Բոլորակ » հաշմանդամություն https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Հեքիաթաթերապիա. երբ և ինչպես կիրառել https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/#comments Mon, 08 Aug 2016 15:12:55 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=767 Հեքիաթաթերապիան արտթերապիայի ուղղություններից մեկն է, որն աշխատում է անգիտակցական և ենթագիտակցական մակարդակում գտնվող խորհրդանիշների միջոցով։ Այսինքն՝ հեքիաթի հերոսները, կենդանիները, ծառերը և բնության այլ երևույթներ հանդիսանում են խորհրդանիշներ, որոնց հետ անձը անցնում է ճանապարհ` վերջիններիս իրեն նմանեցնելով կամ նմանակելով: Այս դեպքում անձն ավելի հեշտությամբ է կարողանում խոսել, արտահայտվել, ավելի հեշտ է կարողանում կառուցել մտքեր, կարծիքներ, պլանավորել գործողություններ, քանի որ այն կատարում է հեքիաթի հերոսների անունից:

Թերապևտիկ հեքիաթները սովորաբար ունենում են հստակ կառուցվածք՝ սկիզբ, որի ընթացքում որոշվում է հեքիաթի ընդհանուր բնույթը, գագաթնակետ, որի ընթացքում տեղի են ունենում հիմնական խնդիրների հետ բախումները, և ավարտ, որը պարտադիր պետք է դրական ելք ունենա:

Այսպիսով, կիրառելով որոշակի գործողությունների պլան հեքիաթի հերոսների համար, անձը այդ մտքերը տեղափոխում է նաև իր ենթագիտակցություն և, իր կյանքում կիրառելով այդ պլանը, կարողանում է լուծել որոշակի խնդիրներ։

Հեքիաթաթերապիան միայն հեքիաթի ընթերցանությունը չէ, այլ նաև հեքիաթի ստեղծագործումը, փոփոխումը, շարունակումը, բեմադրումը և այլն։ Երեխայի խնդրից կախված՝ կիրառում ենք տարբեր տեսակներ։

Գոյություն ունեն նաև մասնագիտական հեքիաթներ, որոնք ծնողները կարող են փնտրել և գտնել համացանցում։

Հեքիաթների տեսակները

Ընդհանուր առմամբ հեքիաթները լինում են հեղինակային` ստեղծագործական և ժողովրդական` համընդհանուր։ Ստեղծագործական հեքիաթները` գրողների կամ ծնողների կողմից գրված, տանը կարող են կիրառել ծնողները։ Ժողովրդական հեքիաթների հեղինակը ժողովուրդն է, դրանք բնորոշում են այդ ժողովուրդների նիստուկացը, մտածելակերպը, որոնց նմանակները կարելի է գտնել տարբեր ժողովուրդների մոտ: Վերջիններս ևս կիրառվում են հոգեթերապիայում:

Եթե երեխան հաշմանդամություն ունի, այս դեպքում հեքիաթաթերապիան որոշակի առանձնահատուկ փոփոխություն չի կրում։ Միայն մտավոր խնդիրների դեպքում աշխատում են ընտրել ավելի պարզ հեքիաթներ:

Երբ կարելի է կիրառել հեքիաթաթերապիան

Հեքիաթաթերապիան խորհուրդ չի տրվում կիրառել միայն այն դեպքում, երբ կա իրականության հետ կապի կորստի խնդիր։ Օրինակ՝ շիզոֆրենիայի դեպքում այն կարող է ավելի սրել այդ իրավիճակը։

Այսպիսով, եթե, երեխան ունի, օրինակ` վախի խնդիր, գիշերը չի կարողանում քնել, քանի որ վախենում է, որ սենյակում կարող է լինել որևէ կենդանի, օրինակ՝ ոզնի, որը կարող է ծակել իրեն, ապա այս դեպքում ծնողը կարող է առաջարկել մի հեքիաթ, որը կօգնի հաղթահարելու այս վախը։ Օրինակ` եթե երեխայի սիրած կենդանին արջուկն է, առաջարկում են մի իրավիճակ, որտեղ գլխավոր հերոսը արջուկն է, իրավիճակը առավելագույնս մոտեցնում են իրականությանը: Դիցուք, եթե երեխան մեծ եղբայր ունի, ապա արջուկը նույնպես պետք է ունենա մեծ եղբայր, հայր ու մայր, այն կարևոր անձինք, որոնք առկա են երեխայի կյանքում։ Կարող են այնպես ձևակերպել, որ արջուկն ընկերանա ոզնու հետ, որ ոզնին ևս կարող է վախենալ և այդքան էլ չի տարբերվում արջուկից, նրանք կարող են գիշերով միասին որոշակի ճանապարհ անցնել, խաղալ, նայել լուսնին, աստղերին և այլն։ Այսինքն` երեխան, ընկերանալով իր վախի հետ, փորձում է այն հաղթահարել:

Սակայն դրական կողմերը նշելով հանդերձ` չպետք է մոռանալ բացասականի մասին, որ ոզնին կարող է ծակել (պահպանում ենք ամբողջականության սկզբունքը): Սա անհրաժեշտ է, որպեսզի երբ երեխան իրականում շփվի ոզնու հետ, այն կարող է իսկապես երեխային վնասել կամ հարցնել, թե ինչու էին իրեն ստել:

Հեքիաթը ոչ միայն լավ թերապևտիկ, այլ նաև ախտորոշիչ, զարգացնող, դաստիարակող մեթոդ է, որը կարող է կիրառել ոչ միայն մասնագետը, այլև ծնողը գրագետ հարցադրումների միջոցով: Հեքիաթների միջոցով հնարավոր է հասկանալ երեխայի դիրքորոշումը տարբեր հարցերի շուրջ, նրա արժեհամակարգը, վախերը, անհանգստությունները, դրդապատճառները և այլն: Կարող են երեխային ուղղորդել, բացատրել, թե ինչ կարող է լինել այս կամ այն դեպքում (օրինակ` եթե ինքն էլ հետևի այդ հերոսի արարքներին)՝ երեխային ընտրության հնարավորություն տալով:

Գրառումը՝ Զառա Ասկարյանի

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d6%84%d5%ab%d5%a1%d5%a9%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%ab%d6%80%d5%a1/feed/ 0 Գունազարդման գրքեր՝ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների պատկերներով https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d6%84%d5%a5%d6%80%d5%9d-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d6%84%d5%a5%d6%80%d5%9d-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/#comments Tue, 18 Aug 2015 09:16:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=562 Սյու Նյուենքը դեռ 2007 թվականից հաշմանդամություն ունեցող երեխաների պատկերներով սթիքերներ (կպչուն պիտակներ) է բաժանում:

7 տարի շարունակ նա պատրաստում է սթիքերներ և գունազարդման գրքեր՝ պատկերելով ֆիզիկապես տարբերվող երեխաների: Դա շարունակությունն է այն նախաձեռնության, որը Սյուն սկսել էր իր որդու հետ, երբ նա դեռ ողջ էր:

Սյու-Նյուենքն-ու-Քրիս-Հարմոնը Սյու-Նյուենքն-ու-Քրիս-Հարմոնը

Քրիսը ծնվել էր 1985-ի դեկտեմբերին, և Սյուն ու իր ամուսինը նրան որդեգրում են, երբ նա 4 տարեկան էր: 3 տարի անց Քրիսի մոտ հայտնաբերվում էր Դյուշենի մկանային դիստրոֆիա (ԴՄԴ):

Մի օր, երբ Քրիսը 20 տարեկան էր, մոր հետ այցելում է գրենական պիտույքների խանութ՝ լուսանկարչական ալբոմը ձևավորելու սթիքերներ գնելու: Սյուն նկատում է, որ ոչ մի սթիքերում պատկերված չեն սայլակ օգտագործող մարդիկ: Այդ օրվանից Սյուն որոշում է ինքը պատրաստել այդպիսի սթիքերներ՝ որպես մոդել և ուսուցիչ ունենալով իր որդուն:

 «Քրիսն իմ ամենաարժեքավոր քննադատն ու ամենամեծ ոգևորողն էր,- ասում է Սյուն: – Նա վստահ էր, որ կան երեխաներ, ովքեր շատ կցանկանան տեսնել սթիքերներ, որոնց վրա պատկերված կլինի իրենց նման մեկը»:

 Նկարները

Քրիսի օգնությամբ Սյուն պատկերում սայլակի կամ քայլակի օգնությամբ տեղաշարժվող երեխաների և տպում դրանք: Հետո նա կտրում է այդ պատկերները թղթից և անվճար բաժանում իրեն հանդիպած մարդկանց: Շուտով Սյուն սկսում է իր աշխատանքներով նաև պատրաստել և տպագրել գունազարդման գրքեր:

Շապիկը

Սյուն սկզբում վաճառում էր այդ աշխատանքները, բայց շատ չանցած վճռում է պարզապես նվիրել դրանք:

Տարիների ընթացքում մարդիկ իրենք են սկսում խնդրել Սյուից սթիքերներ, որոնք կպատկերեին մանկական ուղեղային կաթված ունեցող կամ վերջույթներ չունեցող երեխաների:

«Ես պարզապես կարծում եմ, որ քեզ նման մեկին տեսնելու գաղափարը օգնում է իմանալ, որ դու միայնակ չես, և որ կան քեզ նման այլ երեխաներ ևս»,- ասում է Սյուն:

«Քրիսը սիրում էր սթիքերներն ու գրքերը, նա իսկապես սիրում էր դրանք: Նա միշտ ասում էր. «Մա՛մ, շարունակի´ր պատրաստել, դրանք շատ լավն են»: Այս նախաձեռնության 50%-ը, եթե ոչ ավելին, եղել է նրանը: Նա ինձ համար խթան էր, օրինակ, նա իմ ամբողջ կյանքն էր: Նա մեծ ներդրում է ունեցել»:

Քրիսը մահանում է մկանային խնդիրների բարդացումներից 2011-ին՝ 25 տարեկանում: Իսկ Սյուն շարունակում է նախաձեռնությունը նաև  նրա փոխարեն:

«Նա միշտ մտածում էր մուլտիպլիկատոր (cartoonist) դառնալու մասին, բայց արդյունքում մեր երկուսից ես եղա մուլտիպլիկատորը Նկարածներս Քրիստոֆերից ոգեշնչվածության արդյունքն են, նա էր ինձ գաղափարներ տալիս»:

Քրիսը սիրել է նկարել, բայց առողջական վիճակի և միջավայրային խնդիրների պատճառով մոտ 13 տարեկանից դժվարություններ է ունեցել: Այնուամենայնիվ, իր խնամակալի օգնությամբ Քրիսը դպրոցի դասերին զուգահեռ հաճախել է արվեստի դասերի:

Իր կյանքի վերջին երկու ամիսներին Սյուն և Քրիսը միասին աշխատել են «Դյուշենի մկանային դիստրոֆիան և ես» էլեկտրոնային գրքի վրա:

Սյուն այսօր էլ շարունակում է իր աշխատանքները նվիրել մարդկանց՝ հաճույք ստանալով իր գործից, որի ոգեշնչման աղբյուրն որդին էր: Նա հորդորում է գիրքը կարդացողներին տպել գրքի էջերը, գունազարդել և ազատորեն տարածել դրանք: Գրքի որոշ էջեր կարելի է ներբեռնել նաև այս վեբկայքից:

Հաշմանդամություն ունեցող աղջիկ, ձեռքին թիթեռներ Հաշմանդամություն ունեցող երեխա Հաշմանդամություն ունեցող ընկերներ Հաշմանդամություն ունեցող խոհարար Հաշմանդամություն ունեցող հրշեջ Հաշմանդամություն ունեցող ձկնորս Հաշմանդամություն ունեցող պարուհի Հաշմանդամություն ունեցող տղա Հենակներով տեղաշարժվող աղջիկ Ձեռնափայտ օգտագործող ուսանող

Թարգմանեց Հայկ Սմբատյանը

Աղբյուրը՝ themighty.com

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a3%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d6%84%d5%a5%d6%80%d5%9d-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/feed/ 0 Երբ և ինչ կոշիկ հագցնել երեխաներին https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%af%d5%b8%d5%b7%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%a3%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%af%d5%b8%d5%b7%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%a3%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6/#comments Fri, 10 Jul 2015 13:24:46 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=524 Երեխային կոշիկ հագցնելու ժամանակը գալիս է նրա կանգնել կարողանալուն զուգահեռ: Երբ երեխան սկսում է կանգնել, առաջին քայլերն է կատարում, պետք է արդեն նրան կոշիկ հագցնել: Սովորաբար երեխաները սկսում են կանգնելու և քայլելու փորձեր կատարել 9-10 ամսականից:

Վերջին տարիներին ծնողները համատարած ձգտում են երեխաներին օրթոպեդիկ կոշիկ հագցնել: Սակայն երեխան չպետք է օրթոպեդիկ կոշիկ հագնի, եթե հատուկ ցուցում չկա: «Օրթոպեդիկ» բառն ինքնին խնդրի մասին է հուշում, քանի որ բժշկական տերմին է: Նոր քայլող երեխան պետք է նորմալ, սովորական կոշիկ հագնի, որն ամուր կլինի, պինդ կգրկի երեխայի կրունկը, փոքր սուպինատոր կունենա և որակյալ, շնչող կլինի: Պետք է նշել, որ կոշիկի կապիչներով լինել-չլինելը ևս նշանակություն չունի, այն պարզապես պետք է երեխայի ոտքին հարմար լինի:

Օրթոպեդիկ կոշիկի մեջ երեխայի թաթի դիրքը չես կարող տեսնել, ու դա ջայլամի քաղաքականության պես է` չես տեսնում, և թվում է` ամեն ինչ կարգին է: Օրթոպեդիկ կոշիկները որևէ կերպ չեն կարող խնդիր չունեցող երեխային օգնել լավ, ճիշտ քայլելու շատ պարզ պատճառով` դրանք օգնում են արդեն խնդրի առկայության դեպքում:

Կոշիիկներ

Օրթոպեդիկ կոշիկ ընտրելիս բազմաթիվ գործոններ պետք է հաշվի առնել, իսկ ծնողն առանց մասնագետի պարզապես չի կարող ճիշտ կողմնորոշվել: Պետք է հասկանալ, թե տվյալ երեխայի դեպքում կոշիկի ճնշումը որտեղ պետք է կենտրոնացած լինի, ինչ չափսի սուպինատոր պետք է լինի և որ մասում: Հարկ չկա առանց պատճառի մեծ գումար ծախսել ու օրթոպեդիկ կոշիկ գնել:

Օրթոպեդիկ-կոշիկներԻնչ վերաբերում է հարթաթաթությունը կանխելուն, այդ պարագայում ևս օրթոպեդիկ կոշիկը փրկություն չէ: Մինչև 3 տարեկանը հարթաթաթության մասին խոսք չի կարող լինել: Նորմալ է, որ երեխայի ոտքի տակ բարձիկներ պետք է լինեն: Դրանք միայն երեք տարեկանից հետո են ներքաշվում, և սկսում է զարգանալ երկայնական աղեղը: Չի կարելի այս հարցը շահարկելով առաջ տանել օրթոպեդիկ կոշիկների գաղափարը:

Մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաների պարագայում անհրաժեշտության դեպքում, եթե հարկ կա ոտքն ամուր, 90 աստիճանի տակ պահելու, ապա օրթեզներ են նշանակվում, որոնք անվճար տրամադրվում են պետության կողմից: Օրթեզները հատուկ պատրաստվում են յուրաքանչյուր երեխայի ոտքի չափսով և այն կարելի է հագնել սովորական կապիչներով կոշիկների մեջ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d6%87-%d5%ab%d5%b6%d5%b9-%d5%af%d5%b8%d5%b7%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%a3%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6/feed/ 0 Օգտակար խաղեր և վարժություններ հիպերակտիվ երեխաների համար https://parents.disabilityinfo.am/%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d6%80-%d6%87-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%a5%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d6%80-%d6%87-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%a5%d6%80/#comments Mon, 22 Jun 2015 14:19:57 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=503 Հիպերակտիվ երեխաների մոտ մկանային բարձր լարվածություն կա, հատկապես ձեռքերի, պարանոցի, դեմքի, ուսերի, կրծքավանդակի և որովայնի հատվածում: Առաջարկում ենք մի քանի վարժություններ և խաղեր մկանային լարվածությունը թուլացնելու համար: Դրանք կօգնեն կարգավորելու երեխայի հավասարակշռությունն ու կնպաստեն նրա ինքնակարգավորման զարգացմանը: Դրանից հետո կարելի է նաև ուշադրության կենտրոնացմանը նպաստող վարժություններ կատարել: Այս խաղերը հետաքրքիր ժամանցի տարբերակ են, որի կիրառման դեպքում հաճելին ու օգտակարն ապահովված են ձեր փոքրիկի համար:

Լարվածությունը թուլացնող խաղեր

Վարժություն «Ձնեմարդ» (մինչև 8 տարեկան երեխաների համար)

Այս վարժությունը կարելի է փոքրիկ խաղի վերածել, որտեղ երեխան ձնեմարդու դեր կկատարի.

  • Ձմեռ է: Երեխաները բակում ձնեմարդ են պատրաստել: Շատ գեղեցիկ ձնեմարդ է ստացվել (պետք է երեխային խնդրել, որ նկարագրի ձնեմարդուն):
  • Նա գլուխ ունի, մարմին, երկու ձեռք, կանգնած է երկու ամուր ոտքերի վրա…
  • Գիշերը սառը-սառը քամի է փչել, ու մեր ձնեմարդը սկսել է մրսել:
  • Սկզբում սառել է նրա գլուխը (երեխային խնդրեք ծածկել ձնեմարդու գլուխն ու պարանոցը), հետո` ուսերը (երեխան կլարի ուսերը), հետո՝ մարմինը (երեխան կլարի մարմինը):
  • Իսկ քամին շարունակում է ավելի ուժեղ փչել, ցանկանում է քանդել ձնեմարդուն: Ձնեմարդը հենվում է իր ոտքերի վրա (երեխան ուժեղ ձգում է ոտքերը), և քամին չի կարողանում քանդել ձնեմարդը:
  • Քամին հանդարտվել է, արդեն առավոտ է, ծագել արևը է, որը տեսնում է ձնեմարդուն և սկսում հալեցնել նրան:
  • Առաջինը սկսում է գլուխը հալչել (երեխան ազատ է թողնում գլուխը), հետո` ուսերը (երեխան թուլանում է, ազատ թողնում ուսերը): Հետո հալչում են ձեռքերը (հանգիստ ցած են իջնում ձեռքերը), մարմինը (երեխան սկսում է կառավարել մարմինն ու առաջ գնալ), ոտքերը (նրբորեն ծալում է ծնկներն ու թուլացնում ոտքերը):
  • Արևը ջերմացնում է, ձնեմարդը հալչում է ու վերածվում գետնին տարածվող ջրափոսի:

Հետո, եթե երեխան ցանկանա, կարելի է խաղը կրկնել:

«Նարնջի» վարժություն

Երեխան պառկած է մեջքի վրա կամ հարմար նստած է:

Նրան խնդրեք պատկերացնել, որ աջ ձեռքում նարինջ է պահել: Թող նա փորձի հնարավորինս շատ օգտակար հյութ ստանալ այդ առողջարար մրգից (երեխան պետք է բռունցք անի և 8-10 վայրկյան շատ ամուր սեղմի):

Հետո բռունցքը բացվում է, ու ձեռքը հանգստանում է: Այնուհետև նարինջը հայտնվում է ձախ ձեռքում, և նույնը կրկնվում է:

Ցանկալի է, որ երեխան վարժությունը կրկնի երկու անգամ անընդմեջ: Նարնջի հյութը քամելուց հետո այն կարելի է կիտրոնով փոխարինել:

Ուշադրությունը զարգացնող խաղեր

Այս և նմանօրինակ վարժությունների ամենօրյա կատարումը կնպաստի երեխայի ուշադրության կենտրոնացման հմտությունների զարգացմանը: Կարևորագույն պայմանը դրանք պարբերաբար կատարելն է: Առաջին արդյունքներն ակնհայտ կլինեն արդեն 2 ամիս անց:

«Սուր աչք» խուզարկու

Խաղում հաղթելու համար երեխան պետք է շատ ուշադիր լինի և կարողանա չշեղվել ներկայացված իրերից:

  • Ընտրեք որևէ իր կամ խաղալիք, որը փոքրիկը պետք է գտնի:
  • Թույլ տվեք, որ նա կարողանա հիշել այն, հատկապես եթե նոր իր է:
  • Երեխային խնդրեք դուրս գալ սենյակից:
  • Նրա դուրս գնալուց հետո ընտրված իրը դրեք աչքի համար նկատելի տեղում, բայց այնպես, որ փոքրիկը միանգամից չնկատի:

Նման խաղերի ժամանակ չի կարելի իրերը սեղանի դարակում, վարագույրի կամ պահարանի հետևում կամ նման փակ տեղերում թաքցնել: Երեխայի համար այն տեսանելի տեղում պետք է դնել, որպեսզի պարզապես ուշադրությունը լարի ու կարողանա գտնել:

Փոքրիկ ուսուցիչ

Այս խաղը հատկապես դուր է գալիս նրանց, ովքեր դպրոցում են սովորում: Այդ տարիքում երեխաները հաճախ կրկնօրինակում են իրենց ուսուցչին, հաճույքով «դպրոց-դպրոց» խաղում, որտեղ ուսուցչի դերում հենց իրենք են, իսկ աշակերտներին փոխարինում են մայրը, հայրը, տատը կամ էլ սիրելի արջուկը:

Որպես տնային առաջադրանք` դուք՝ որպես աշակերտ (կամ արջուկը) պետք է գրքից մի քանի նախադասություն դուրս գրեք: Չմոռանաք արտագրելիս որոշ սխալներ անել: Չպետք է բարդ քերականական կամ կետադրական սխալներ անել, որովհետև երեխան կարող է չիմանալ բոլոր կանոնները: Կարելի է մի քանի տառ բաց թողնել, փոխել բառերի վերջավորությունները, սխալ գրել օժանդակ բայերը:

Թողեք, որ փոքրիկ ուսուցիչը ստուգի ձեր գրավոր աշխատանքը: Երբ բոլոր սխալները գտնվեն, նրան խնդրեք գնահատել ձեզ: Հոգեբանորեն պատրաստ եղեք, որ ձեր փոքրիկը «երկու» կնշանակի ձեր երևակայական օրագրում:

Այս խաղերն ընդամենը օրինակ են, ու ինքներդ կարող եք ձեզ համար տարբեր խաղեր հորինել` ելնելով ձեր երեխայի առանձնահատկություններից, հետաքրքրություններից: Լավ կլինի, եթե ժամանակ գտնեք զբաղեցնել երեխային նման կարգի օգտակար խաղերով, որոնք իրականում արդյունավետ վարժություններ են:

Դե ինչ, ուրախ ժամանց ձեր փոքրիկի հետ:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d6%85%d5%a3%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%80-%d5%ad%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d6%80-%d6%87-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%aa%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%b0%d5%ab%d5%ba%d5%a5%d6%80/feed/ 0 Աղետների ռիսկերի նվազեցման կրթություն երեխաների համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d5%bf%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bc%d5%ab%d5%bd%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%a5%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d5%bf%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bc%d5%ab%d5%bd%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%a5%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8/#comments Mon, 15 Jun 2015 12:00:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=485 Շատ հաճախ մենք չենք էլ գուշակում, որ արհեստական վտանգավոր մթնոլորտ ենք ստեղծում մեր տանը, դպրոցում և այն վայրերում, որտեղ երեխաներ կան կամ կարող են լինել: Կարևոր կանոններ կան, որ պետք է ձեռնարկվեն երեխաների անվտանգությունն ապահովելու համար:

«Աղետների ռիսկի նվազեցման կրթություն». այսպես է կոչվում ձեռնարկը, որը մշակվել և տպագրվել է Եվրամիության կողմից ֆինանսավորված և ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի (ՅՈՒՆԻՍԵՖ) կողմից իրականացված «Աջակցություն Հարավային Կովկասի խոցելի համայնքներում և հաստատություններում աղետների ռիսկի նվազեցմանը» ծրագրի շրջանակներում: Գրքույկը երաշխավորված է ՀՀ կրթության և գիտության նախարության կողմից։ Հեղինակը Թերեզա Դիլբարյանն է։

Այն նվիրված է մանկավարժի և ծնողի համագործակցությանը երեխայի անվտանգ դաստիարակության գործում: Ուղեցույցը նախատեսված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների և տարրական դպրոցի աշակերտների աղետների ռիսկի նվազեցման (ԱՌՆ) կրթության համար: Այն ներառում է ԱՌՆ կրթության հարցերով ծնողական ժողովների կոնսպեկտներ, տարաբնույթ առաջադրանքներ, ծնողների համար նախատեսված հարցաթերթիկներ և հուշաթերթիկներ, ծնողներին ուղղված ուղերձներ և այլն: Ուղեցույցի առաջադրանքները կազմված են այնպես, որ ծնողները երեխաների ԱՌՆ կրթությունը շարունակեն ընտանիքում:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a1%d5%b2%d5%a5%d5%bf%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bc%d5%ab%d5%bd%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%a6%d5%a5%d6%81%d5%b4%d5%a1%d5%b6-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8/feed/ 0 Երբ նոր է հայտնաբերվել աուտիզմը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/#comments Wed, 10 Jun 2015 10:04:30 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=476 Ձեր երեխան աուտիզմ ունի, հետևաբար դուք դառնում եք մի մեծ խմբի անդամ, խումբ, որի մի մասնիկը լինելու մասին երբևէ չէիք էլ մտածել։ Դյուրին չի լինելու։ Բազում ջանքեր ու համբերություն կպահանջվեն, սակայն, բարեբախտաբար, դուք մենակ չեք այս ճամփորդության մեջ։

  1. Փորձեք կառավարել ձեզ

Իմանալով աուտիզմ ախտորոշման մասին՝ հնարավոր է՝ միանգամից խուճապի մատնվեք։ Ինչի՞ց սկսել, ինչպե՞ս առաջ գնալ. այս հարցերի պատասխանները չիմանալը իսկապես կարող է դժվարություններ առաջ բերել։ Եղե՛ք կազմակերպված։ Կենտրոնացե՛ք և փորձե՛ք ամեն ինչ պարզեցնել։ Գնե՛ք մեծ թղթապանակ, դրանում մի քանի բաժիններ առաձնացրեք։ Յուրաքանչյուր բաժնում կցեք որոշակի տեղեկատվություն, օրինակ` մի բաժնում հավաքեք ախտորոշման հետ կապված տեղեկությունները, մյուսում՝ հեռախոսահամարները, իսկ երրորդում՝ տարբեր մասնագետների այցելությունների ժամանակացույցը և այլն։

  1. Դառնում ենք հետազոտությունների գուրու

Սովորելով աուտիզմի մասին՝ կարող եք ավելի լավ և արդյունավետ որոշումներ կայացնել։ Կարդացե՛ք, օգտվե՛ք համացանցից և տեսեք, թե ի՛նչ են անում մյուսները։ Կապվե՛ք զարգացման կենտրոնների, համալսարանների և կազմակերպությունների հետ՝ իմանալու աուտիզմին վերաբերող տարբեր հետազոտությունների և դրանց արդյունքների մասին։ Ձեր ներգրավվածությունը օգնում է ձեզ և մասնագետներին ավելի լավ հասկանալու աուտիզմը։  Հետազոտության հնարավորությունների և դրա հետ կապված տեղեկատվություն ստանալու համար կարող եք այցելել կազմակերպության էլեկտրոնային կայքը` www.autismspeaks.org։

  1. Գնահատե՛ք ձեր երեխայի ուժեղ կողմերը և կարիքները

Դուք գիտեք, որ ձեր երեխան ամենալավն է։ Ձեր ներդրումն օգնում է ընտրելու համապատասխան թերապիաներ և պարապմունքներ, քանի որ դուք ավելի լավ կարող եք տեսնել ձեր երեխայի ուժեղ և թույլ կողմերը։ Ինչպես յուրաքանչյուր անհատ, աուտիզմ ունեցող երեխաներն ինքնատիպ են։ Աուտիզմ ունեցող մարդիկ շատ դժվարություններ ունեն, միաժամանակ ունեն նաև ինքնատիպ կարողություններ և ուժեղ կողմեր։ Բացահայտե՛ք ձեր երեխայի ուժեղ կողմերը և այնպես արեք, որ ձեր երեխան հպարտանա իր նվաճումներով։ Սա խթան է տալիս և օգնում, որ երեխան սովորի և բացահայտի իրեն այլ բնագավառներում ևս։

  1. Հավաքե՛ք ձեր խումբը

Համապատասխան մարդկանցից բաղկացած խումբը, որում նաև դուք ընդգրկված կլինեք, կօգնի ճիշտ որոշումներ կայացնելու ձեր երեխայի թերապիաների, զարգացմանն ուղղված քայլերի և կրթության վերաբերալ։ Ձեր խումբը պետք է ներառի բժիշկների, վարքային, խոսքի և ֆիզիկական թերապևտների՝ կախված ձեր երեխայի կարիքներից։

  1. Իմացե՛ք ձեր երեխայի իրավունքները

Դուք ձեր երեխայի շահերի ամենալավ պաշտպանն եք։ Սովորե՛ք երեխայի կրթության և դպրոցական միջավայրի մասին օրենքները։ Սովորե՛ք, թե ինչպես է պետք ճիշտ ձևակերպել ձեր երեխայի կարիքներին համապատասխան կրթական պահանջները։ Իմացե՛ք, թե ինչպես պետք է օրինական օգնության դիմել անհրաժեշտության դեպքում։

  1. Հաղորդակցեք ձեր երեխային մյուսների հետ՝ հատուկ թերապիաների և խաղերի միջոցով

Գտե՛ք այն, ինչով ձեր երեխան սիրում է զբաղվել։ Հարմարեցված ֆիզիկական ակտիվությունը շատ օգտակար է ձեր երեխայի համար։ Որոշ համայնքներ ունեն հատուկ վերականգնողական խմբակներ, զարգացման կենտրոններ, մի քանի համայնքներում էլ գործում են նաև հասարակական կազմակերպություններ, որոնք տարբեր ծառայություններ են մատուցում, ինչպես, օրինակ` նկարչական կամ թատերական խմբակները։

  1. Խնամք՝ խնամակալի համար

Սա շատ կարևոր է։ Ծնողները պետք է սովորեն ժամանակ առ ժամանակ դադար առնել։ Յուրաքանչյուրն էլ կարիք ունի թարմանալու և լիցքավորվելու։ Դուք արժանի եք դրան և չպետք է ձեզ մեղավոր զգաք դրա համար։ Մի փոքր հանգստանալը կօգնի ձեզ նոր ուժերով լցվելու և ավելի օգտակար լինելու ձեր ընտանիքին։ Ձեր ընտանիքի մյուս անդամների հետ ժամանակ առ ժամանակ առանձնացեք։

  1. Համագործակցե՛ք մյուս ծնողների և մասնագետների հետ

Կապ հաստատեք այն ծնողների և մասնագետների հետ, ովքեր անցել են այս ուղին։ Նրանք գիտեն` ի՛նչն է արդյունավետ և ի՛նչը՝ ոչ, նրանք կարող են խորհուրդներ տալ ծառայություններ մատուցողների և թերապիաների մասին։ Գտե՛ք և միացե՛ք փոխօգնության խմբերին և կիսվեք մյուսների հետ։

  1. Իմացեք՝ ինչպե՞ս օգնություն խնդրել

Իմացեք, թե ինչպե՞ս պետք է օգնություն խնդրել ընկերներից և ընտանիքի անդամներից, և մի՛ վախեցեք դա անելուց։ Ձեր ընկերներն ու ընտանիքը ցանկանում են օգնել ձեզ, սակայն կարող են տատանվել՝ իրազեկվածության պակասի պատճառով։ Ձեր երեխայի և աուտիզմի մասին մյուսներին սովորեցնելը կօգնի չկաշկանդվելու և ընդունված լինելու հասարակության կողմից, իսկ ձեր սիրելիներն էլ իրենց հերթին կկարողանան աջակցել ձեզ։

Աղբյուրը՝ autismspeaks.org

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%bf%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a1%d5%b8%d6%82%d5%bf%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%a8-2/feed/ 0 Հետվիրահատական շրջան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/#comments Mon, 08 Jun 2015 15:43:36 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=471 Եթե երեխայի վիճակի մասին երկու ծնողներն էլ հավասարաչափ տեղեկացված չեն, դա խնդիր չէ, կարևորն այն է, որ բժշկի հետ կապի մեջ լինի նա, ով ընտանիքում առաջնորդն է և զբաղվելու է երեխայով:

Հայաստանում ընդունված է` երբ երեխային վիրահատում են, այդ օրը նրա ողջ մեծ ընտանիքը՝ տատիկները, պապիկները, մորաքույրերը, հորեղբայրները և մյուսները, գալիս են հիվանդանոց, հերթով մոտենում են բժշկին, որպեսզի նա բացատրի, թե ինչ է արել, ինչ վիրահատություն է կատարել, իսկ բժիշկն ադքան ժամանակ չունի: Այդ պատճառով մեկը կամ երկուսը, ցանկալի է` որ ծնողները լինեն այն մարդիկ, ում բժիշկը վիրահատությունից առաջ ու հետո կբացատրի, թե ինչ է արել, ինչպես է անցել վիրահատությունը և այլն:

Հետվիրահատական շրջանում ծնողն ու հիվանդը ոչինչ չունեն անելու, փոխարենը շատ բան ունի անելու բուժանձնակազմը: Այս շրջանում առաջնահերթ պետք է նվազեցնել ցավը, քանի որ ցավն է, որ երեխային լարում է բոլորի դեմ` ծնողների, բժշկի, ու նա երկրորդ անգամ չի ցանկանա բժշկի գնալ: Կարևոր է, որ երեխան հիվանդանոցից ժպիտը դեմքին դուրս գա, հավատալով, որ լավ տեղ է եկել, իրեն լավ բան են արել ու լավ արդյունքով տուն է գնում: Դրա համար պետք է կապ հաստատել, կոնտակտ գտնել երեխայի հետ: Այժմ դա ավելի դժվար է, որովհետև բժշկությունն այնքան է զարգացել, որ հիմա հիվանդը 1-2 օր է մնում հիվանդանոցում, և պետք է հասցնել 1-2 օրվա ընթացքում ընկերանալ երեխայի հետ, որպեսզի նա ժպիտը դեմքին գնա տուն: Դա շատ բարդ է հատկապես փոքր երեխաների դեպքում:

Շատ հաճախ ծնողները սպասում են, որ, ահա, երեխան կվիրահատվի և վերջ: Բայց կան դեպքեր, երբ երեխան պետք է բազմաթիվ անգամ վիրահատվի, քանի որ երեխայի աճի հետ նոր խնդիրներ են ի հայտ գալիս: Կան դեպքեր, երբ բժիշկը վիրահատում է երեխային, բայց նրան չի բուժում, այլ մի փոքր բարելավում է նրա ֆունկցիոնալ վիճակը, կյանքի որակը: Վիրահատությունից հետո երեխաները պետք է հնարավորինս շուտ վերադառնան իրենց ակտիվ կյանքին, դպրոց հաճախեն, բակ դուրս գան խաղալու և տարբեր բաներով զբաղվեն:

Կարևոր է, որ վիրահատությունից հետո ծնողը հետևի բժշկի խորհուրդներին: Բայց պատահում է, երբ վիրահատությունից հետո երեխային մեկ ամիս անց բուժզննման են հրավիրում, ծնողները գնում են ու… գալիս 2 տարի հետո միայն: Այդ դեպքում ժամանակ ենք կորցնում և ցանկալի արդյունքի չենք հասնում: Հետադարձ կապը և խորհուրդներին հետևելը ամենակարևորն է, որ վիրահատության արդյունքը լավ լինի:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%be%d5%ab%d6%80%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6/feed/ 0 Ոչ ֆորմալ կրթություն բոլորի համար https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d5%b9-%d6%86%d5%b8%d6%80%d5%b4%d5%a1%d5%ac-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d5%b9-%d6%86%d5%b8%d6%80%d5%b4%d5%a1%d5%ac-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/#comments Fri, 08 May 2015 18:01:05 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=409 Ոչ ֆորմալ կրթությունը կրթատեսակ է, որը ստեղծվել է ժամանակի մարտահրավերները լուծելու համար: Եթե ֆորմալ կրթությունը հիմնականում ուղղված է մարդկանց մտավոր ունակությունների զարգացմանը, էրուդիցիայի խորացմանը, վերլուծական մտածողության զարգացմանը` բավականաչափ գիտելիքներ ու դրանց հետ աշխատելու գործիքներ տրամադրելով, ապա ոչ ֆորմալ կրթությունն ուղղված է հիմնականում արժեքների, մոտեցումների, վարվելակերպի ձևավորմանը:

Շատ հաճախ թյուրըմբռնում է լինում, և ինտերակտիվությունը շփոթում են ոչ ֆորմալ կրթության հետ, ինչը սխալ է: Ամեն ինտերակտիվ, խաղային, հետաքրքիր բան չէ, որ ոչ ֆորմալ է: Սա շատ կարևոր է հասկանալ, որովհետև դրանից հետո փորձում ենք հասկանալ` եթե դա չէ, ապա ի՞նչ է: Ոչ ֆորմալ ուսուցումը առանձնահատուկ կրթատեսակ է առանձնահատուկ խնդիրներ լուծելու համար:

Ոչ ֆորմալ կրթությունը մշակվել է կոնկրետ կառույցների կողմից կոնկրետ ժամանակի մարտահրավերներին  դիմակայելու համար և այսօր էլ հիմնականում դրան է ծառայում: Ոչ ֆորմալ կրթությունը երբեք չի կարող փոխարին ֆորմալ կրթությանը: Այն ավելի շատ ստեղծված է քաղաքացիական խնդիրների, ակտիվությանն աջակցելու համար: Ոչ ֆորմալ կրթությունը առավել լավ է լուծում մարդու անհատական ու սոցիալական խնդիրները:

Այս կրթական ինստիտուտը հիմնականում հիմնված է երկու կառույցների` Եվրամիության և Եվրախորհրդի շրջանակներում, այդտեղի կրթական, փիլիսոփայական, սոցիոլոգիական մտքի վերլուծության վրա. ի՞նչ խնդիրներ ունի, ի՞նչ բացեր ունի ֆորմալ կրթությունը, ինչպե՞ս կարելի է այլընտրանքային ինչ-որ ձևեր առաջարկելով դրանց լուծումներ տալ:

| Ներառական ոչ ֆորմալ կրթություն

Շատ կարևոր է, որ լինեն այնպիսի դասընթացներ, որտեղ ամբողջական խումբը կազմված կլինի հաշմանդամություն ունեցող մարդկանցից: Տրամաբանական կլինի նաև այդպիսի դասընթացներ ունենալ: Մյուս տիպի դասընթացները օգտակար են երկուսի համար էլ: Մարդիկ, որ ունեն հաշմանդամություն և ընդգրկվում են այս խմբի մեջ, քայլ է դեպի հասարակություն, դեպի ինտեգրում:

Ոչ ֆորմալ կրթությունը պետք է ներառական լինի: Շատ խնդիրներ կան, բայց պետք է այդ ուղղությամբ էլ շարժվել: Թրեյնինգ վարողները անպայման պետք է վերապատրաստում անցնեն` հաշմանդամություն ունեցող անձանց ուսուցանելու համար: Բաներ կան, որ մարդիկ ընդհանրապես չեն պատկերացնում, չգիտեն, թե ինչ պետք է անել: Հեշտ չէ: Պետք է նախ մասնագիտական գիտելիք ունենալ, հետո նվազագույն մոտիվացիա, որպեսզի հասկանաս, թե ինչ կարգի խնդիրներ են լինում, որ խնդրի համար ի՛նչ ադապտացիա է հարկավոր:

Շատ հաճախ թրեյներները վերցնում են այդ պատասխանատվությունը` առանց պատրաստ լինելու, հետո խնդրի առջև են կանգնում: Տեղանքի մատչելիությունը Հայաստանում ամենալուրջ խնդիրներից մեկն է: Բայց հիմա ունենք այն, ինչ ունենք, և դա փոխարինում ենք մարդկային պոտենցիալով. եթե չկա հարթակ կամ վերելակ, խմբում կան մասնակիցներ, ովքեր պատրաստ են օգնելու:

Իհարկե, փորձի արդյունքում ինչ-որ բաներ սովորում ես, բայց պետք չէ հեծանիվ հայտնագործել, երբ հաշմանդամության խնդրով մասնագիտացող կազմակերպությունները արդեն ունեն իրենց ուսուցանողները և մոտեցումները: Այստեղ կարևոր է, որ հաշմանդամություն ունեցող անձանց դիտարկենք ոչ միայն սպառողի, այլ նաև կիրառողի դերում: Պարտադիր չէ, որ նրանք միայն մասնակից լինեն, այս դեպքում կարող են թրեյներներ և ուսուցանողներ լինել, և դա էլ է կարևոր հասկանալ:

| Որո՞նք են այդ ծրագրերը, ինչպե՞ս մասնակցել դրանց

Հայաստանում միջազգային փոխանակման հնարավորությունները երիտասարդների համար այնքան էլ շատ չեն: Կան ծրագրեր, կազմակերպություններ, որոնք օգնում են երիտասարդներին միջմշակութային փոխանակություններ իրականացնելու: Եվրամիության հիմնական ծրագիրը, որ բաց է Հայաստանի համար, չնայած շատ քիչ մարդիկ են դրանից օգտվում 2004-2007 թթ., կոչվում էր «Երիտասարդություն», 2007-2013 թթ. երկրորդ հրատարակությունը լույս տեսավ, որը կոչվում էր «Երիտասարդությունը շարժման մեջ» և 2014-ից նոր հրատարակություն է լույս տեսել, որը կոչվում է «Erasmus+»:

Այս ծրագիրը հիմնականում խթանում է այն երիտասարդների շարժունակությունը և մասնակցությունը, ովքեր ավելի քիչ հնարավորություններ ունեն: Խոսքը միայն հաշմանդամություն ունեցողների մասին չէ. կարող է լինել սոցիալական, կրթական, աշխարհագրական, լեզվական կամ որևէ այլ խոչընդոտ, որը դժվարացնում է այդ մարդու մասնակցությունը միջազգային ծրագրերին: Նրանց մասնակցությունը առաջին հերթին է խթանվում այս ծրագրերին և այս մասին պետք է  իրազեկ լինեն թե՛ երիտասարդները և թե՛ նրանց ծնողները:

| Ի՞նչ է հարկավոր ծրագրերին մասնակցելու համար

Շատ բան կախված է թե՛ ծնողների, թե՛ մասնակիցների մոտեցումներից: Լինում են դեպքեր, երբ ծնողը աջակցում է, բայց երիտասարդը տեղից չի շարժվում, լինում է նաև հակառակը: Սակայն նրանք պետք է հասկանան, որ միջավայրը թշնամական չէ, այն կարող է պրոբլեմատիկ լինել ինչպես բոլորի համար, իրենց համար` գուցե մի քիչ ավելի, բայց միանգամից բոլոր խնդիրները չեն լուծվում:

Շատ կարևոր է հաշմանդամություն ունեցող մարդու մոտեցումը: Ամենակարևորը` նա պետք է պատրաստ լինի ընդունելու իրականությունը, գնահատելու իրավիճակը: Եթե նրա մոտեցումը բաց է, պատրաստ է ընդունելու իրավիճակը, և այդ իրավիճակում ուզում է առավելագույնը ստանալ, ուրեմն` կստանա:

Ոչ ֆորմալ կրթությունը ամբողջությամբ հարմարեցված է soft skills ուղղությանը, ու այս առումով, այն մարդկանց համար, ովքեր իրենց ֆիզիկական տվյալների պատճառով երբեմն դժվարություններ ունեն թեկուզ շփման, հասարակության մեջ իրենց տեղը գտնելու առումով, սա իրոք գտած բան է: Արժի, որ բոլոր ծնողները, ովքեր ունեն հաշմանդամություն ունեցող երեխաներ, մտածեն, որ այս գործիքը կա նրանց համար և պետք է օգտագործել:

Զրուցեց Մարիամ Եղիազարյանը

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b8%d5%b9-%d6%86%d5%b8%d6%80%d5%b4%d5%a1%d5%ac-%d5%af%d6%80%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80/feed/ 0 Ի՞նչ է դիսլեքսիան https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%a4%d5%ab%d5%bd%d5%ac%d5%a5%d6%84%d5%bd%d5%ab%d5%a1%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%a4%d5%ab%d5%bd%d5%ac%d5%a5%d6%84%d5%bd%d5%ab%d5%a1%d5%b6/#comments Mon, 04 May 2015 14:39:19 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=394 Դիսլեքսիան, որն այլ կերպ անվանում են նաև կարդալու դժվարություն կամ ալեքսիա, ընթերցելու դժվարություն է: Այն ներառում է բառերի արտասանության, գրելու, արագ կամ բարձրաձայն կարդալու և կարդացածը հասկանալու դժվարությունները: Դիսլեքսիան ամենահաճախակի հանդիպող սովորելու դժվարությունն է: Դրա առաջացումը կարող է պայմանավորված լինել թե՛ գենետիկական, թե՛ միջավայրային  գործոններով, երբեմն այն կարող է նաև ժառանգական բնույթ ունենալ:

Դիսլեքսիայով պայմանավորված խնդիրներն առաջ են գալիս այն պարագայում, երբ ուղեղի այն կենտրոնը, որը պատասխանատու է գրավոր ու բանավոր խոսքի համար, տարբերվում է առավել հաճախ հանդիպող իր վիճակից, իսկ առանց այդ երկու ֆունկցիաների երեխան չի կարող ճիշտ գրել-կարդալ:

Դիսլեքսիա ունեցող երեխաների համար մեծ դժվարություն է դպրոց գնալը, ուսուցիչների, ծնողների ու ընտանիքի անդամների անընդհատ ուղղումներին դիմանալն ու բառերը ճիշտ արտասանելու անվերջ փորձերը: Բանն այն է, որ դիսլեքսիա ունեցող երեխաները  ճիշտ են ճանաչում տառերը, դրանք առանձին-առանձին կարող են ճիշտ արտաբերել, սակայն երբ հերթը հասնում է բառերին կամ նախադասություններին, տառերի դասավորությունը փոփոխություններ է կրում: Երեխան չի կարողանում վանկերը ճիշտ միացնել, երբեմն բաց է թողնում բառի առաջին կամ վերջին վանկը, տառեր է բաց թողնում կամ ավելորդ հնչյուններ է ավելացնում բառին, չի կարողանում նախադասությունը ճիշտ կարդալ: Դիսլեքսիա ունեցող մարդիկ Ժ-Շ-ն, Զ-Ս-ն, Բ-Վ-ն, Պ-Տ-ն կարող են փոփոխել, այսինքն՝ մեկի փոխարեն մյուսն արտասանել:

Դիսլեքսիան տղաների շրջանում 3-4 անգամ ավելի շատ է հանդիպում, քան աղջիկների: Ըստ համաշխարհային վիճակագրության` դպրոցահասակ երեխաների 5-ից 8%-ը դիսլեքսիա ունի: Ընթերցանության դժվարությունները սովորաբար ի հայտ են գալիս 2-րդ դասարանից հետո: Հնարավոր է նաև, որ ավելի ուշ տարիքում ևս այն գլուխ բարձրացնի:

Դիսլեքսիան հայտնաբերելը բավականին դժվար է. թեև այն ի հայտ է գալիս հիմնականում տարրական դպրոցի աշակերտների մոտ, սակայն սովորաբար չի կարող հայտնաբերվել ուսուցչի կամ ծնողների կողմից: Դիսլեքսիան հայտնաբերելու համար գոյություն ունեն հատուկ թեստեր, որոնք կարող են պարզել տվյալ անձի` դիսլեքսիա ունենալու հավանականությունը:

Այն ժամանակ, երբ երեխայի մոտ դիսլեքսիա է հայտնաբերվում, ծնողները պետք է դիմեն լոգոպեդի և հոգեբանի օգնությանը: Պարբերական ու ճիշտ մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է, որ բավական լավ արդյունքներ գրանցվեն: Քանի որ յուրաքանչյուր մարդու ընդունակությունների ու կարողությունների սահմանը տարբերվում է մյուս մարդկանցից, հնարավոր չէ սահմանել դիսլեքսիայի հաղթահարման հստակ ժամկետ: Այն կարող է ձգվել ամիսներ, մինչև անգամ տարիներ:

Հոգեբանի աշխատանքը կօգնի երեխային հիշողությունը լավացնելու, ավելի արագ կենտրոնանալու և ուշադրությունը սևեռելու բուն գործողության վրա:

Շատ կարևոր է, որ սերտ լինի ծնող-երեխա-մասնագետ կապը, քանի որ օղակներից մեկի պասիվության պատճառով աշխատանքը գուցե սպասելիքները չարդարացնի:

Դիսլեքսիա ունեցող երեխաների կրթությունը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է առաջնորդվել անհատական ուսուցման պլանով, երեխային հավելյալ ժամանակ տրամադրել առաջադրանքները կատարելու համար, անհրաժեշտության դեպքում տրամադրել դասագրքերի աուդիոտարբերակները և լրացուցիչ ժամանակ հատկացնել աշակերտի արտասանությանն ու ընթերցանությանը: Որոշ տառատեսակների միջոցով հնարավոր է հեշտացնել դիսլեքսիա ունեցող անձանց ընթերցանությունը, օրինակ` լատինական այբուբենի համար գոյություն ունեն  Dyslexie, OpenDyslexic և Lexia Readable տառատեսակները:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%9e%d5%b6%d5%b9-%d5%a7-%d5%a4%d5%ab%d5%bd%d5%ac%d5%a5%d6%84%d5%bd%d5%ab%d5%a1%d5%b6/feed/ 0 Ինչպես է անցել նրա օրը դպրոցում https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/#comments Wed, 29 Apr 2015 16:42:33 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=385 Դպրոցահասակ երեխաները օրվա կեսը դպրոցում են անցկացնում` դասընկերների, ուսուցիչների կողքին, ծնողից հեռու: Հաշմանդամություն ունեցող այն երեխաների ծնողները, ովքեր ողջ օրը չեն կարող դպրոցում անցկացնել, ցանկանում են իմանալ, թե նրա օրն ինչպե´ս է անցել, ի´նչ նոր բաներ է սովորել և այլն:

Եթե դուք երեխային հարցնեք. «Դե, ինչպե՞ս են դասերդ դպրոցում», ամենայն հավանականությամբ «նորմալ է» պատասխանը կստանաք: Իսկ եթե իսկապես ցանկանում եք իմանալ, թե ինչպե´ս է նրա օրը անցել, ապա ձեր երեխային օգնեք` այնպիսի հարցեր տալով, որոնք նրան կստիպեն անկեղծանալ ու մանրամասներ պատմել:

Միշտ չէ, որ երեխաներն ընկերական հարաբերություններ են ունենում ծնողների հետ, ուստի հաճախ պարփակվում են ու ծնողին մասնակից չեն դարձնում իրենց դպրոցական կյանքին: Հարաբերությունների փոփոխության ճանապարհին օգտվեք այս հարցերից, ու կամաց-կամաց փոքրիկ հաջողություններ կգրանցեք:

1. | Այսօր ի՞նչ լավ բան է կատարվել քեզ հետ դպրոցում: Իսկ ի՞նչ վատ բան է կատարվել:

2. | Կպատմես, թե ի´նչ ծիծաղելի դեպք է պատահել այսօր դպրոցում:

3. | Եթե դու ընտրելու լինեիր, ո՞ւմ կողքին կցանկանայիր նստել դասարանում: Իսկ ո՞ւմ կողքին չէիր ցանկանա նստել:

4. | Կպատմե՞ս ձեր դպրոցի ամենագեղեցիկ անկյան մասին:

5. | Ի՞նչ տարօրինակ բառ ես այսօր լսել: Կամ գուցե քեզ տարօրինակ որևէ բա՞ն են ասել:

6. | Եթե ուսուցչիդ այսօր մեր տուն հրավիրեինք, ի՞նչ ես կարծում` ինձ ի՞նչ կպատմեր քո մասին:

7. | Ո՞ւմ ես այսօր օգնել:

8. | Ամենաշատն ո՞վ է օգնում քեզ:

9. | Ասա´ ինձ, թե ի´նչ նոր բան ես այսօր իմացել:

10. | Եղե՞լ է մի պահ, երբ քեզ ամենաերջանիկն ես այսօր զգացել:

11. | Ինչ-որ պահի տխրե՞լ ես այսօր:

12. | Եթե այլմոլորակայինները գային ձեր դասարան, ո՞ւմ կցանկանայիր, որ տանեին իրենց հետ:

13. | Դասամիջոցին ո՞ւմ հետ կցանկանայիր խաղալ: Այնպիսի մեկի, ում հետ դեռ երբեք չես խաղացել:

14. | Այսօրվա կատարվածներից ինչ-որ լավ բան պատմիր ինձ:

15. | Ուսուցիչն այսօր ո՞ր բառն է շատ կրկնել:

16. | Ինչի՞ մասին կցանկանայիր տեղեկանալ այսօր դպրոցում:

17. | Կա՞ այնպիսի բան, որ կցանկանայիր քիչ անել դպրոցում:

18. | Դասարանում ո՞ւմ հետ ես քեզ ավելի լավ դրսևորում:

19. | Դասամիջոցներին սովորաբար որտե՞ղ ես խաղում:

20. | Ձեր դասարանում ո՞վ է ամենակատակասերը:

21. | Քեզ դո՞ւր է եկել այսօրվա ճաշիկը:

22. | Եթե ապագայում ուսուցիչ դառնայիր, ըստ քեզ` ինչպիսի՞ն կլինեիր:

23. | Ո՞վ է ձեր դասարանում ամենաանկարգը:

24. | Եթե կարողանայիր դասընկերներիցդ մեկի հետ տեղերով փոխվել, ո՞վ կլիներ նա և ինչո՞ւ:

25. | Ամենաշատն ո՞վ է քեզ օգնում դասարանում, երբ անհրաժեշտ է հավաքել պայուսակդ կամ դասարանից դասարան տեղափոխվել:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%a7-%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d6%80%d5%a1-%d6%85%d6%80%d5%a8-%d5%a4%d5%ba%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed/ 0