Բոլորակ » հոգեբան https://parents.disabilityinfo.am Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների համար Wed, 09 Jan 2019 10:37:59 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.1.38 Հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողը չպետք է անտեսի սեփական «ես»-ը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ae%d5%b6/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ae%d5%b6/#comments Fri, 25 Sep 2015 09:49:17 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=610 Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողները, ի տարբերություն մյուսների, երբեմն ավելի շատ ժամանակ են տրամադրում իրենց երեխաներին, ավելի շատ ջանքեր և էներգիա ծախսում, որպեսզի իրենց փոքրիկները լիարժեք ապրեն: Այս ամենի համար կան օբյեկտիվ պատճառներ, որովհետև տարբեր դժվարություններ ունեցող երեխաները ավելի շատ ծառայությունների կարիք ունեն, ինչը ծնողից ավելի մեծ ֆիզիկական և հոգեկան լարում է պահանջում: Բնականաբար, ծնողներն իրենց պարտականությունները սիրով են կատարում, սակայն մեծ պատասխանատվությունը երբեմն պատճառ է դառնում, որ մարդն ընդհանրապես մոռանա իր սեփական կարիքների, ցանկությունների մասին և անուշադրության մատնի իրեն, հավատալով, որ դա է միակ ճանապարհն իր երեխայի երջանիկ մանկությունն ապահովելու համար:

Բայց արդյո՞ք սեփական «ես»-ը մոռանալը միակ ճանապարհն է, և հնարավո՞ր է արդյոք այլ կերպ ապրել և վերաբերվել ծնողական պարտականություններին: Այս մասին իր կարծիքն է հայտնում հոգեբանական ծառայություններ մատուցող «ԱՊԱԳԱ» կենտրոնի բժիշկ-հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Արմեն Բեջանյանը:

Երեխայի ծննդից հետո սեփական «ես»-ը կորցնելը կամ այն մի կողմ դնելը հաճախ հանդիպող խնդիր է ու բնորոշ ոչ միայն հաշմանդամություն ունեցող փոքրիկների ծնողներին, այլ նաև նրանց, ովքեր անձնային խնդիրներ ունեն: Դա սեփական մեղքի զգացողության դրսևորման ձևերից է: Նման զգացողություններ կարող են ունենալ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների մայրերը, միայնակ մայրերը կամ այլ խնդիրներ ունեցողները: Բնական է, հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնողն ավելի խորքային ապրումներ կարող է ունենալ, հաճախ մտածել, որ ինքն է սխալ որևէ բան արել, կյանքն է իրեն պատժել…

Բնականաբար, սրանք սխալ մտքեր են ու ծնվում են ներանձնային խնդիրների արդյունքում: Երեխայի կարիքները հոգալու, նրան խնամելու համար սեփական «ես»-ը մի կողմ դրած ծնողները, ովքեր պարփակված են, ամբողջ ուշադրությունն ու ժամանակը տվել են բացառապես երեխային, մոռացել են իրենց մասին, միայնակ չեն կարող շտկել իրավիճակը: Նրանց օգնություն, աջակցություն են հարկավոր: Լավ տարբերակ կարող են լինել հասարակական կազմակերպությունները, որոնց անդամները հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողներ են: Սոցիալական ակտիվությունը շատ լավ խթան կարող է հանդիսանալ ինքնագիտակցության ձևավորման, զարգացման և, ինչու ոչ, սեփական կյանքը կարևորելու, ձևավորելու համար: Այսինքն` պետք է անձին մղել սոցիալական ակտիվության: Սրանից նաև երեխան է շահում, որովհետև դադարում է ամբողջ օրը ճնշվել ծնողի «կարելի»-ներից ու «չի կարելի»-ներից:

Մարիամ Հովհաննիսյան. «Ամեն ինչ շատ պարզ է. կա խնդիր, որը միայն ծնողի միջոցով է լուծվում մեր մեր երկրում: Անընդմեջ ֆիզիոթերապիաներ, տարբեր կենտրոններով վազք, պարբերաբար առողջական ստուգումներ, երեխայի հետ հաճախում ես մանկապարտեզ, այնուհետև` դպրոց, եթե, իհարկե, չես ուզում, որ նա տանը նստի: Իսկ այդ գրաֆիկի մեջ հնարավոր չէ աշխատել, առավել ևս, եթե ամեն օր օգնող չունես: Բացի այդ, եթե ցանկանաս թեկուզ ամիսը մեկ օրդ ընկերներիդ հետ անցկացնել, միջոցներն էլ չեն մնում երեխայի կարիքները բավարարելուց հետո»:

Ծնողների կողմից գերխնամքի արժանացող երեխայի դեպքում ակամա առաջին հերթին նրա հաշմանդամությունն է շեշտվում: Եթե մարդկանց ըստ նրանց ունեցած խնդիրների չափենք` բոլորս էլ որևէ իրավիճակում կարող ենք հաշմանդամություն ունեցող մարդ համարվել, որովհետև այս կամ այն միջավայրում մեր գործողությունները ևս կարող են սահմանափակվել, ու մենք էլ կարող ենք այլոց օգնության կարիքն ունենալ: Ծնողը պետք է միջնորդ լինի երեխայի և սոցիումի միջև: Ոչ թե խնամի, թաքցնի մարդկանց աչքից, այլ օգնի երեխային ինտեգրվել հասարակությանը:

Ծնողները, հատկապես մայրերը, սեփական «ես»-ը կորցնելուց խուսափելու համար պետք է նախևառաջ պլանավորեն իրենց առօրյան, շաբաթը, այսինքն` հստակ իմանան, թե ի´նչ անելիքներ ունեն: Կինը պետք է իր ցուցակում տեղ հատկացնի`

  • աշխատանքին,
  • տնային գործերին,
  • ամուսնու հետ շփմանն ու հարաբերություններին,
  • ժամանցին,
  • սեփական խնամքին:

Վերոնշյալ կետերի փոխարեն հաճախ հանդիպում ենք փոշեկուլը ձեռքից ցած չդնող, առավոտից երեկո խոհանոցում օրն անցկացնող կամ միայն երեխայի խնամքով զբաղվող մեկին: Այս հանգամանքներում, բնականաբար, տուժում է ամբողջ ընտանիքը` ամուսինը, երեխան, նրանց հետ ապրող մյուս մարդիկ:

Նա պետք է հստակ իմանա, որ, օրինակ` այս ժամից այս ժամը պետք է սուրճ խմի հարևանուհու հետ, պետք է սովորություն դարձնի հաղորդակցվել այլոց հետ: Անձը սոցիալական էակ է ու անհատից անձ է դառնում այլոց հետ շփման շնորհիվ: Եթե դա բացակայում է, նա փակվում է չորս պատի մեջ ու ամբողջ օրը նվիրում երեխայի, ամուսնու կամ մոր խնամքին, սահմանափակում է կյանքի տված մյուս հնարավորությունները:

Նարինե Մանուկյան. «Փոքր տղաս, որը մանկական ուղեղային կաթված ունի, 6 ամսական էր, երբ մայրս հանկարծամահ եղավ: Աշխարհս մի պահ փլվեց, դադարեցի լիաթոք շնչել… Որոշ ժամանակ անց հասկացա, որ ինձ դադար է պետք, ու չնայած փոքրիկիս հետ օրական 2-3 թերապիաների էի գնում` շաբաթը 6 օր, ու դա նրան անհրաժեշտ էր, փորձեցի ինքս ինձ մի քիչ ժամանակ հատկացնել: Հրաժարվելով մի քանի հոբբիներից, դայակ գտա, որին վստահեցի, և սկսեցի մի քիչ, շաբաթական 2 օր ԱՊՐԵԼ ինձ համար, մեծ որդուս ու ամուսնուս համար: Փոքրիկս էլ չտուժեց, քանի որ մյուս օրերին ավելի հանգիստ ու քիչ նյարդային էի լինում, ոչ թե համբերատար, այլ կարոտա՜ծ: Կարծում եմ, որ երեխան միայն շահում է, եթե մայրիկն ինքնաբավ ու հանգիստ է, գոնե որոշ չափով, ինչքան հնարավոր է: Տատիկներն ու մյուս հարազատները պետք է օգնեն պահել հավասարակշռությունը: Պետք չէ ինքնահրկիզվել, քանի որ եթե մի օր մայրը սպառվի, ոչ ոք ու երբեք չի՛ կատարի նրա ֆունկցիան փոքրիկի համար: Սեփական «ես»-ի մասին մոռանալը «լավ ծնող» ասվածի հետ ոչ մի կապ չունի»:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%b8%d5%b2-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%ae%d5%b6/feed/ 0 Բուն մանկիկության շրջանի ընդհանուր բնութագիրը https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a8%d5%b6%d5%a4%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a8%d5%b6%d5%a4%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2/#comments Tue, 07 Apr 2015 17:40:09 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=267 Մարդու ծնունդը բնության ամենազարմանահրաշ երևույթներից  է: Երեխան մի ճիչով ազդարարում է իրլույս աշխարհ գալու փաստը և, չնայած բժիշկներն ու կենսաբաններն այն կապում են  թոքերում կուտակված օդի ուժեղ արտամղման հետ, որոշ հոգեվերլուծողներ այն մեկնաբանում են որպես երեխայի բացասական վերաբերմունք իր համար նոր, անծանոթ միջավայրի նկատմամբ:

Կյանքի առաջին ամսում երեխայի դեմքին ժպիտ է առաջանում ի պատասխան մեծահասակի քնքուշ խոսքերի, ժպիտի, կամ էլ որևէ առարկայի վրա տեսողական կենտրոնացման: Մոտ 1,5-2ամս.-ում երեխան արդեն մեծահասակին տեսնելիս ուրախ ձայներ է արձակում, ժպտում է, ծիծաղում և ձեռքերն ու ոտքերն աշխուժորեն շարժում: Այս երևույթը հոգեբանության մեջկոչվում է «աշխուժացման բարդույթ»:

Դա երեխայի դրական ռեակցիան է այն մեծահասակի նկատմամբ, որը նրան խնամում է, այսինքն, երեխան կարծես շնորհակալություն է հայտնում մորը` իր նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքի համար: Սակայն այս երևույթի հետագա ուսումնասիրության արդյունքում համոզվեցին, որ աշխուժացման բարդույթը ոչ միայն էմոցիոնալ, հուզական ռեակցիա է, այլև երեխայի առաջին սոցիալական պահանջ-մունքը: Երեխան մեծահասակին իր հետ շփվելու, իրհետ հաղորդակցվելու հրավեր է ուղարկում և այլևս մենակ մնալ չի ցանկանում: Աշխուժացման բարդույթի ի հայտ գալով երեխան թևակոխում է մի նոր, զարգացման առումով առավել բարդ տարիքային շրջան: Այն ընդգրկում է կյանքի մոտ 1,5- 2 ամսականից մինչև 1 տարեկան ժամանակահատվածը:

Խոսելով ընկալման զարգացման մասին կարող ենք ասել, որ այս շրջանում գնալով ավելի կատարելա-գործվում է տեսողական կենտրոնացումը, այն դառնում է ավելի տևական (7-8 վրկ.), մեծանում է տեսողական հեռավորությունը: Երեխան կարողանում է հետևել շարժվող առարկաներին, նա  ոչ միայն պարզապես նայում է, այլև տեսնում, որոշակի ակտիվություն է դրսևորում տեսածի նկատմամբ:

Մանկիկության շրջանում երեխան կարողանում է ընկալել առարկայի ձևը և եզրագծերը:  Եթե երեխային ցույց են տալիս նկար սպիտակ ֆոնով և սև եզրագծերով, ապա նրա հայացքը ոչ թե թափառում է նկարի ողջ ֆոնի վրայով, այլ կանգ է առնում սպիտակ և սև եզրագծերի սահմանում: Կամ, եթե երեխային ցույց են տալիս 2 նկար` մեկը միատոն, իսկ մյուսը սև ուղղահայաց գծերով, ապա երեխան առավել երկար կենտրոնանում է երկրորդ նկարի վրա: Ընդհանրապես մանկիկին ավելի շատ հետաքրքրում են կոր, զիգզագ, աղեղային գծերը, քան` ուղիղ գծերը:

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%ab%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a8%d5%b6%d5%a4%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2/feed/ 0 Երբ պտղի մոտ ախտորոշվել է հաշմանդամություն https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%ba%d5%bf%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%b8%d5%bf-%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%ba%d5%bf%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%b8%d5%bf-%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82/#comments Tue, 07 Apr 2015 17:33:45 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=224 Խորհուրդներ հոգեբանից

Կան հաշմանդամության որոշ տեսակներ, որոնք հնարավոր է հղիության ընթացքում պարզել` Դաունի համախտանիշ, ֆիզիկական հաշմանդամություն` պտղի վերին կամ ստորին վերջույթների բացակայություն, տարբեր տեսակի ինֆեկցիաներից առաջացած ախտորոշումներ: Ի՞նչ խորհուրդ կարելի է տալ այն կնոջը, ում երեխան ծնվելու է հաշմանդամությամբ:

Ներարգանդային շրջանում, երբ պտղի մոտ ախտորոշվում է հաշմանդամություն, կինը կանգնում է ընտրության առաջ. լույս աշխարհ բերել հաշմանդամություն ունեցող երեխայի՞ն, թե՞ ընտրել կարճ ճանապարհը` ազատվել նրանից: Այս խնդրի առաջ հայտնված կինը նախքան ընտրություն կատարելը պետք է հստակ գիտակցի` ի´նչ է իրեն պետք:

Առաջին հերթին նա պետք է ինքն իրեն հարցնի` պատրա՞ստ է արդյոք հաշմանդամություն ունեցող երեխայի հետ ճանապարհ անցնելու: Արդյոք ունի՞ ներքին ուժ և կամք հաշմանդամություն ունեցող երեխայի հետ մի ամբողջ կյանք անցնելու, պատրա՞ստ է արդյոք սիրով և համբերությամբ իմ երեխայի հետ կառուցելու նրա աշխարհը:

Հաջորդ կարևոր քայլը, որը պետք է անի հղի կինը, պետք է կարդա, իմանա, թե երեխան ինչ հաշմանդամություն է ունենալու, աշխարհում նմանօրինակ ինչ դեպքեր կան, ինչ զարգացումներ են ունենում նման հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ, առհասարակ, ծանոթանա նախադեպերին, տեղեկացվի, պարզապես, տեղեկացվի:

Երբ հղիության շրջանում բժիշկը ձեր երեխայի մոտ ախտորոշել է հաշմանդամություն, ապա բացարձակապես անիմաստ կլինի փորձել գտնել հաշմանդամության արմատները` ինչո՞ւ, ինչպե՞ս, գուցե ժառանգականությո՞ւնն է, գուցե` անե՞ծք, կարմաս լավը չէր և այլն: Նման զբաղմունքը ոչ միայն չի օգնի, այլև ավելի կխճճի:

Իսկ եթե գիտակցաբար լսում եք ձեր ներքին ձայնը և ինքներդ ձեզ հետ ներդաշնակ եք, ապա պատկերացրեք, թե ինչ զգացողություններով կդիմավորեք ձեր փոքրիկին, ինչպես կպահեք և կզարգացնեք նրան, ինչպես կկառուցեք նրա աշխարհը, որը կտարբերվի շատերի կառուցածից և կլինի միայն ձերը: Գուցե սա է այն տեղը, որտեղ կկարողանաք ինքնադրսևորվել, աշխարհը կառուցել միայն ձեր ինքնատիպությամբ: Արդարացված և ճիշտ է, երբ հաշմանդամություն ունեցող երեխա լույս աշխարհ բերելու որոշումը կինը կայացնում է հոգեպես խաղաղ վիճակում: Նման դեպքում կնոջ համար երեխայի ծնունդը պետք է լինի ոչ թե բեռ կամ խաչ, այլ պատասխանատվություն և գիտակցում, որ քո երեխան իր միջավայրից կտարբերվի իր ինքնատիպությամբ և յուրօրինակությամբ, և դու նրան կվերաբերվես որպես հավասարը հավասարին: Կինը հաշմանդամություն ունեցող երեխային լույս աշխարհ պետք է բերի այն ժամանակ, երբ վստահ կլինի, որ  իր երեխան կարող է լինել երջանիկ և շրջապատը դարձնել այդպիսին:

Խորհուրդներ ծնողից

  • Կարևոր է նախ հասկանալ, թե ինչ խնդիրներ կամ դժվարություններ է ունենալու երեխան, ինչ աստիճանի են լինելու բարդությունները և ինչպես կարելի է դրանք հաղթահարել: Կարդացեք նաև դրական և հաջողված դեպքերի մասին, թե ինչպե´ս են նույն հաշմանդամությունն ունեցող մարդիկ ապրում, աշխատում, և ի´նչն է նրանց օգնել հասնելու այդ ամենին:
  • Փորձեք դիմել հոգեբանի: Այսօր բավականին շատ են հոգեբանական կենտրոնները, նույնիսկ օնլայն խորհրդատվություն կարող եք գտնել: Քիչ չեն նաև անվճար հոգեբանական ծառայությունները, որոնք տրամադրում են հասարակական կազմակերպությունները:
  • Տեղեկացե´ք պետական աջակցության և երաշխիքների մասին: Դիմե´ք ձեր ընտանեկան կամ տեղամասային բժշկին, որպեսզի օգնի ձեզ տեղեկություններ հավաքելու, թե ինչ ծառայություններ կարող եք ստանալ պետական մարմիններից: Բացի այդ, կարող եք անմիջական կապ հաստատել ՀՀ տարբեր նախարարությունների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և այլ կառույցների հետ: Դրանք ևս ստեղծված են ձեզ աջակցելու, խորհրդատվական և տեղեկատվական ծառայություններ մատուցելու համար և կարող են վստահելի աղբյուր լինել ձեզ համար:
  • Փորձեք կապ հաստատել նույն իրավիճակում հայտնված այլ ծնողների հետ: Մի´ խուսափեք շփվել և մտերմանալ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողների հետ, նրանց փորձը և գիտելիքները ձեզ կօգնեն հնարավորինս արագ հաղթահարելու հոգեբանական խնդիրները և պատվով դուրս գալու երբեմն անելանելի թվացող իրավիճակներից:
  • Կապ հաստատեք նաև հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող հասարակական կազմակերպությունների հետ, որոնք փորձ և հաջողված պատմություններ ունեն. դրանք ձեզ համար օրինակ կհանդիսանան, և դուք ձեզ մենակ չեք զգա:
  • Ամենակարևորը` բոլոր հարցերը պետք է քննարկել ամուսնու հետ, որոշումը ևս պետք է ընդունել միասին, որպեսզի հնարավոր լինի խուսափել ընտանիքի փլուզումից:
]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%ba%d5%bf%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%b8%d5%bf-%d5%a1%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%be%d5%a5%d5%ac-%d5%a7-%d5%b0%d5%a1%d5%b7%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82/feed/ 0 Կա՞ արդյոք չափաբաժին սիրո մեջ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a1%d5%9e-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b5%d5%b8%d6%84-%d5%b9%d5%a1%d6%83%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%aa%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ab%d6%80%d5%b8-%d5%b4%d5%a5%d5%bb/ https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a1%d5%9e-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b5%d5%b8%d6%84-%d5%b9%d5%a1%d6%83%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%aa%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ab%d6%80%d5%b8-%d5%b4%d5%a5%d5%bb/#comments Wed, 01 Apr 2015 08:43:51 +0000 http://parents.disabilityinfo.am/?p=6 Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողներից շատերը հաճախ են բախվում սիրո սխալ չափաբաժնի հետևանքներին ու հաճախ կա՛մ չափից ավելի ուշադրություն են հատկացնում երեխաներին, կա՛մ ինչ-որ կերպ անտեսում` նրանց «զրկելով» ծնողական լիարժեք սիրուց: Որպեսզի նման խնդրի առաջ չկանգնեք, հարկ է ճիշտ գնահատել իրականությունն ու որոշ նրբություններ հաշվի առնել, քանի որ հաշմանդամություն ունեցող փոքրիկները բոլոր երեխաների պես, երբեմն էլ` ավելի շատ, սիրո և ուշադրության կարիք ունեն, բայց` չափի մեջ…

«Ապագա» հոգեբանական ծառայության կենտրոնի հոգեբան Նարինե Պողոսյանն անդրադառնում է թեմային:

Մայրական, ծնողական սերը չափելի չէ, իսկ ուշադրությունը կարելի է չափել տրամադրված ժամանակով: Ամենակարևորը, որ կարող եք և պետք է անեք ձեր հաշմանդամություն ունեցող երեխայի համար, ընդունել նրան որպես իրավահավասար սուբյեկտի, այսինքն՝ չտարբերել և չստիպել, որ աշխարհը հարմարվի երեխային միայն հաշմանդամություն ունենալու պատճառով:

Ծնողական վերաբերմունքը, ի սկզբանե, կողմնորոշում է երեխայի ճակատագիրն ու ինքնազգացողությունը, հետագա կյանքում նրա հաջողությունը: Ծնողական ամբողջ վերաբերմունքի հիմքը երեխայի ուժեղ կողմի վրա շեշտը դնելով` թույլ կողմերը զարգացնելն է: Երեխայի նկատմամբ չեզո՛ք եղեք, մի՛ խղճացեք:

Ծնողի վերաբերմունքը չպետք է տարբերվի հաշմանդամություն ունեցող և չունեցող երեխաների պարագայում: Հաճախ ծնողական սերը երեխաների հանդեպ հիվանդագին կախվածության է վերածվում, ինչը խեղում է երեխային, նույնիսկ՝ հաշմանդամություն չունեցող երեխաների դեպքում:

Հաճախ ծնողներն են հայտնվում զոհի վիճակում, դրանից էլ հետևում են մի շարք բացասական հետևանքներ՝ ինքնատանջանք, ինքնամեղադրանք, բողոք ճակատագրին: Սրանից էլ հետևում է, որ երեխան կա՛մ իրեն զգում է աշխարհի կենտրոնում ու կարծում է, որ բոլորը պետք է ծառայեն իրեն ու պտտվեն իր շուրջը, կա՛մ մտածում է, որ լիարժեք կյանքի համար ոչ մի նախադրյալ չունի, չի կարող կյանքը կառուցել ու երջանիկ լինել:

Շատ կարևոր է ձեր խորքային զգացումը, այն, թե ինչ եք զգում հոգու խորքում: Երեխան ծնողի հոգեբանությանը շատ հստակ է արձագանքում: Բավական է, որ մտածեք, խղճաք, զգաք մեղավորություն, անհանգստանաք, մտածեք, որ երեխայի մոտ ոչինչ չի ստացվի, ուրեմն իրոք այդպես էլ կլինի: Միտքը ծնում է իրականություն, իսկ ծնողի միտքը ուղիղ կերպով ազդում է երեխայի վրա: Ծնողի բացասական միտքը բավական է, որ երեխայի կյանքը չստացվի: Ուղղորդե՛ք երեխային, որ նա չպայմանավորի իր երջանկությունը ինչ-որ բանի առկայությամբ կամ բացակայությամբ: Օգնե՛ք նրան, որ կարողանա ինքնասպասարկման հմտություններ ձեռք բերել, զարգացնել իմացական ու հուզական գործընթացները: Պետք է տալ երեխային այն, ինչը նրան կուղղորդի իրեն զգալ ուժեղ, զգալ իր ներքին ուժը: Ձեզնից պահանջվում է հարմարեցնել միջավայրը: Հաճա՛խ երեխային ասեք, որ նա երջանիկ է, որ կա, երջանիկ է, որ դուք կաք նրա կողքին, և որ նա կարող է: Հասկանում եմ` դա դժվար է ձեզ համար, բայց շատ կարևոր է, սրանով ուշադրությունը ամբողջական է ու լիարժեք:

Պատրաստեց Լաուրա Մարտիրոսյանը

]]> https://parents.disabilityinfo.am/%d5%af%d5%a1%d5%9e-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b5%d5%b8%d6%84-%d5%b9%d5%a1%d6%83%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%aa%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ab%d6%80%d5%b8-%d5%b4%d5%a5%d5%bb/feed/ 0