Հեծյալը ստիպված համախմբում է բոլոր մկանները՝ հավասարակշռությունը պահելու համար: Հավասարակշռության վերականգնումը, կարելի է ասել, ամենահեշտ լուծվող խնդիրներից է հիպոթերապիայի մեջ:

Ֆիզիկական ազդեցությունը ամփոփելով՝ կարող ենք ասել, որ հիպոթերապիան մեկտեղում է ֆիզիոթերապիան և մերսումը:

Իսկ հուզական ազդեցությունն այն է, որ հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ միշտ չէ, որ ընդունվում են հասարակության կողմից: Ծնողները նույնպես երեխային վերաբերվում են որպես թույլ էակի: Գտնվելով հոգեբանի, լոգոպեդի կամ մեկ այլ մասնագետի մոտ՝ երեխան լսում է նրանց հրահանգները, ինչը հիմնականում ճնշում է նրան, իսկ այստեղ երեխան, նստելով ձիու վրա, վիզուալ բոլորից բարձր է լինում: Նա տեսնում է, որ, լինելով ավելի կարճահասակ և փոքր, ոչ միայն վիզուալ բոլորից բարձր է, այլ նաև ինքն է կառավարում այդ մեծ կենդանուն: Այս փաստն ինքնըստինքյան բարձրացնում է երեխայի ինքնագնահատականը:

Հուզական ոլորտի վրա նաև դրական ազդեցություն է ունենում ձիուն կերակրելը, նրան խնամելը, նրա հետ խաղալը, նրան շոյելը: Երեխան հիպոթերապիան ընկալում է որպես խաղ և հաճույք է ստանում դրանից:

Եթե երեխան վախենում է ձիուց, ապա ինչպե՞ս են աշխատում նրա հետ:

Եթե երեխան վախենում է ձիուց, ապա աստիճանաբար են նրան վարժեցնում՝ հենց սկզբից նա ձի չի նստում, այլ նայում է, թե ինչպես են մյուսներն անում, ապա սկսում է խնամել ձիուն, կերակրել նրան, այդպես աստիճանաբար վախը հաղթահարվում է:

Իհարկե , երբ երեխան կառավարում է կենդանուն, մասնագետը՝ հիպոթերապիստը, անպայման ուղեկցում է նրան և երբեք ոչ մի երեխայի մենակ չի թողնում, այսպիսով, ապահովվում է երեխայի անվտանգությունը: Եթե երեխան չի կարողանում պահել մեջքը և գլուխը, հիպոթերապիստը երեխայի հետ միասին նստում է ձիու վրա:

Յուրաքանչյուր ձի կարող է ծառայել հիպոթերապիայի համար, սակայն նախքան այդ նպատակին ծառայելը ձիուն պետք է հատուկ վարժեցնել: Օրինակ` եթե երեխան նստի ձիու վրա և ոտքով խփի նրան, ապա սովորական ձիու համար դա շարժվելու հրահանգ կլինի, իսկ հիպոթերապիայի համար վարժեցված ձին չի շարժվի այդ հարվածից, նա կսպասի հիպոթերապիստի հրահանգին:

Բացի այդ, հիպոթերապիայի համար նախատեսված ձին քայլում է այն արագությամբ ինչ արագությամբ կքայլեր իր վրա նստած երեխան: Օրինակ`եթե ձիու վրա նստած է 2 տարեկան երեխա, ապա ձին քայլում է այն արագությամբ, ինչ արագությամբ կքայլեր այդ տարիքի երեխան, իսկ եթե 7 տարեկան երեխա է նստած, ապա ձին քայլում է այդ տարիքի համապատասխան արագությամբ:

Նշենք նաև, որ հիպոթերապիայով կարելի է զբաղվել 9 ամսականից, քանի որ այդ ժամանակ է, որ խնդիր չունեցող երեխան արդեն կարողանում է ինքնուրույն պահել իր մեջքը և գլուխը:

Որտե՞ղ կարող են երեխաները Հայաստանում մասնակցել հիպոթերապիայի պարապմունքների:

Պարապմունքները կազմակերպվում են «Կենտավր» հասարակական կազմակերպության կողմից և անցկացվում Արագածոտնի մարզի Ուշի գյուղում:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Պարային թերապիան օգնում է ճանաչելու մարմինը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/#comments Tue, 29 Dec 2015 09:23:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=672 Հասմիկ Թանգյանը

Հասմիկ Թանգյանը

Պարային թերապիայի և դրա օգտակարության մասին զրուցում ենք արվեստաբան, պարուսույց, պարային թերապիստ Հասմիկ Թանգյանի հետ:

- Ի՞նչ է պարային-շարժողական թերապիան։

Պարային-շարժողական թերապիան էքսպրեսիվ արտ թերապիայի մի տեսակ է, որն աշխատում է մարմնի հետ շարժման կամ պարի գործընթացում և օգնում մարդուն նկատելու, հասկանալու, վերապրելու և արտահայտելու հույզերը և ներքին հակասությունները: Այս թերապիան հատկապես արդյունավետ է այն մարդկանց, երեխաների համար, ովքեր ունեն խոսքի, շփման խնդիրներ, քանի որ թերապիայի մասնակիցների միջև ստեղծվում է ոչ խոսքային հաղորդակցություն։

Պարային թերապիայի մեջ չկան սխալ և ճիշտ շարժումներ. ցանկացած շարժում բնական է, կարևոր և պարունակում է տեղեկատվություն մեր մասին։

Երբեմն օգտագործվում է երաժշտությունը` որպես օգնող տարր արտահայտելու համար ներքինը:

- Ի՞նչ խնդիրների դեպքում է կիրառվում պարային թերապիան։

- Պարային թերապիան կիրառելի է տարբեր խնդիրների դեպքում: Ինքս աշխատում եմ աուտիզմ, ուշադրության պակասի կամ հիպերակտիվության համախտանիշ, մանկական ուղեղային կաթված, մտավոր խնդիրներ և լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների և մեծահասակների հետ: Եղել է դեպք, երբ հոգեկան վնասվածքի պատճառով երեխան դադարել էր խոսելուց, և պարային թերապիան օգնել է նրան նորից սկսել արտահայտվելու։

- Ինչպե՞ս է ազդում պարային թերապիան նշված խնդիրներն ունեցող երեխաների վրա։

- Մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաները պարային թերապիայի ընթացքում սկսում են ճանաչել իրենց մարմինը, նրա հնարավորությունները։ Սկսում են հասկանալ քայլելու ժամանակ ծանրության կենտրոնի ճիշտ տեղափոխման նրբությունները։ Երբ մարդը չի վստահում իր մարմնին, ապա կամաց- կամաց կորչում է նաև վստահությունը իր ուժերի, կյանքի, շրջապատող մարդկանց նկատմամբ, ուստի վերահաստատելով կապը մարմնի, մտքի և հույզերի միջև, վերականգնվում է վստահությունը մարմնի և նրա հնարավորությունների, ապա և կյանքի նկատմամբ:

Աուտիզմ ունեցող երեխաները հաճախ խոսքի միջոցով չեն կարողանում արտահայտել իրենց հույզերն ու զգացողությունները, և դրանք կուտակվում են մարմնի հիշողության մեջ, և մարմինը համապատասխան արձագանք է տալիս։

Արտահայտվելուց հետո այդ էմոցիաները հասկացվում են, մեկնաբանվում, ընդունվում, երեխան զգում է դա։ Իհարկե, աուտիզմ ունեցող երեխայի հետ աշխատելիս նախևառաջ շատ կարևոր է ձեռք բերել նրա վստահությունը: Երեխան պետք է ապահով զգա ստեղծված միջավայրում, վստահի և լինի լսված, միայն այդ դեպքում նա կսկսի լսել քեզ և խոսել քեզ հետ:

Պետք է նշել, որ բոլոր մարդկանց և երեխաների դեպքում գոյություն չունի համընդհանուր մոտեցում. ցանկացած երեխա անհատական մոտեցում է պահանջում։

- Կարո՞ղ եք նշել որևէ ունիվերսալ վարժություն, որը կօգնի տարբեր խնդիրներ ունեցող ունեցող երեխաներին։

Կա մի վարժություն, որը յուրաքանչյուրի համար կարող է հաճելի և օգտակար լինել: Օրինակ` ծնողի և երեխայի դեպքում՝ ծնողը փորձում է երեխայի շարժումների հայելային արտատպումն անել երաժշտության ներքո և ցույց տալ երեխային, որ նա տեսնում է նրա ցանկացած շարժում, այսինքն` լսում է նրան կամ փոքրիկի շարժումներին ի պատասխան մի փոքր ուշացումով տալիս է որևէ շարժումային արձագանք: Ստացվելու դեպքում աշխատում եք դերերը փոխել: Այս վարժությունը կսովորեցնի երեխային և ծնողին սպասել, լսել, ուսումնասիրել իրար և մտնել ոչ խոսքային հաղորդակցության մեջ:

Իհարկե, հնարավոր է, որ այս վարժությունները դուր չգան երեխային, և նա դիմադրություն ցուցաբերի այս տիպի շփմանը ևս, փորձեք խաղի վերածել և ոչ թե լուրջ «զրույցի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%ab%d5%a1%d5%b6-%d6%85%d5%a3%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b3%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d6%82-%d5%b4/feed/ 0 Ավազով խաղի դրական ազդեցությունը երեխաների համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%be-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d6%80%d5%a5/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%be-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d6%80%d5%a5/#comments Wed, 09 Dec 2015 09:59:36 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=657 Հոգեբան Կարինե ՀարությունյանԱվազաթերապիայի և ավազի զարգացնող հատկությունների մասին զրուցում ենք հոգեբան Կարինե Հարությունյանի հետ։

- Ի՞նչ է ավազաթերապիան։

- Հոգեթերապիայում գոյություն ունի առանձին մի ճյուղ՝ ավազաթերապիա, որը ծագել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին և պահպանում է իր արդիականությունը մինչ օրս: Ավազի հետ խաղը երեխային հնարավորություն է տալիս ազատվելու հոգեբանական տրավմաներից` խնդիրները տեղափոխելով ավազի հարթություն: Այս մեթոդի ակունքների մոտ են կանգնած Մարգարետ Լովենֆելդը և Դորա Կալֆը, հենց այս երկու անձանց շնորհիվ է ավազաթերապիան կիրառվել և կայացել որպես հոգեբանական թերապևտիկ առանձին ուղղություն: Ավազաթերապիան կիրառվում է և՛ մեծահասակների, և՛ երեխաների հետ:

Գոյություն ունի 2 տեսակի ավազաթերապիա՝ դասական (Sand play), որը ենթադրում է կոնկրետ ազավաթերապևտիկ միջավայր, համապատասխան խաղալիքներով կահավորված սենյակ, պայմաններ և աշխատանքի կազմակերպման ուրույն առանձնահատկություններ, և ոչ դասական (sand play), երբ ավազաթերապևտիկ խաղը կազմակերպվում է այլ մեթոդների հետ համակցված։

Ավազը, որը բնական նյութ է, իրականացնում է մի շարք կարևոր գործառույթներ, ինչպիսիք են` զարգացնող, հանգստացնող, ռելաքսացիոն, բացասական էներգիա կլանող, ինչպես նաև ստեղծագործական պոտենցիալը ակտիվացնող։ Այն նպաստում է նաև մանր մոտորիկայի զարգացմանը, գլխուղեղի կեղևի աշխատանքի ակտիվացմանը: Հաշվի առնելով ավազի մի շարք դրական գործառույթներ՝ այն կարելի է կիրառել բոլոր երեխաների հետ՝ թե´ զարգացման խնդիր ունեցող և թե´ խնդիր չունեցող:

Ավազը թերապևտիկ միջամտության ձև է դառնում համապատասխան հոգեբանական աշխատանքի կազմակերպման արդյունքում, հոգեբանական խնդիրների դեպքում՝ վախ, բարդույթներ, հարաբերությունների պարզաբանում և այլն:

- Ե՞րբ է ցանկալի կիրառել ավազաթերապիան:

- Մեծ է այն խնդիրների տիրույթը, որոնց դեպքում ծնողները դիմում են այս թերապիայի օգնությանը: Ինչ վերաբերում է զարգացման տիրույթի խնդիրներին, ապա
վերջին տարիներին նկատվում է մտավոր խնդիրներով, աուտիզմով, հոգեկան զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների դիմումների թվի կտրուկ աճ: Այնուամենայնիվ, անկախ խնդրի առանձնահատկությունից, կարևոր է իմանալ, որ որքան վաղ է հայտնաբերվում խնդիրը, և համապատասխան մասնագիտական օգնություն է ցույց տրվում, այնքան ավելի արդյունավետ է ընթանում աշխատանքը:
Այսպիսով, պետք է ուշադիր լինել երեխայի զարգացմանը՝ հաշվի առնելով բոլոր առանձնահատկությունները, և անգամ փոքր խնդրի դեպքում անպայման դիմել մասնագետի խորհրդատվությանը:

Եթե խոսքը հոգեբանական խնդիրների մասին է, ապա հիմնականում դիմում են վախերի, կոնֆլիկտների, ֆիզիկական հիվանդության հետևանքով առաջացած հոգեբանական խնդիրների, երկրորդ երեխայի ծննդյան, դպրոց հաճախելու և վարքային մի շարք խնդիրների դեպքում:

Միայն որոշ հոգեբուժական տիրույթի խնդիրների դեպքում, օրինակ՝ սուր փսիխոտիկ վիճակ, հակացուցված է ավազով աշխատանքը, քանի որ այն կարող է հակառակ ազդեցություն ունենալ երեխայի հոգեկանի վրա:

- Կա՞ն արդյոք ավազով վարժություններ, որոնք կարելի է կատարել տան պայմաններում:

- Գոյություն ունեն զարգացման նպատակով իրականացվող մի շարք վարժություններ, որոնք կարելի է կիրառել բոլոր երեխաների հետ, մասնավորապես, նախադպրոցական տարիքում: Այս վարժությունները հիմնականում նպաստում են մանր մոտորիկայի, ուշադրության, հիշողության, երևակայության և խոսքի զարգացմանը:

Օրինակ` մանր մոտորիկայի զարգացման նպատակով տան պայմաններում կարելի է իրականացնել մի շարք վարժություններ ավազի և հատիկավոր լոբազգիների, մանր խաղալիքների շնորհիվ: Հատիկավոր լոբազգիները կամ մանր խաղալիքները, լցնելով ավազի տարայի մեջ, երեխան պետք է սկզբում թաքցնի խաղալիքները, ապա մեկ առ մեկ փնտրի, գտնի դրանք խառնուրդի միջից:

Երևակայության զարգացման նպատակով կարելի է կատարել հետևյալ խաղը. ավազը լցնում են սկուտեղի կամ որևէ հարթ մակերևույթի վրա, փոքր-ինչ խոնավացնում, և երեխային առաջարկվում սեփական երևակայությամբ ստանալ տարբեր եռաչափ պատկերներ: Հետագայում այդ պատկերները կարելի է լրացնել կամ զարդարել տարբեր բնական և արհեստական նյութերով, խաղալիքներով: Այս ամենը միաժամանակ նպաստում է ստեղծագործական երևակայության զարգացմանը, քանի որ նման խաղերի կազմակերպումը երեխայի մեջ ձևավորում են երևակայելու և անկաշկանդ ստեղծագործելու կարողություն:

Այս և մի շարք այլ խաղ-վարժությունների կազմակերպումը կարող է դարձնել երեխայի առօրյան հետաքրքիր, հաճելի և միաժամանակ շատ օգտակար: Ցանկալի է երեխային տրամադրել լավ մշակված և ախտահանված ավազ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%be-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%ab-%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a6%d5%a4%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a8-%d5%a5%d6%80%d5%a5/feed/ 0